inhibitor P-glikoproteiny

Inhibitor P-glikoproteiny to substancja, która hamuje działanie P-glikoproteiny (P-gp), białka transportowego należącego do rodziny transporterów ABC (ATP-binding cassette). P-glikoproteina jest kodowana przez gen MDR1 (ABCB1) i pełni funkcję pompy efflux, która aktywnie usuwa różne substancje z komórki, w tym leki, toksyny i ksenobiotyki.

Inhibitory P-glikoproteiny mają istotne znaczenie kliniczne, ponieważ mogą wpływać na farmakokinetykę wielu leków. Poprzez hamowanie aktywności P-gp, inhibitory te mogą zwiększać biodostępność leków będących substratami P-gp, modyfikować ich dystrybucję tkankową oraz zmieniać ich wydalanie. Jest to szczególnie ważne w kontekście bariery krew-mózg, gdzie P-gp ogranicza przenikanie wielu substancji do ośrodkowego układu nerwowego.

Wśród znanych inhibitorów P-glikoproteiny znajdują się m.in. werapamil, cyklosporyna A, tamoksyfen, chinidyna, ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, ritonawir oraz niektóre naturalne związki jak kurkumina czy ekstrakt z grejpfruta. Stosowanie inhibitorów P-gp może być strategicznie wykorzystywane w terapii, np. w celu zwiększenia penetracji leków przeciwnowotworowych do guzów wykazujących oporność wielolekową, jednak może również prowadzić do niepożądanych interakcji lekowych.

W praktyce klinicznej znajomość statusu leku jako inhibitora P-gp jest kluczowa przy planowaniu terapii wielolekowej, szczególnie u pacjentów przyjmujących leki o wąskim indeksie terapeutycznym będące substratami P-gp. Monitorowanie potencjalnych interakcji związanych z hamowaniem P-gp pozwala na optymalizację dawkowania i zwiększenie bezpieczeństwa farmakoterapii.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl