wymioty po cytostatykach

Wymioty po cytostatykach (chemioterapii) to jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych objawów niepożądanych leczenia przeciwnowotworowego. Występują jako element zespołu nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią (CINV – Chemotherapy-Induced Nausea and Vomiting). W zależności od zastosowanego leku cytostatycznego, wymioty mogą wystąpić u 30-90% pacjentów poddawanych chemioterapii.

Mechanizm powstawania wymiotów po cytostatykach jest złożony i obejmuje aktywację ośrodka wymiotnego w pniu mózgu poprzez drogi aferentne z przewodu pokarmowego, strefę wyzwalającą chemoreceptorową oraz bezpośrednie działanie cytostatycznych metabolitów. Kluczową rolę odgrywają neurotransmitery, w tym serotonina (via receptory 5-HT3), substancja P (via receptory NK1) oraz dopamina.

Wymioty po cytostatykach dzieli się na ostre (do 24 godzin po chemioterapii), późne (po 24 godzinach, trwające do 5 dni) oraz wyprzedzające (występujące przed podaniem chemioterapii jako reakcja warunkowa). Leki o wysokim potencjale emetogennym to m.in. cisplatyna, karboplatyna w wysokich dawkach, cyklofosfamid w wysokich dawkach oraz antracykliny.

Profilaktyka i leczenie wymiotów po cytostatykach opiera się na wielolekowej terapii przeciwwymiotnej dostosowanej do potencjału emetogennego stosowanej chemioterapii. Podstawowe grupy leków przeciwwymiotnych to antagoniści receptora 5-HT3 (ondansetron, granisetron), antagoniści receptora NK1 (aprepitant, netupitant), kortykosteroidy (deksametazon) oraz w niektórych przypadkach leki przeciwpsychotyczne (olanzapina) i benzodiazepiny.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dexamethasone hameln 4 mg/ml

Dexamethasone hameln (4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) stosuje się w dawkach dostosowanych do wskazań klinicznych, nasilenia schorzenia oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta. W ostrych stanach, takich jak obrzęk mózgu, dawka początkowa wynosi 8-10 mg i.v., następnie 16-24 mg/dobę w 3-4 dawkach przez 4-8 dni, z możliwością wydłużenia terapii przy radioterapii. W bakteryjnym zapaleniu opon mózgowych stosuje się 0,15 mg/kg m.c. co 6 godzin przez 4 dni u dorosłych, a u dzieci 0,4 mg/kg co 12 godzin przez 2 dni. W wstrząsie pourazowym i ARDS dawka początkowa to 40-100 mg i.v. powtórzona po 12 godzinach lub 16-40 mg co 6 godzin przez 2-3 dni. W leczeniu COVID-19 zalecane jest 6 mg i.v. raz na dobę do 10 dni. Dawkowanie w innych wskazaniach, takich jak wstrząs anafilaktyczny (40-100 mg i.v.), ciężki napad astmy (8-20 mg i.v.), ostre choroby skóry (8-40 mg/dobę i.v.), choroby reumatyczne (6-16 mg/dobę) czy profilaktyka wymiotów po chemioterapii (10-20 mg i.v. przed chemioterapią, następnie 4-8 mg 2-3 razy/dobę) jest precyzyjnie określone i zależy od stanu pacjenta oraz przebiegu choroby.
ARDS, bakteryjne zapalenie opon mózgowych, bolus, chemioterapia emetogenna, choroby zakaźne, ciągła infuzja podskórna, CINV, COVID-19, deksametazon, glikol propylenowy, leczenie paliatywne, marskość wątroby, napad astmy, niedoczynność tarczycy, obrzęk mózgu, ostre choroby skóry, podanie nasiękowe, reumatoidalne zapalenie stawów, terapia przeciwwymiotna, toczeń rumieniowaty układowy, układowe choroby reumatyczne, wlew dożylny, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs pourazowy, wstrzyknięcie dostawowe, wymioty po cytostatykach, wymioty pooperacyjne, zespół pourazowej ostrej niewydolności oddechowej
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethasone Zentiva 0,5 mg

