substrat P-glikoproteiny

Substrat P-glikoproteiny to związek chemiczny, który jest transportowany przez P-glikoproteinę (P-gp), znany również jako białko oporności wielolekowej 1 (MDR1) lub ABCB1. P-glikoproteina jest ATP-zależną pompą, która aktywnie transportuje różnorodne substancje przez błony komórkowe, wyrzucając je z wnętrza komórki na zewnątrz lub do światła narządów.

Do substratów P-glikoproteiny należy wiele leków z różnych grup terapeutycznych, w tym leki przeciwnowotworowe (np. doksorubicyna, paklitaksel), immunosupresyjne (np. cyklosporyna, takrolimus), przeciwwirusowe (np. inhibitory proteazy HIV), antybiotyki (np. erytromycyna), leki nasercowe (np. digoksyna) oraz leki przeciwpadaczkowe (np. fenytoina).

Znaczenie kliniczne substratów P-glikoproteiny polega na ich potencjale do interakcji lekowych oraz zmienionej farmakokinetyce. Gdy dwa lub więcej substratów P-gp jest podawanych jednocześnie, mogą konkurować o transport, co prowadzi do zwiększonego stężenia jednego z leków. Ponadto, inhibitory P-gp mogą zwiększać biodostępność substratów, podczas gdy induktory mogą zmniejszać ich stężenie w organizmie.

P-glikoproteina odgrywa kluczową rolę w barierze krew-mózg, gdzie chroni ośrodkowy układ nerwowy przed potencjalnie szkodliwymi substancjami. Substraty P-gp mają zazwyczaj ograniczoną penetrację do mózgu, co może wpływać na ich skuteczność w leczeniu schorzeń OUN, ale jednocześnie zmniejsza ryzyko działań niepożądanych ze strony układu nerwowego.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroquenin 200 mg

Hydroksychlorochina wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wydłużenia odstępu QT i arytmii komorowych przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwarytmicznych klasy IA i III, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, leków przeciwpsychotycznych oraz niektórych antybiotyków (fluorochinolony, makrolidy) i leków przeciwinfekcyjnych (sakwinawir, flukonazol, pentamidyna). Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie hydroksychlorochiny z halofantryną. Hydroksychlorochina może nasilać działanie hipoglikemizujące insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych, co wymaga monitorowania glikemii i ewentualnej korekty dawek. Ponadto, jednoczesne stosowanie z meflochiną zwiększa ryzyko drgawek, a z lekami przeciwpadaczkowymi (karbamazepina, fenytoina, fenobarbital) może obniżać ich skuteczność. Należy unikać kojarzenia hydroksychlorochiny z lekami o potencjale okulotoksycznym (etambutol, tamoksyfen) i hemotoksycznym (leki przeciwnowotworowe, niektóre antybiotyki) ze względu na ryzyko addycyjnych działań niepożądanych.
agalzydaza, arytmia komorowa, azytromycyna, cyklosporyna, digoksyna, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie hipoglikemizujące, EKG, farmakokinetyka, flukonazol, fluorochinolon, halofantryna, hemotoksyczność, hepatotoksyczność, hydroksychlorochina, induktor CYP, inhibitor CYP, insulina, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpasożytniczy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwretrowirusowy, lek zobojętniający kwas żołądkowy, makrolid, meflochina, metformina, niewydolność wątroby, okulotoksyczność, pochodna sulfonylomocznika, polekowe uszkodzenie wątroby, substrat CYP2D6, substrat P-glikoproteiny, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wąski indeks terapeutyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, zapalenie wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fampridine Teva 10 mg

