wchłanianie z błon śluzowych
Wchłanianie z błon śluzowych (absorpcja transmukozalna) to proces, w którym substancje przenikają przez błony śluzowe do krwiobiegu. Proces ten zachodzi głównie w obrębie przewodu pokarmowego, jamy ustnej, nosa, płuc oraz dróg rodnych. Błony śluzowe ze względu na swoją budowę oraz bogate unaczynienie stanowią dogodną drogę dla wchłaniania leków oraz innych substancji bioaktywnych.
Mechanizmy wchłaniania z błon śluzowych obejmują transport bierny (dyfuzja prosta, dyfuzja wspomagana), transport aktywny (przy udziale białek transportowych) oraz endocytozę. O skuteczności wchłaniania decydują: właściwości fizykochemiczne substancji (lipofilność, masa cząsteczkowa, stopień jonizacji), stan błony śluzowej, pH środowiska oraz czas kontaktu substancji z błoną.
Wchłanianie z błon śluzowych jamy ustnej jest szczególnie istotne w farmakoterapii, gdyż umożliwia podanie leków z pominięciem efektu pierwszego przejścia przez wątrobę, co zwiększa ich biodostępność. Transmukozalna droga podania jest wykorzystywana w przypadku nitrogliceryny podawanej podjęzykowo w dławicy piersiowej, fentanylu w leczeniu bólu przebijającego czy szczepionek donosowych.
W praktyce klinicznej należy pamiętać, że stan zapalny błon śluzowych może istotnie zmieniać parametry wchłaniania substancji, co może prowadzić do nieprzewidywalnych stężeń leków w osoczu. Z kolei niektóre substancje pomocnicze w preparatach farmaceutycznych mogą zwiększać przepuszczalność błon śluzowych, działając jako promotory wchłaniania.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Octefortan (1 mg + 20 mg)/g
Produkt leczniczy Octefortan w postaci roztworu na skórę zawiera 1 mg oktenidyny dichlorowodorku oraz 20 mg fenoksyetanolu na gram roztworu. Badania farmakokinetyczne wykazały minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe oktenidyny dichlorowodorku, nieprzekraczające 0-6% po podaniu doustnym u zwierząt doświadczalnych (myszy, szczury, psy). Ponadto, w badaniach przenikania przezskórnego substancja nie ulega resorpcji nawet po 24 godzinach ekspozycji, co potwierdza jej bezpieczeństwo stosowania na rozległe powierzchnie skóry.
Dodatkowo, oktenidyna dichlorowodorek nie jest wchłaniana przez błony śluzowe pochwy (badania na królikach) ani z powierzchni ran (badania na ludziach i szczurach). Minimalny stopień wchłaniania miejscowego ogranicza ryzyko działań ogólnoustrojowych, co czyni Octefortan bezpiecznym preparatem do stosowania miejscowego. Wskazuje to na korzystny profil farmakokinetyczny i bezpieczeństwo kliniczne produktu w dermatologicznej terapii antyseptycznej.
działanie miejscowe, działanie ogólnoustrojowe, fenoksyetanol, Octefortan, oktenidyna dichlorowodorek, podanie doustne, przenikanie przezskórne, resorpcja przez błony śluzowe, resorpcja przez skórę, roztwór na skórę, substancja znakowana radioaktywnie, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie z błon śluzowych, właściwości farmakokinetyczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lignocainum Jelfa 20 mg/g
Produkt leczniczy Lignocainum Jelfa w postaci żelu o stężeniu 20 mg/g lidokainy chlorowodorku jest stosowany do miejscowego znieczulenia śluzówki jamy ustnej oraz powierzchni narzędzi medycznych podczas zabiegów diagnostycznych i terapeutycznych. W zabiegach laryngologicznych żel aplikuje się pędzlowaniem na błony śluzowe, natomiast w urologii do znieczulenia cewki moczowej wprowadza się 15-20 ml preparatu za pomocą jałowej kaniuli, z zaleceniem zaciskania ujścia cewki u mężczyzn przez 5 minut po aplikacji. Po jednorazowym użyciu kaniuli i żelu nie wolno ich ponownie stosować ze względu na ryzyko zakażeń krzyżowych. Dawkowanie musi uwzględniać szybkie wchłanianie lidokainy z błon śluzowych oraz indywidualne cechy pacjenta, zwłaszcza u dzieci, osób z niską masą ciała, osłabionych, w podeszłym wieku oraz przy stosowaniu dużych dawek.