integralność bariery skórnej

Integralność bariery skórnej to kluczowy aspekt fizjologii skóry, odpowiadający za jej prawidłowe funkcjonowanie jako bariera ochronna organizmu. Bariera ta składa się głównie ze stratum corneum (warstwy rogowej naskórka), która zbudowana jest z korneocytów otoczonych lipidami międzykomórkowymi, tworzącymi strukturę przypominającą „cegły i zaprawę”.

Prawidłowa bariera skórna zapobiega utracie wody (funkcja TEWL – transepidermal water loss), chroni przed penetracją patogenów, alergenów i substancji drażniących, a także uczestniczy w termoregulacji organizmu. Jej integralność zależy od odpowiedniego poziomu nawilżenia, pH skóry (optymalnie 4,5-5,5), składu lipidów międzykomórkowych (ceramidy, cholesterol, wolne kwasy tłuszczowe) oraz prawidłowego procesu różnicowania keratynocytów.

Zaburzenia integralności bariery skórnej występują w wielu dermatozach, takich jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, czy wyprysk kontaktowy. Czynniki uszkadzające barierę to m.in. nadmierne mycie, stosowanie detergentów, ekspozycja na alergeny i substancje drażniące, stres, czynniki środowiskowe oraz predyspozycje genetyczne (np. mutacje genu filagryny w AZS).

Diagnostyka zaburzeń bariery obejmuje pomiar TEWL, corneometrię (ocenę nawilżenia), pomiar pH skóry oraz analizę składu lipidów. Leczenie koncentruje się na odbudowie bariery poprzez stosowanie emolientów, preparatów zawierających ceramidy, cholesterol i kwasy tłuszczowe, a także unikanie czynników uszkadzających barierę skórną.