Wskazania do stosowania
Kolchicyna

Wskazania do stosowania kolchicyny

Kolchicyna jest substancją czynną stosowaną w leczeniu chorób związanych głównie z dną moczanową. Jako substancja o długiej historii stosowania w medycynie, kolchicyna zajmuje istotne miejsce w terapii zarówno ostrych napadów dny, jak i w profilaktyce nawrotów tej choroby. Preparaty zawierające kolchicynę (Colchianova, Colchican, Colchicine Genoptim, Colchicine RPH, Colchicum Dispert) są dostępne w postaci tabletek o dawce 500 mikrogramów (0,5 mg).¹²³⁴⁵

Leczenie ostrych napadów dny moczanowej

Podstawowym wskazaniem do stosowania kolchicyny jest leczenie ostrych napadów dny moczanowej. Kolchicyna stanowi alternatywę terapeutyczną w przypadkach, gdy zastosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) jest przeciwwskazane lub występuje nietolerancja tych leków. Wskazanie to dotyczy wszystkich analizowanych preparatów zawierających kolchicynę.⁶⁷⁸⁹¹⁰

Profilaktyka napadów dny moczanowej

Drugim kluczowym wskazaniem do stosowania kolchicyny jest profilaktyka napadów dny moczanowej, szczególnie w początkowym okresie leczenia lekami obniżającymi stężenie kwasu moczowego we krwi. Kolchicyna zapobiega wystąpieniu ostrych napadów dny, które mogą pojawić się po włączeniu leczenia allopurynolem, febuksostatem lub innymi produktami leczniczymi o działaniu urykozurycznym. Jest to istotne, ponieważ rozpoczęcie terapii lekami hipourykemizującymi często prowadzi do mobilizacji kwasu moczowego, co może wyzwalać ostre napady dny.^1112131415

Dodatkowe wskazania pediatryczne

Colchicine RPH jako jedyny spośród analizowanych preparatów posiada wskazanie do stosowania u dzieci. Jest zarejestrowany do leczenia rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej (FMF) w ramach profilaktyki napadów i zapobiegania amyloidozie u dzieci w wieku od 4 lat.¹⁶

Kiedy zalecić kolchicynę pacjentowi

Zastosowanie w ostrym napadzie dny

Kolchicynę należy zalecić pacjentowi w ostrym napadzie dny moczanowej w sytuacjach, gdy:
– występują przeciwwskazania do stosowania NLPZ (np. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, niewydolność nerek, niewydolność serca)
– pacjent wykazuje nietolerancję NLPZ (np. reakcje alergiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe)
– dotychczasowe leczenie NLPZ okazało się nieskuteczne¹⁷

Najlepsze efekty terapeutyczne uzyskuje się, gdy kolchicyna zostanie podana możliwie najszybciej po wystąpieniu pierwszych objawów napadu dny (w ciągu 12-24 godzin). Im wcześniej rozpoczęte leczenie, tym większa szansa na skuteczne przerwanie napadu.¹⁸¹⁹

Zastosowanie w profilaktyce dny

Kolchicynę w celu profilaktyki napadów dny moczanowej należy zalecić pacjentowi w następujących sytuacjach:
– podczas inicjowania terapii lekami obniżającymi stężenie kwasu moczowego (allopurynolem, febuksostatem)
– podczas wprowadzania leków urykozurycznych (np. probenecydu, benzbromarbonu, sulfinpirazonu)
– u pacjentów z częstymi nawrotami ostrych napadów dny
– gdy istnieje konieczność profilaktyki w przypadku przeciwwskazań do NLPZ²⁰²¹²²

Profilaktykę kolchicyną zazwyczaj prowadzi się przez okres 3-6 miesięcy od momentu rozpoczęcia leczenia hipourykemizującego, lub do czasu uzyskania stabilizacji stężenia kwasu moczowego w surowicy poniżej 6 mg/dl.²³