Famprydyna, zawarta w preparacie Fampridine Teva 10 mg o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, z biodostępnością względną wynoszącą 95% w porównaniu z roztworem wodnym. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu powodują opóźnienie wchłaniania, skutkując niższym i późniejszym osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax), które przy jednoczesnym przyjmowaniu z posiłkiem wzrasta o 15-23%, podczas gdy pole pod krzywą (AUC0-∞) zmniejsza się o 2-7%. Ze względu na związek między Cmax a działaniami niepożądanymi, zaleca się podawanie leku na czczo. Famprydyna wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (3-7%), objętość dystrybucji około 2,6 l/kg masy ciała oraz łatwo przenika przez barierę krew-mózg. Nie jest substratem P-glikoproteiny, co ogranicza potencjalne interakcje na poziomie transportu komórkowego.
3-hydroksy-4-aminopirydyna, bariera krew-mózg, biodostępność względna, ciężkie zaburzenie czynności nerek, CYP2E1, cytochrom P450 2E1, famprydyna, farmakokinetyka liniowa, filtracja kłębuszkowa, indukcja izoenzymów, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, łagodne zaburzenie czynności nerek, maksymalne stężenie w osoczu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, opóźnienie wchłaniania, pole pod krzywą, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, substancja lipofilna, substrat P-glikoproteiny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, transporter kationów organicznych, transporter OCT2, wąski wskaźnik terapeutyczny, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Interakcje leku – Bosutinib Stada 500 mg

Bosutynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A, co determinuje jego liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol, zwiększają ekspozycję na bosutynib nawet 5,2-krotnie (Cmax) i 8,6-krotnie (AUC), natomiast inhibitory o średniej sile działania, np. aprepitant, podnoszą Cmax 1,5-krotnie i AUC 2-krotnie. Z tego względu jednoczesne stosowanie bosutynibu z inhibitorami CYP3A silnymi i o średniej sile działania jest przeciwwskazane lub wymaga zmniejszenia dawki bosutynibu. Z kolei silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, mogą obniżyć ekspozycję na bosutynib do 6-14% wartości wyjściowej, co znacząco obniża jego skuteczność terapeutyczną i jest wskazaniem do unikania takiego skojarzenia. Ponadto, bosutynib wykazuje zależną od pH rozpuszczalność, a inhibitory pompy protonowej (np. lanzoprazol) mogą zmniejszać Cmax i AUC bosutynibu odpowiednio do 54% i 74%, co wymaga stosowania alternatywnych leków zobojętniających i rozdzielenia czasowego podawania.
białko oporności raka piersi, działanie niepożądane, enzym CYP3A, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, induktor CYP3A o średniej sile działania, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A o średniej sile działania, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, łagodny induktor CYP3A, łagodny inhibitor CYP3A, nośnik anionów organicznych, nośnik kationów organicznych, polipeptyd transportujący aniony organiczne, produkt zobojętniający, ryzyko krwawienia, silny induktor CYP3A, silny inhibitor CYP3A, substrat P-glikoproteiny, toksyczność wątrobowa, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Interakcje leku – Sorafenib Mylan 200 mg

Sorafenib wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w terapii skojarzonej. Induktory enzymów CYP3A4 i glukuronidacji, takie jak ryfampicyna czy ziele dziurawca, mogą obniżyć AUC sorafenibu o około 37%, co może zmniejszać skuteczność leczenia. Antybiotyki wpływające na florę jelitową, np. neomycyna, redukują ekspozycję na sorafenib nawet o 54%. Sorafenib hamuje enzymy CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9 oraz transportery P-gp in vitro, jednak klinicznie istotne interakcje z substratami tych enzymów (np. warfaryna, cyklofosfamid, paklitaksel) są rzadkie, choć zaleca się monitorowanie INR u pacjentów przyjmujących warfarynę. Sorafenib nie wpływa istotnie na metabolizm substratów CYP3A4, CYP2D6 i CYP2C19 (np. midazolam, omeprazol).
biodostępność sorafenibu, choroba współistniejąca, cisplatyna, cyklofosfamid, dehydrogenaza alkoholowa, deksametazon, dekstrometorfan, digoksyna, docetaksel, doksorubicyna, dziurawiec zwyczajny, fenobarbital, fenprokumon, fenytoina, gemcytabina, glukuronidaza, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, induktor enzymu, inhibitor CYP3A4, irynotekan, izoenzym cytochromu P450, kapecytabina, karbamazepina, karboplatyna, ketokonazol, krążenie jelitowo-wątrobowe, lek przeciwnowotworowy, midazolam, neomycyna, oksaliplatyna, omeprazol, P-glikoproteina, paklitaksel, produkt leczniczy, ryfampicyna, substrat CYP2B6, substrat CYP2C19, substrat CYP2C8, substrat CYP2C9, substrat CYP2D6, substrat CYP3A4, substrat P-glikoproteiny, terapia skojarzona, warfaryna, wskaźnik PT-INR
Leksykon leków
Interakcje leku – Silodosin Accord 8 mg

Sylodosyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, dehydrogenazę alkoholową oraz UGT2B7 i jest substratem P-glikoproteiny, co czyni jej farmakokinetykę podatną na interakcje z inhibitorami i induktorami tych enzymów i transporterów. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg), powodują 3,7-krotne zwiększenie Cmax i 3,1-krotne zwiększenie AUC sylodosyny, co wyklucza ich jednoczesne stosowanie. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem) zwiększają AUC o około 30% bez wpływu na Cmax, co nie wymaga korekty dawki. Jednoczesne stosowanie sylodosyny z innymi alfa-adrenolitykami jest niewskazane ze względu na ryzyko nasilenia hipotensji. Interakcje farmakodynamiczne z inhibitorami PDE-5 (syldenafil 100 mg, tadalafil 20 mg) mogą powodować nieistotne klinicznie obniżenie ciśnienia tętniczego, szczególnie u pacjentów >65 lat, dlatego konieczne jest monitorowanie ciśnienia i objawów niedociśnienia ortostatycznego.
alfa-adrenolityk, antagonista receptorów alfa-adrenergicznych, antagonista wapnia, barbiturat, beta-adrenolityk, cyklosporyna, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, diltiazem, działanie hipotensyjne, efekt hipotensyjny, fenytoina, hipotonia, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, inhibitor proteazy, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, niedociśnienie ortostatyczne, P-glikoproteina, ryfampicyna, rytonawir, sartan, silny inhibitor CYP3A4, substrat P-glikoproteiny, syldenafil, sylodosyna, tadalafil, test ortostatyczny, UGT2B7, umiarkowany inhibitor CYP3A4, wazodylatacja, zawroty głowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Bosutinib Zentiva 400 mg

Bosutynib, inhibitor kinazy tyrozynowej stosowany w terapii przeciwnowotworowej, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z metabolizmem przez izoenzym CYP3A. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol (400 mg przez 5 dni), powodują znaczące zwiększenie ekspozycji na bosutynib (Cmax wzrasta 5,2-krotnie, AUC 8,6-krotnie przy dawce 100 mg bosutynibu), co może nasilać działania niepożądane i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Inhibitory o średniej sile działania (np. aprepitant 125 mg) zwiększają Cmax bosutynibu 1,5-krotnie i AUC 2-krotnie (przy dawce 500 mg bosutynibu), co wymaga rozważenia zmniejszenia dawki lub przerwania terapii. Z kolei induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna (600 mg przez 6 dni), obniżają stężenie bosutynibu do 6-14% wartości wyjściowej, co może znacznie obniżyć skuteczność leczenia i jest przeciwwskazaniem do kojarzenia. Ponadto, inhibitory pompy protonowej (np. lanzoprazol 60 mg) zmniejszają wchłanianie bosutynibu, redukując Cmax do 54% i AUC do 74%, co wymaga ostrożności i preferowania krótkodziałających leków zobojętniających podawanych w odstępie czasowym od bosutynibu.
antybiotyk makrolidowy, białko BCRP, bosutynib, dziurawiec zwyczajny, farmakokinetyka leku, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, interakcja metaboliczna, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwwirusowy, metabolizm leku, OAT, OATP, OCT, produkt zobojętniający, rozpuszczalność leku, sok grejpfrutowy, substrat P-glikoproteiny, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sastium 50 mg

