synteza androgenów
Synteza androgenów to złożony proces biochemiczny, w którym organizm produkuje męskie hormony płciowe, przede wszystkim testosteron i dihydrotestosteron. Proces ten zachodzi głównie w jądrach u mężczyzn (około 95% produkcji) oraz w mniejszym stopniu w nadnerczach i jajnikach u kobiet.
Głównym prekursorem w syntezie androgenów jest cholesterol, który poprzez serię reakcji enzymatycznych ulega przekształceniu. Kluczowe enzymy biorące udział w tym procesie to cytochrom P450scc (desmolaza cholesterolowa), 3β-hydroksysteroidowa dehydrogenaza, 17α-hydroksylaza, 17,20-liaza oraz 17β-hydroksysteroidowa dehydrogenaza. Zaburzenia aktywności tych enzymów mogą prowadzić do różnych zaburzeń hormonalnych.
W regulacji syntezy androgenów uczestniczy oś podwzgórze-przysadka-gonady. Hormon luteinizujący (LH) stymuluje komórki Leydiga w jądrach do produkcji testosteronu, podczas gdy hormon adrenokortykotropowy (ACTH) wpływa na syntezę androgenów nadnerczowych. Testosteron może być następnie przekształcany w dihydrotestosteron (DHT) przez enzym 5α-reduktazę w tkankach docelowych.
Zaburzenia syntezy androgenów mogą manifestować się różnorodnymi objawami klinicznymi, takimi jak opóźnienie dojrzewania płciowego, niepłodność, hipogonadyzm czy różne formy zaburzeń różnicowania płci. Diagnostyka tych zaburzeń obejmuje ocenę stężenia androgenów i ich prekursorów w surowicy krwi oraz badania genetyczne w kierunku mutacji genów kodujących enzymy szlaku steroidogenezy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ipertrofan 40 40 mg
Ipertrofan 40 zawiera mepartrycynę w dawce 40 mg, substancję należącą do grupy leków stosowanych w łagodnym rozroście gruczołu krokowego (BPH), klasyfikowaną pod kodem ATC G04C X03. Mepartrycyna jest półsyntetycznym esterem metylowym partrycyny, pochodzącym ze szczepu Streptomyces aureofaciens, wykazującym działanie przeciwgrzybicze i przeciwpierwotniakowe, bez negatywnego wpływu na naturalną florę bakteryjną przewodu pokarmowego. Mechanizm działania opiera się na tworzeniu nieodwracalnych kompleksów ze sterolami, co zwiększa ich wydalanie z organizmu, zwłaszcza estrogenów, prowadząc do obniżenia ich stężenia w osoczu. Dodatkowo, mepartrycyna zmniejsza liczbę receptorów estrogenowych i androgenowych w gruczole krokowym oraz obniża stężenie cholesterolu w tkance prostaty, co ogranicza dostępność substratów do syntezy hormonów płciowych i wpływa na hamowanie rozrostu gruczołu.
dolne drogi moczowe, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwpierwotniakowe, flora bakteryjna przewodu pokarmowego, łagodny rozrost gruczołu krokowego, maksymalny przepływ cewkowy, mepartrycyna, naciek zapalny, nadmiar estrogenów, osocze krwi, prekursor hormonów płciowych, proces zapalny, receptory androgenowe, receptory estrogenowe, równowaga hormonalna, rozrost gruczołu krokowego, stężenie androgenów, Streptomyces aureofaciens, synteza androgenów, synteza estrogenów, tkanka nabłonkowa, wydalanie cholesterolu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Abiraterone Sandoz 1000 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne octanu abirateronu wykazały istotne obniżenie stężenia testosteronu krążącego, co skutkowało znaczącymi zmianami morfologicznymi i histopatologicznymi w narządach układu rozrodczego oraz innych tkankach wrażliwych na androgeny. Zaobserwowano zmniejszenie masy narządów rozrodczych, zmiany makroskopowe i mikroskopowe w narządach rozrodczych, nadnerczach, przysadce i sutkach. Wszystkie zmiany hormonalne i ich skutki były całkowicie lub częściowo odwracalne, z normalizacją parametrów w ciągu 4 tygodni po zakończeniu terapii. Badania płodności u szczurów potwierdziły odwracalny negatywny wpływ na zdolności reprodukcyjne samców i samic, z powrotem do normy w okresie 4-16 tygodni po odstawieniu leku. W badaniach rozwojowych odnotowano zmniejszenie masy płodu, obniżenie wskaźników przeżycia okołoporodowego oraz zmiany w zewnętrznych narządach płciowych, jednak bez działania teratogennego.