Zastosowanie w pediatrii

W przypadku dzieci i młodzieży kolchicynę (Colchicine RPH) należy zalecić w następujących okolicznościach:
– u pacjentów pediatrycznych od 4. roku życia z rozpoznaną rodzinną gorączką śródziemnomorską (FMF)
– w celu profilaktyki napadów FMF
– w celu zapobiegania rozwojowi amyloidozy, będącej poważnym powikłaniem FMF²⁴

Populacje pacjentów, dla których kolchicyna jest przeznaczona

Kategorie wiekowe

Preparaty zawierające kolchicynę są przeznaczone przede wszystkim dla dorosłych pacjentów z dną moczanową. W przypadku leczenia dny moczanowej (zarówno w napadzie ostrym, jak i w profilaktyce) wszystkie analizowane preparaty są wskazane do stosowania u osób dorosłych.²⁵²⁶²⁷

W leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej, Colchicine RPH można stosować u dzieci w wieku od 4 lat. Jest to jedyne wskazanie pediatryczne dla kolchicyny wśród analizowanych preparatów.²⁸

Pacjenci z przeciwwskazaniami do NLPZ

Szczególną grupą pacjentów, u których zalecenie kolchicyny jest uzasadnione, są osoby z przeciwwskazaniami do stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Do tej grupy należą pacjenci z:
– chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy
– niewydolnością nerek
– niewydolnością serca
– ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby
– zaburzeniami krzepnięcia
– astmą indukowaną NLPZ²⁹

Pacjenci z nietolerancją NLPZ

Kolchicyna jest również zalecana u pacjentów wykazujących nietolerancję NLPZ, manifestującą się:
– reakcjami alergicznymi
– przewlekłymi zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi po NLPZ
– bólami głowy i zawrotami głowy
– nadciśnieniem tętniczym indukowanym przez NLPZ³⁰

Pacjenci rozpoczynający leczenie hipourykemizujące

Istotną grupą pacjentów, u których zaleca się stosowanie kolchicyny, są osoby rozpoczynające leczenie lekami obniżającymi stężenie kwasu moczowego we krwi. Dotyczy to w szczególności pacjentów:
– rozpoczynających terapię allopurynolem
– rozpoczynających terapię febuksostatem
– rozpoczynających leczenie lekami urykozurycznymi³¹³²³³

Warunki, w jakich należy zalecać kolchiczynę

Optymalny czas rozpoczęcia leczenia

W przypadku ostrego napadu dny moczanowej, leczenie kolchicyną powinno być rozpoczęte jak najszybciej po wystąpieniu pierwszych objawów. Optymalnie w ciągu pierwszych 12-24 godzin od początku napadu. Opóźnienie w podaniu leku istotnie zmniejsza jego skuteczność.³⁴³⁵

W przypadku profilaktyki napadów dny moczanowej, kolchicynę należy wprowadzić jednocześnie z rozpoczęciem terapii lekami hipourykemizującymi (allopurynolem, febuksostatem) lub lekami urykozurycznymi. Profilaktyczne podawanie kolchicyny powinno być kontynuowane przez co najmniej 3-6 miesięcy, lub do momentu uzyskania stabilizacji stężenia kwasu moczowego.³⁶³⁷

Warunki monitorowania terapii

Pacjenci leczeni kolchicyną powinni być regularnie monitorowani pod kątem:
– skuteczności terapii – ustępowanie objawów napadu dny lub brak występowania nowych napadów
– występowania działań niepożądanych, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego
– parametrów funkcji nerek i wątroby, zwłaszcza w przypadku długotrwałej terapii
– interakcji z innymi lekami, szczególnie z inhibitorami CYP3A4 i P-glikoproteiny³⁸

Warunki doboru dawki

Dawkowanie kolchicyny powinno być dostosowane indywidualnie, z uwzględnieniem:
– wieku pacjenta
– funkcji nerek
– funkcji wątroby
– współistniejącego leczenia innymi lekami
– masy ciała (szczególnie ważne w przypadku dzieci leczonych z powodu FMF)³⁹⁴⁰

Szczególną ostrożność w doborze dawki należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku oraz u osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, gdyż w tych grupach ryzyko działań niepożądanych i toksyczności kolchicyny jest zwiększone.⁴¹