Sertralina wykazuje farmakokinetykę charakteryzującą się maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po 4,5-8,4 godzinach od podania doustnego w dawkach 50-200 mg/dobę. Biodostępność leku nie jest istotnie modyfikowana przez pokarm, a około 98% sertraliny wiąże się z białkami osocza. Lek podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, głównie przez enzymy CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6, a także jest substratem P-glikoproteiny. Okres półtrwania sertraliny wynosi średnio 26 godzin (zakres 22-36 h), a jej główny metabolit N-desmetylosertralina cechuje się dłuższym okresem półtrwania 62-104 godzin. Sertralina i jej metabolity są wydalane z kałem i moczem, przy czym mniej niż 0,2% leku jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem. Farmakokinetyka sertraliny jest proporcjonalna do dawki w zakresie terapeutycznym 50-200 mg, co ułatwia przewidywanie stężeń w osoczu.
badanie farmakogenomiczne, badanie farmakokinetyczne, biodostępność tabletek, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP2C19, cytochrom CYP3A4, desmetylosertralina, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka proporcjonalna do dawki, farmakokinetyka sertraliny, klirens kreatyniny, kumulacja leku, liniowość farmakokinetyczna, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, okres półtrwania, podanie doustne sertraliny, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm enzymatyczny, procesy farmakokinetyczne, stężenie leku w osoczu, stężenie stacjonarne, substrat P-glikoproteiny, uszkodzenie wątroby, wartość AUC, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, wydalanie z kałem i moczem
Leksykon leków
Interakcje leku – Livazo 4 mg

Pitawastatyna, aktywnie transportowana do hepatocytów przez transportery wątrobowe, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do stosowania pitawastatyny z cyklosporyną, która powoduje 4,6-krotny wzrost AUC pitawastatyny poprzez hamowanie transporterów OATP. Równoczesne podanie erytromycyny i innych makrolidów zwiększa AUC pitawastatyny 2,8-krotnie, co wymaga czasowego odstawienia statyny. Kwas fusydowy znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy, dlatego terapia pitawastatyną powinna być przerwana na czas leczenia kwasem fusydowym. Fibraty, takie jak gemfibrozyl i fenofibrat, powodują umiarkowany wzrost AUC pitawastatyny (odpowiednio 1,4- i 1,2-krotny), co wymaga ostrożności i monitorowania objawów miopatii. Podobne zalecenia dotyczą stosowania niacyny oraz inhibitorów glekaprewiru i pibrentaswiru, gdzie istnieje potencjalne zwiększenie stężenia pitawastatyny i ryzyka działań niepożądanych.
antybiotyk makrolidowy, atazanawir, AUC pitawastatyny, choroba wątroby, cyklosporyna, czas protrombinowy, darunawir rytonawir, digoksyna, efawirenz, erytromycyna, ezetymib, farmakodynamika, farmakokinetyka pitawastatyny, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, glekaprewir, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, inhibitor wchłaniania cholesterolu, INR, interakcja lekowa, itrakonazol, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, Livazo, lopinawir/rytonawir, mechanizm interakcji, metabolit glukuronidowy, miopatia, niacyna, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, OATP, P-glikoproteina, pibrentaswir, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, stan stacjonarny, statyna, substancja czynna, substrat P-glikoproteiny, transporter wątrobowy, uszkodzenie hepatocytu, warfaryna, wychwyt wątrobowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pratyria 100 mg + 150 mg

Paliperydon palmitynian, ester palmitynowy i prolek paliperydonu, jest składnikiem leku Pratyria w formie zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu (75 mg, 100 mg, 150 mg). Po podaniu domięśniowym uwalnianie paliperydonu rozpoczyna się już pierwszego dnia, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) w osoczu po medianie 13 dni, a efekt utrzymuje się przez co najmniej 4 miesiące. Wstrzyknięcie do mięśnia naramiennego powoduje około 28% wyższe Cmax niż do mięśnia pośladkowego. Mediana pozornego okresu półtrwania wynosi 25-49 dni, a całkowita dostępność biologiczna to 100%. Paliperydon wiąże się z białkami osocza w 74%, a metabolizm wątrobowy jest minimalny, z głównym wydalaniem 59% dawki w postaci niezmienionej z moczem. Metabolizm obejmuje dealkilację, hydroksylację, odwodornienie i odłączenie benzizoksazolu, bez istotnego udziału CYP2D6 i CYP3A4 in vivo. Paliperydon nie istotnie hamuje enzymów CYP450 ani P-gp w warunkach klinicznych.
analiza farmakokinetyczna, badanie in vitro, białko osocza, cytochrom P450, dealkilacja, dostępność biologiczna, dysfagia, enancjomery paliperydonu, ester palmitynowy, formulacja doustna, hydroksylacja, hydroliza paliperydonu, izoenzymy CYP, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens leku, krążenie ustrojowe, metabolizm wątrobowy, miejsce wstrzyknięcia, mięsień naramienny, mięsień pośladkowy, mieszanina racemiczna, mikrosomy wątrobowe, odwodornienie, okres półtrwania, paliperydon palmitynian, podanie domięśniowe, prolek paliperydonu, stężenie paliperydonu, substrat P-glikoproteiny, szlak metaboliczny, wskaźnik masy ciała, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tigecycline AptaPharma 50 mg