Dexamethasone Zentiva, dostępny w dawkach 0,5 mg, 1 mg i 4 mg w formie tabletek, jest glikokortykosteroidem o szerokim spektrum zastosowań klinicznych, obejmujących stany zapalne, immunosupresję oraz reakcje alergiczne. Wskazania do stosowania obejmują m.in. obrzęk mózgu (w tym obrzęk okołoguzowy, po neurochirurgii, w bakteryjnym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych i ropniu mózgu), ciężkie napady astmy oskrzelowej, rozległe choroby skóry (erytrodermia, pęcherzyca zwykła, ostra egzema), choroby autoimmunologiczne (układowy toczeń rumieniowaty), aktywne reumatoidalne zapalenie stawów, ciężkie choroby zakaźne ze stanami toksycznymi (gruźlica, dur brzuszny), leczenie paliatywne nowotworów oraz COVID-19 u pacjentów wymagających tlenoterapii (wiek ≥12 lat, masa ciała ≥40 kg). Dodatkowo, tabletki 0,5 mg i 1 mg stosuje się w leczeniu wrodzonego zespołu nadnerczowo-płciowego u dorosłych, a dawki 1 mg i 4 mg w profilaktyce i terapii wymiotów pooperacyjnych oraz wywołanych chemioterapią. Dawkowanie jest indywidualizowane, z naciskiem na najmniejszą skuteczną dawkę, a leczenie w niektórych wskazaniach wymaga hospitalizacji i ścisłej kontroli lekarskiej.
antagonista receptora 5-HT3, antagonista receptora NK1, astma oskrzelowa, burza cytokinowa, ciśnienie śródczaszkowe, COVID-19, dur brzuszny, egzema, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlica, guz mózgu, hiperkalcemia nowotworowa, leczenie paliatywne, niewydolność nadnerczy, obrzęk mózgu, pęcherzyca zwykła, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, terapia przeciwinfekcyjna, tlenoterapia, toczeń rumieniowaty układowy, wydzielanie kortyzolu, wymioty po cytostatykach, wymioty pooperacyjne, zapalenie błony surowiczej, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie twardówki, zespół nadnerczowo-płciowy
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Pabi-Dexamethason 20 mg

Pabi-Dexamethason zawiera deksametazon w dawce 20 mg i powinien być stosowany w najmniejszej skutecznej dawce, dostosowanej indywidualnie do pacjenta i nasilenia choroby. Standardowe dawkowanie wynosi od 0,5 mg do 10 mg na dobę, z możliwością zwiększenia dawki powyżej 10 mg w cięższych stanach klinicznych. Przykładowo, w pęcherzycy początkowa dawka wynosi 300 mg przez 3 dni, w zapaleniu mięśni i idiopatycznej plamicy małopłytkowej stosuje się 40 mg przez 4 dni w cyklach, a w opiece paliatywnej dawki mogą sięgać do 96 mg. W profilaktyce i leczeniu wymiotów po cytostatykach zalecane dawki to 8-20 mg przed chemioterapią oraz 4-16 mg w kolejnych dniach. W terapii nowotworów hematologicznych stosuje się zwykle 20-40 mg raz na dobę, z dawką i częstością dostosowaną do protokołu leczenia i innych leków. Tabletki dostępne są w dawkach 4 mg, 8 mg i 20 mg, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki.
chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, cukrzyca, deksametazon, glikokortykosteroid, hemodializa, hipoalbuminemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, lek przeciwwymiotny, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność kory nadnerczy, niewydolność wątroby, osteoporoza, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca, podrażnienie przewodu pokarmowego, prednizolon, prednizon, przerzutowy ucisk rdzenia kręgowego, szpiczak mnogi, wymioty po cytostatykach, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie mięśni

wymioty po cytostatykach

Powiązane wpisy

Dawkowanie i sposób podawania – Dexamethasone hameln 4 mg/ml

Wskazania do stosowania – Dexamethasone Zentiva 0,5 mg

Dawkowanie i sposób podawania – Pabi-Dexamethason 20 mg