biopsja gruczołów ślinowych
Biopsja gruczołów ślinowych to zabieg diagnostyczny polegający na pobraniu wycinka tkanki gruczołu ślinowego do badania histopatologicznego. Procedura ta jest wykonywana w celu diagnozowania różnych patologii, w tym nowotworów złośliwych i łagodnych, chorób zapalnych, autoimmunologicznych i ziarniniakowatych.
Wyróżnia się kilka typów biopsji gruczołów ślinowych: biopsję cienkoigłową (FNAB), biopsję gruboigłową, biopsję otwartą oraz biopsję ślinianek małych (najczęściej z wargi dolnej). Biopsja cienkoigłowa jest najmniej inwazyjna i może być wykonywana ambulatoryjnie, podczas gdy biopsja otwarta wymaga znieczulenia i nacięcia chirurgicznego.
Wskazaniami do wykonania biopsji są: obecność guza lub powiększenia gruczołu ślinowego, podejrzenie zespołu Sjögrena, nawracające zapalenia ślinianek o niejasnej etiologii oraz nieprawidłowe wyniki badań obrazowych. Procedura ma kluczowe znaczenie w różnicowaniu zmian nowotworowych od nienowotworowych oraz w planowaniu dalszego leczenia.
Powikłania biopsji gruczołów ślinowych są rzadkie, ale mogą obejmować krwawienie, infekcję, uszkodzenie nerwu twarzowego (w przypadku biopsji ślinianki przyusznej) oraz przejściowe zaburzenia czucia. Czułość i swoistość diagnostyczna biopsji cienkoigłowej wynosi około 80-97%, zależnie od rodzaju zmiany i doświadczenia patologa.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Suchość w ustach – Diagnostyka i diagnoza
Xerostomia, czyli subiektywne uczucie suchości jamy ustnej, może wynikać z hiposaliwacji (wydzielanie śliny <0,1 ml/min w stanie niestymulowanym lub <0,7 ml/min po stymulacji), zmian w składzie śliny lub innych przyczyn. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad lekarski, badanie fizykalne jamy ustnej (ocena błony śluzowej, języka, gruczołów ślinowych), pomiar szybkości wydzielania śliny (sjalometria), a w razie potrzeby badania dodatkowe, takie jak badania krwi (w kierunku chorób autoimmunologicznych, cukrzycy, HIV), obrazowe (USG, TK, MRI), scyntygrafia, sjalografia oraz biopsja gruczołów ślinowych z oceną focus score (≥1/4 mm² wskazuje na zespół Sjögrena). Kwestionariusze takie jak Foxa, Xerostomia Inventory czy Clinical Oral Dryness Score (CODS) służą do oceny nasilenia objawów. Kluczowe jest różnicowanie przyczyn, w tym ponad 400 leków (np. przeciwdepresyjne, przeciwhistaminowe, moczopędne), chorób ogólnoustrojowych (zespół Sjögrena, cukrzyca, niedoczynność tarczycy), radioterapii, chemioterapii, uszkodzeń nerwów, odwodnienia oraz czynników stylu życia (palenie, alkohol, oddychanie przez usta). Nieleczona xerostomia prowadzi do powikłań takich jak próchnica, zapalenie dziąseł, kandydoza, zaburzenia mowy i połykania oraz halitoza.
biopsja gruczołów ślinowych, cewimelin, choroba przyzębia, gruczoł ślinowy, halitoza, hiposaliwacja, kandydoza jamy ustnej, lek przeciwgrzybiczny, niestymulowany przepływ śliny, pilokarpina, próchnica zębów, radioterapia głowy i szyi, scyntygrafia, sialagog, substytut śliny, suchość jamy ustnej, sztuczna ślina, xerostomia, Xerostomia Inventory, zapalenie dziąseł, zespół Sjögrena