Tygecyklina, antybiotyk z grupy glicylocyklin, charakteryzuje się 100% dostępnością biologiczną po podaniu dożylnym oraz wysoką objętością dystrybucji w stanie stacjonarnym (500-700 l, 7-9 l/kg), co wskazuje na intensywną penetrację do tkanek, zwłaszcza szpiku kostnego, ślinianek, tarczycy, śledziony i nerek. Lek wiąże się z białkami osocza w 71-89%, a jego eliminacja odbywa się głównie przez wydzielanie z żółcią i kałem (59% dawki) oraz w mniejszym stopniu przez nerki (33%). Klirens całkowity wynosi około 24 l/h, z klirensem nerkowym stanowiącym 13%. Okres półtrwania tygecykliny po podaniu wielokrotnym to średnio 42 godziny, z dużą zmiennością indywidualną. Metabolizm jest ograniczony (<20% dawki), a lek nie wykazuje istotnego wpływu na izoenzymy CYP450 ani na glikoproteinę P (P-gp), choć jest jej substratem, co może mieć znaczenie przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów lub induktorów P-gp.
AUC, bariera krew-mózg, cytochrom P-450, dawka nasycająca, dostępność biologiczna, dystrybucja tkankowa, epimeryzacja, farmakokinetyka populacyjna, glikoproteina p, glukuronidacja, induktor P-glikoproteiny, inhibitor P-glikoproteiny, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens ogólnoustrojowy, metabolizm leku, mikrosomy wątrobowe, N-acetylacja, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, podanie dożylne, skala Child-Pugh, stężenie maksymalne, substrat P-glikoproteiny, szpik kostny, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie żółciowe, zaburzenia czynności wątroby, znakowanie izotopowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Verpyllo 20 mg

Bilastyna, substancja czynna leku Verpyllo, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, które wpływają na jej biodostępność i stężenia w osoczu. Spożycie bilastyny z posiłkiem lub sokiem grejpfrutowym powoduje zmniejszenie dostępności biologicznej o około 30%, co wynika z hamowania transportera OATP1A2. Substancje takie jak rytonawir i ryfampicyna, będące inhibitorami OATP1A2, mogą również obniżać stężenia bilastyny, co wymaga monitorowania skuteczności terapii. Z kolei inhibitory P-glikoproteiny (P-gp), takie jak ketokonazol (400 mg/dobę) i erytromycyna (500 mg dwa razy na dobę), powodują dwukrotny wzrost AUC i 2-3-krotny wzrost Cmax bilastyny (20 mg/dobę), jednak bez istotnego wpływu na profil bezpieczeństwa. Podobny efekt farmakokinetyczny obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu diltiazemu (60 mg/dobę), który zwiększa Cmax bilastyny o 50%. W przypadku cyklosporyny, również inhibitora P-gp, istnieje potencjalne ryzyko zwiększenia stężenia bilastyny, co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
cyklosporyna, diltiazem, dostępność biologiczna, działanie niepożądane, efekt farmakodynamiczny, efekt farmakokinetyczny, ekspozycja ogólnoustrojowa, erytromycyna, hamowanie OATP1A2, interakcja bilastyny, ketokonazol, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, lorazepam, ośrodkowy układ nerwowy, P-glikoproteina, polipeptyd OATP1A2, ryfampicyna, rytonawir, sprawność psychomotoryczna, stężenie bilastyny w osoczu, substancja czynna, substrat P-glikoproteiny, upośledzenie funkcji poznawczych
Leksykon substancji czynnych
Hydroksychlorochina – Interakcje