badanie ekotoksykologiczne, badanie genotoksyczności, działanie teratogenne, gospodarka hormonalna, mechanizm działania abirateronu, nadnercze, nowotwór komórek interstycjalnych, octan abirateronu, parametr płodności, potencjał rakotwórczy, profil farmakologiczny, przysadka, śmiertelność okołoporodowa, sutek, synteza androgenów, testosteron krążący, toksyczny wpływ na rozwój, wskaźnik przeżycia, zewnętrzny narząd płciowy, zmiana histopatologiczna, zmiana morfologiczna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Abiraterone G.L. Pharma 500 mg
Abiraterone G.L. Pharma (octan abirateronu) jest wskazany do leczenia dorosłych mężczyzn z nowo rozpoznanym hormonowrażliwym rakiem gruczołu krokowego wysokiego ryzyka z przerzutami (mHSPC) w skojarzeniu z terapią supresji androgenowej (ADT) oraz prednizonem lub prednizolonem. Ponadto, lek stosuje się w raku opornym na kastrację z przerzutami (mCRPC) u pacjentów bezobjawowych lub z łagodnymi objawami po niepowodzeniu ADT, u których chemioterapia nie jest jeszcze wskazana, a także u chorych z progresją po chemioterapii zawierającej docetaksel. Tabletki zawierają 500 mg octanu abirateronu, 241 mg laktozy oraz 12 mg sodu, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy lub ograniczeniem sodu w diecie.
abiraterone, docetaksel, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, kortykosteroid, mCRPC, mechanizm działania octanu abirateronu, mHSPC, nietolerancja laktozy, octan abirateronu, prednizon, progresja choroby nowotworowej, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, substancja pomocnicza, synteza androgenów, tabletka powlekana, terapia supresji androgenowej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Finospir 25 mg
Spironolakton, substancja czynna leku Finospir, jest antagonistą aldosteronu działającym kompetycyjnie na receptory aldosteronu w kanalikach dystalnych nerki, co prowadzi do zahamowania syntezy białka transportującego jony sodu i potasu. Jego farmakodynamiczne działanie obejmuje efekt moczopędny z oszczędzaniem potasu i magnezu, zwiększając wydalanie sodu i wody, a także hamowanie biosyntezy aldosteronu w korze nadnerczy, szczególnie u pacjentów z pierwotnym hiperaldosteronizmem. Skuteczność spironolaktonu jest proporcjonalna do stężenia aldosteronu, a lek działa również poprzez aktywne metabolity, takie jak kanrenon. W badaniu RALES u pacjentów z niewydolnością serca (frakcja wyrzutowa ≤ 35%, klasa NYHA II-IV) spironolakton w dawce 25 mg/dobę (z możliwością zwiększenia do 50 mg) obniżył ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny o 30% (p < 0,001; 95% CI 18-40%) oraz ryzyko śmierci sercowej o 31% (p < 0,001; 95% CI 18-42%). Ponadto zmniejszył ryzyko hospitalizacji z przyczyn sercowych o 30% (p < 0,001; 95% CI 18-41%).
17-alfa-hydroksylaza, antagonista aldosteronu, diuretyk, diuretyk pętlowy, dusznica bolesna, działanie antyandrogenowe, efekt moczopędny, frakcja wyrzutowa, inhibitor ACE, kanrenon, klasyfikacja NYHA, komorowe zaburzenia rytmu, kora nadnerczy, marskość wątroby, nagły zgon sercowy, pierwotny hiperaldosteronizm, przewlekła niewydolność serca, receptor aldosteronu, stężenie glukozy, stężenie kreatyniny, synteza androgenów, trójglicerydy, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Abirateron Zentiva 500 mg
Abirateron Zentiva (octan abirateronu) w dawce 500 mg w postaci tabletek powlekanych jest wskazany do leczenia dorosłych mężczyzn z zaawansowanym rakiem gruczołu krokowego, w tym nowo rozpoznanym hormonowrażliwym rakiem z przerzutami wysokiego ryzyka (mHSPC) oraz opornym na kastrację rakiem z przerzutami (mCRPC). W terapii mHSPC lek stosuje się w skojarzeniu z terapią supresji androgenowej (ADT), co umożliwia kompleksowe hamowanie szlaków androgenowych i poprawia skuteczność leczenia. W przypadku mCRPC abirateron jest podawany z prednizonem lub prednizolonem u pacjentów bez objawów lub z łagodnymi objawami, u których doszło do niepowodzenia ADT i nie ma wskazań do chemioterapii, a także u pacjentów z progresją choroby podczas lub po chemioterapii docetakselem. Kluczowym elementem terapii jest zawsze łączenie abirateronu z glikokortykosteroidami, które minimalizują ryzyko działań niepożądanych związanych z nadmiarem mineralokortykoidów.
