cewimelin
Cewimelin (Evoxac) to syntetyczny lek cholinergiczny działający jako selektywny agonista receptorów muskarynowych M3. Został zatwierdzony przez FDA w 2000 roku do leczenia suchości jamy ustnej (kserostomii) u pacjentów z zespołem Sjögrena.
Mechanizm działania cewimellinu polega na stymulacji receptorów muskarynowych M3 obecnych w gruczołach ślinowych, co prowadzi do zwiększenia wydzielania śliny. Dzięki względnej selektywności wobec receptorów M3 lek ten wywołuje mniej ogólnoustrojowych działań niepożądanych w porównaniu do innych leków cholinergicznych.
Standardowa dawka cewimellinu wynosi 30 mg trzy razy dziennie. Najczęstsze działania niepożądane obejmują nadmierne pocenie się, nudności, bóle głowy i zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z niekontrolowaną astmą, ostrym zapaleniem tęczówki i jaskrą z wąskim kątem przesączania.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Suchość w ustach – Leczenie
Kserostomia, czyli suchość jamy ustnej, jest wynikiem zmniejszonej produkcji śliny przez gruczoły ślinowe i może być spowodowana wieloma czynnikami, w tym działaniami niepożądanymi leków (ponad 1000 leków o działaniu kserogennym), chorobami takimi jak zespół Sjögrena czy cukrzyca, radioterapią głowy i szyi, odwodnieniem oraz infekcjami. Leczenie jest zindywidualizowane i obejmuje usunięcie przyczyny (np. modyfikację leków), stymulację wydzielania śliny za pomocą sjalagogów takich jak pilokarpina (5-10 mg p.o. 3x/d) i cewimelin (30 mg p.o. 3x/d), a także łagodzenie objawów poprzez stosowanie substytutów śliny (żele, spraye, płukanki). Należy zwrócić uwagę na przeciwwskazania do stosowania sjalagogów, takie jak astma, jaskra z wąskim kątem przesączania oraz ostre zapalenie tęczówki, a także monitorować działania niepożądane (częstomocz, zawroty głowy, pocenie się). W terapii wspomagającej stosuje się również amifostynę w profilaktyce uszkodzeń radiacyjnych gruczołów ślinowych oraz kortykosteroidy w suchości związanej z immunoterapią nowotworów.
amifostyna, cewimelin, choroba dziąseł, działanie antycholinergiczne, fotobiomodulacja, gruczoł ślinowy, immunoterapia nowotworowa, infekcja grzybicza, kandydoza jamy ustnej, kserostomia, laurylosiarczan sodu, leczenie przeciwgrzybicze, lek cholinergiczny, mezenchymalna komórka macierzysta, pilocarpina, próchnica zęba, radioterapia głowy i szyi, radioterapia z modulacją intensywności, receptor muskarynowy M3, terapia protonowa, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Suchość w ustach – Zapobieganie i profilaktyka
Xerostomia, definiowana jako zmniejszone lub całkowite zahamowanie wydzielania śliny, prowadzi do subiektywnego uczucia suchości w jamie ustnej i może skutkować poważnymi powikłaniami stomatologicznymi, takimi jak próchnica, choroby przyzębia, infekcje grzybicze oraz trudności w funkcjach żucia i mowy. Kluczową rolę w profilaktyce odgrywa odpowiednie nawodnienie organizmu, zalecane na poziomie 2-3 litrów wody dziennie (8-12 szklanek), wraz z regularnym popijaniem małymi łykami, szczególnie podczas posiłków. Modyfikacja stylu życia obejmuje unikanie kofeiny, alkoholu, palenia tytoniu, oddychania przez usta oraz pokarmów pikantnych, słonych, suchych, cukrowych i kwaśnych. Stymulacja wydzielania śliny poprzez żucie bezcukrowej gumy i ssanie cukierków z ksylitolem jest zalecana, podobnie jak rygorystyczna higiena jamy ustnej z użyciem past i płukanek zawierających fluor, unikając preparatów alkoholowych, które mogą nasilać suchość.
akupunktura, alkohol, amifostyna, cewimelin, choroba dziąseł, elektrostymulacja gruczołów ślinowych, gruczoł ślinowy, halitoza, infekcja grzybicza, jod radioaktywny, kandydoza, kofeina, ksylitol, lak szczelinowy, lakier fluorowy, nikotynizm, pilocarpina, pleśniawki, próchnica zębów, radioterapia głowy i szyi, radioterapia IMRT, sialagog, sztuczna ślina, TENS, wydzielanie śliny, xerostomia - Leksykon chorób i schorzeń
Suchość w ustach – Diagnostyka i diagnoza
Xerostomia, czyli subiektywne uczucie suchości jamy ustnej, może wynikać z hiposaliwacji (wydzielanie śliny <0,1 ml/min w stanie niestymulowanym lub <0,7 ml/min po stymulacji), zmian w składzie śliny lub innych przyczyn. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad lekarski, badanie fizykalne jamy ustnej (ocena błony śluzowej, języka, gruczołów ślinowych), pomiar szybkości wydzielania śliny (sjalometria), a w razie potrzeby badania dodatkowe, takie jak badania krwi (w kierunku chorób autoimmunologicznych, cukrzycy, HIV), obrazowe (USG, TK, MRI), scyntygrafia, sjalografia oraz biopsja gruczołów ślinowych z oceną focus score (≥1/4 mm² wskazuje na zespół Sjögrena). Kwestionariusze takie jak Foxa, Xerostomia Inventory czy Clinical Oral Dryness Score (CODS) służą do oceny nasilenia objawów. Kluczowe jest różnicowanie przyczyn, w tym ponad 400 leków (np. przeciwdepresyjne, przeciwhistaminowe, moczopędne), chorób ogólnoustrojowych (zespół Sjögrena, cukrzyca, niedoczynność tarczycy), radioterapii, chemioterapii, uszkodzeń nerwów, odwodnienia oraz czynników stylu życia (palenie, alkohol, oddychanie przez usta). Nieleczona xerostomia prowadzi do powikłań takich jak próchnica, zapalenie dziąseł, kandydoza, zaburzenia mowy i połykania oraz halitoza.
biopsja gruczołów ślinowych, cewimelin, choroba przyzębia, gruczoł ślinowy, halitoza, hiposaliwacja, kandydoza jamy ustnej, lek przeciwgrzybiczny, niestymulowany przepływ śliny, pilokarpina, próchnica zębów, radioterapia głowy i szyi, scyntygrafia, sialagog, substytut śliny, suchość jamy ustnej, sztuczna ślina, xerostomia, Xerostomia Inventory, zapalenie dziąseł, zespół Sjögrena