Hydroksychlorochina, będąca pochodną 4-aminochinoliny, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z różnymi grupami leków, co może prowadzić do istotnych konsekwencji klinicznych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wydłużenia odstępu QT i arytmii komorowych przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwarytmicznych klasy IA i III, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, leków przeciwpsychotycznych oraz niektórych antybiotyków (np. fluorochinolony, makrolidy). Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie hydroksychlorochiny z halofantryną ze względu na wysokie ryzyko zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca. Hydroksychlorochina może nasilać działanie hipoglikemizujące insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych, co wymaga monitorowania glikemii i ewentualnej redukcji dawek. Ponadto, stosowanie hydroksychlorochiny z lekami przeciwmalarycznymi obniżającymi próg drgawkowy (np. meflochina) zwiększa ryzyko drgawek, a łączenie z artemeterem/lumefantryną może prowadzić do zwiększonej toksyczności i wydłużenia odstępu QTc.
agalzydaza, artemeter/lumefantryna, arytmia komorowa, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, dapson, digoksyna, efekt hipoglikemiczny, fluorochinolon, halofantryna, hepatotoksyczność, induktor enzymatyczny, inhibitor cytochromu P450, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kaolin, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwretrowirusowy, lek zobojętniający kwas żołądkowy, meflochina, methemoglobina, metoprolol, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, pirydostygmina, prazykwantel, reakcja hemolityczna, remdesiwir, retinopatia, ryfampicyna, substrat P-glikoproteiny, tamoksyfen, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Paliperidone Teva 75 mg

Palmitynian paliperydonu, będący prolekiem paliperydonu, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym umożliwiającym długotrwałe uwalnianie substancji czynnej po podaniu domięśniowym. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po medianie 13 dni (Tmax), a efekt terapeutyczny utrzymuje się przez co najmniej 4 miesiące. Biodostępność wynosi 100%, a pozorny okres półtrwania mieści się w zakresie 25-49 dni dla dawek 25-150 mg. Wstrzyknięcie do mięśnia naramiennego powoduje około 28% wyższe Cmax w porównaniu do podania do mięśnia pośladkowego. Początkowy schemat dawkowania (150 mg w 1. dniu i 100 mg w 8. dniu, do mięśnia naramiennego) pozwala na szybkie osiągnięcie stężeń terapeutycznych bez konieczności stosowania doustnego. Paliperydon wiąże się z białkami osocza w 74%, nie ulega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, a główną drogą eliminacji jest wydalanie nerkowe (około 80% dawki w moczu). Metabolizm obejmuje cztery szlaki, z udziałem CYP2D6 i CYP3A4, jednak ich rola jest klinicznie nieistotna.
analiza farmakokinetyczna, dealkilacja, enancjomery paliperydonu, ester palmitynowy, hydroksylacja, hydroliza paliperydonu, izoenzym CYP1A2, izoenzym CYP2A6, izoenzym CYP2D6, izoenzym CYP2E1, izoenzym CYP3A4, izoenzym CYP3A5, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens paliperydonu, krążenie ogólnoustrojowe, metabolizm wątrobowy, mieszanina racemiczna, mikrosomy wątrobowe, odłączenie benzizoksazolu, odwodornienie, palmitynian paliperydonu, prolek paliperydonu, stężenie paliperydonu, substrat P-glikoproteiny, symulacja farmakokinetyczna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu
Leksykon leków
Interakcje leku – Stoperan 2 mg

Loperamid chlorowodorek, substancja czynna produktu Stoperan (2 mg kapsułki twarde), jest substratem P-glikoproteiny, co ma istotne implikacje kliniczne w kontekście interakcji lekowych. Jednoczesne podawanie loperamidu w dawce 16 mg z inhibitorami P-glikoproteiny, takimi jak chinidyna czy rytonawir, prowadzi do 2-3 krotnego wzrostu stężenia loperamidu w osoczu, co może zwiększać ryzyko działań niepożądanych. Inne inhibitory P-glikoproteiny, np. ketokonazol, erytromycyna czy werapamil, również mogą potencjalnie podnosić stężenie loperamidu, choć ich kliniczne znaczenie pozostaje nieokreślone. W związku z tym zaleca się monitorowanie pacjentów pod kątem nasilenia działań niepożądanych oraz rozważenie dostosowania dawki, zwłaszcza przy stosowaniu wyższych dawek leku (do 16 mg/dobę).
Brak jest bezpośrednich danych dotyczących interakcji loperamidu z alkoholem, jednak ze względu na potencjalne nasilenie zaburzeń jelitowych oraz możliwe zwiększenie obciążenia wątroby, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii. Ponadto, jako substrat P-glikoproteiny, loperamid może wchodzić w interakcje z innymi lekami wpływającymi na aktywność tego białka transportowego, co wymaga zachowania ostrożności w praktyce klinicznej. Kompleksowa ocena farmakokinetyczna i farmakodynamiczna powinna być prowadzona u pacjentów stosujących loperamid w skojarzeniu z inhibitorami lub induktorami P-glikoproteiny, aby minimalizować ryzyko niepożądanych efektów terapeutycznych.
choroba wątroby, dawka terapeutyczna, dostosowanie dawki, działanie niepożądane, farmakokinetyka i farmakodynamika, inhibitor P-glikoproteiny, inhibitory P-glikoproteiny, interakcja farmakokinetyczna, interakcja leku z alkoholem, lek przeciwbiegunkowy, loperamidu chlorowodorek, stężenie leku w osoczu, Stoperan, substrat P-glikoproteiny
Leksykon leków
Interakcje leku – Wasedoc 150 mg

Dabigatran eteksylan jest substratem transportera P-glikoproteiny (P-gp), co determinuje liczne interakcje farmakokinetyczne wpływające na jego stężenia osoczowe i ryzyko krwawienia. Silne inhibitory P-gp, takie jak ketokonazol i dronedaron, zwiększają AUC0-∞ i Cmax dabigatranu około 2,4-2,5-krotnie, co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Inhibitory takie jak itrakonazol, cyklosporyna, glekaprewir i pibrentaswir również znacząco podnoszą ekspozycję na dabigatran i nie są zalecane w terapii skojarzonej. Umiarkowane hamowanie P-gp przez werapamil, amiodaron, chinidynę czy tikagrelor powoduje wzrost AUC i Cmax dabigatranu w zakresie 1,5-2,8 razy, co wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i ewentualnej redukcji dawki. Induktory P-gp, takie jak ryfampicyna, ziele dziurawca, karbamazepina i fenytoina, obniżają stężenia dabigatranu nawet o około 65%, co może prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej i jest wskazaniem do unikania ich jednoczesnego stosowania.
amiodaron, antagonista receptora GPIIb/IIIa, antagonista witaminy K, bezpośredni inhibitor trombiny, chinidyna, cyklosporyna, cytochrom P450, dabigatran eteksylan, dekstran, desyrudyna, digoksyna, doustny antykoagulant, dronedaron, działanie przeciwkrzepliwe, działanie przeciwpłytkowe, enoksaparyna, fenytoina, fondaparynuks, funkcja wątroby, glekaprewir, heparyna niefrakcjonowana, heparyna niskocząsteczkowa, induktor P-glikoproteiny, inhibitor P-glikoproteiny, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy, inhibitor trombiny, inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek trombolityczny, migotanie przedsionków, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pantoprazol, pibrentaswir, pozakonazol, prasugrel, ranitydyna, ryfampicyna, rytonawir, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stężenie osoczowe dabigatranu, substrat P-glikoproteiny, sulfinpirazon, takrolimus, tikagrelor, tyklopidyna, werapamil, ziele dziurawca
Leksykon leków
Interakcje leku – Adablix 20 mg

Bilastyna, substancja czynna produktu leczniczego Adablix, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, które wpływają na jej biodostępność i skuteczność terapeutyczną. Spożycie bilastyny z pokarmem lub sokiem grejpfrutowym powoduje zmniejszenie biodostępności o około 30%, co może obniżać efektywność leczenia. Mechanizm tej interakcji opiera się na hamowaniu jelitowego transportera OATP1A2, dla którego bilastyna jest substratem. Ponadto, jednoczesne stosowanie bilastyny (20 mg/dobę) z ketokonazolem (400 mg/dobę) lub erytromycyną (500 mg dwa razy na dobę) prowadzi do dwukrotnego wzrostu pola pod krzywą stężeń (AUC) oraz dwu- lub trzykrotnego wzrostu maksymalnego stężenia (Cmax) bilastyny, co wynika z interakcji z transporterami P-gp. Podobny efekt, choć o mniejszym nasileniu (wzrost Cmax o 50%), obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu diltiazemu (60 mg/dobę). Mimo tych zmian farmakokinetycznych, nie stwierdzono negatywnego wpływu na profil bezpieczeństwa bilastyny ani leków współstosowanych.
benzodiazepina, biodostępność bilastyny, cyklosporyna, diltiazem, działanie uspokajające, erytromycyna, interakcja bilastyny, interakcja farmakodynamiczna, ketokonazol, lek przeciwhistaminowy, lorazepam, maksymalne stężenie we krwi, mechanizm interakcji, ośrodkowy układ nerwowy, P-glikoproteina, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą stężeń, polipeptyd OATP1A2, profil bezpieczeństwa, sok grejpfrutowy, sprawność psychomotoryczna, substrat P-glikoproteiny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Setaloft 50 mg 50 mg

Sertralina wykazuje przewidywalny profil farmakokinetyczny z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 4,5-8,4 godziny po podaniu doustnym w dawkach 50-200 mg. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (~98%) oraz intensywnym metabolizmem wątrobowym z udziałem izoenzymów CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6. Okres półtrwania sertraliny wynosi około 26 godzin (zakres 22-36 h), co prowadzi do kumulacji około dwukrotnej do stanu stacjonarnego osiąganego po tygodniu stosowania. Główny metabolit, N-desmetylosertralina, ma dłuższy okres półtrwania (62-104 h). Farmakokinetyka sertraliny jest proporcjonalna do dawki w zakresie terapeutycznym, a biodostępność nie jest istotnie modyfikowana przez posiłki. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolity wydalane z kałem i moczem, przy czym niezmieniona sertralina stanowi <0,2% wydalanej frakcji z moczem.
badanie farmakogenomiczne, biodostępność leku, biotransformacja, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP2C19, cytochrom CYP3A4, desmetylosertralina, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka proporcjonalna, klirens kreatyniny, metabolizm leku, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, okres półtrwania, pole pod krzywą AUC, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, sertralina, stan stacjonarny, stężenie maksymalne leku, stężenie w osoczu, substrat P-glikoproteiny, uszkodzenie wątroby, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zwiększanie dawki
Leksykon leków
Interakcje leku – Pitamet 2 mg

Pitawastatyna, substancja czynna leku PITAMET, jest aktywnie transportowana do hepatocytów przez transportery wątrobowe, w tym OATP, co warunkuje liczne interakcje farmakokinetyczne z innymi lekami. Szczególnie istotne jest znaczące zwiększenie ekspozycji na pitawastatynę przy jednoczesnym stosowaniu cyklosporyny (4,6-krotny wzrost AUC), erytromycyny (2,8-krotny wzrost AUC) oraz w mniejszym stopniu ryfampicyny (1,3-krotny wzrost AUC). Fibraty, takie jak gemfibrozyl i fenofibrat, również podnoszą AUC pitawastatyny odpowiednio o 1,4 i 1,2 razy, co zwiększa ryzyko miopatii. Zaleca się unikanie lub ostrożne stosowanie PITAMET w tych sytuacjach, z monitorowaniem pacjenta. Ponadto glekaprewir/pibrentaswir mogą potencjalnie zwiększać stężenie pitawastatyny, co wymaga stosowania najniższej dawki i ścisłej kontroli klinicznej.
antybiotyk makrolidowy, cyklosporyna, czas protrombinowy, digoksyna, erytromycyna, ezetymib, farmakokinetyka pitawastatyny, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, glekaprewir i pibrentaswir, gruźlica, hepatocyt, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, INR, itrakonazol, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, metabolit glukuronidowy, metabolizm wątrobowy, miopatia, niacyna, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, pitawastatyna, pole pod krzywą stężenia, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, statyna, substrat P-glikoproteiny, uszkodzenie wątroby, warfaryna, wirusowe zapalenie wątroby typu C