androgeny, docetaksel, glikokortykosteroid, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, kastracja farmakologiczna, leczenie pierwszej linii, mCRPC, mHSPC, mineralokortykoid, octan abirateronu, prednizon, progresja choroby nowotworowej, PSA, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, rak gruczołu krokowego z przerzutami, synteza androgenów, terapia supresji androgenowej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Syndi-35 2 mg + 0,035 mg
Produkt leczniczy Syndi-35 zawiera 2 mg octanu cyproteronu oraz 35 μg etynyloestradiolu i należy do grupy antyandrogenów i estrogenów (kod ATC: G03HB01). Mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów androgenowych przez octan cyproteronu, hamowaniu syntezy androgenów oraz działaniu antygonadotropowym, które jest wzmacniane przez etynyloestradiol poprzez zwiększenie syntezy SHBG. Klinicznie preparat wykazuje skuteczność w leczeniu trądziku, łojotoku oraz łagodnej postaci hirsutyzmu, z poprawą widoczną po 3-4 miesiącach stosowania. Dodatkowo Syndi-35 działa antykoncepcyjnie poprzez zahamowanie owulacji i zmianę wydzieliny szyjki macicy, a także reguluje cykl miesiączkowy i zmniejsza dolegliwości bólowe oraz obfitość krwawień, co może redukować ryzyko niedoborów żelaza u pacjentek.
androgenizacja, antykoncepcja, cykl miesiączkowy, działanie antygonadotropowe, etynyloestradiol, hirsutyzm, krwawienie miesiączkowe, leczenie chirurgiczne, łojotok, niedobór żelaza, octan cyproteronu, oponiak, owulacja, preparat estrogenowo-progestagenowy, przetłuszczanie włosów, radioterapia, receptor androgenowy, SHBG, synteza androgenów, trądzik, wydzielina szyjki macicy, wykwit trądzikowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Abiraterone STADA 500 mg
Dane przedkliniczne dotyczące octanu abirateronu wskazują na specyficzny profil bezpieczeństwa, ściśle powiązany z jego mechanizmem działania polegającym na hamowaniu syntezy androgenów. W badaniach toksyczności u zwierząt zaobserwowano znaczące obniżenie stężenia testosteronu w osoczu, co skutkowało zmniejszeniem masy narządów rozrodczych, zmianami strukturalnymi w nadnerczach, przysadce mózgowej oraz gruczołach sutkowych. Wszystkie zmiany hormonalne miały charakter odwracalny, z pełną lub częściową normalizacją parametrów w ciągu 4 tygodni po zakończeniu terapii. Badania płodności na szczurach wykazały odwracalne zmniejszenie płodności u obu płci, z powrotem do normy w okresie 4-16 tygodni. W modelach ciążowych odnotowano zmniejszenie masy płodu, obniżenie wskaźników przeżycia oraz zmiany w rozwoju zewnętrznych narządów płciowych, jednak bez cech teratogenności niezwiązanej z farmakologicznym działaniem leku.
genotoksyczność, gruczoł sutkowy, mysz transgeniczna, nadnercza, narząd rozrodczy, narządy płciowe zewnętrzne, nowotwór komórek interstycjalnych, octan abirateronu, płodność, przysadka mózgowa, rakotwórczość, ryzyko środowiskowe, synteza androgenów, teratogenność, testosteron, toksyczność rozwojowa, zaburzenia hormonalne - Leksykon substancji czynnych
Abirateron – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Abirateron, stosowany w onkologii, wykazuje mechanizm działania polegający na hamowaniu syntezy androgenów, co prowadzi do znaczącego obniżenia stężenia testosteronu. Badania toksyczności na modelach zwierzęcych wykazały zmniejszenie masy narządów rozrodczych, zmiany morfologiczne i histopatologiczne w nadnerczach, przysadce mózgowej oraz tkance gruczołowej sutków, które były całkowicie lub częściowo odwracalne po 4 tygodniach od zakończenia terapii. Wpływ na płodność u szczurów był przemijający, z powrotem do normy w ciągu 4-16 tygodni po odstawieniu leku. W badaniach rozwojowych odnotowano zmniejszenie masy płodu i obniżenie wskaźników przeżycia, bez działania teratogennego, co potwierdza, że efekty te wynikają z farmakologicznego wpływu na gospodarkę hormonalną.
abirateron, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, dysfagia, działanie teratogenne, gospodarka hormonalna, komórki śródmiąższowe, lecznictwo onkologiczne, mechanizm farmakologiczny, model zwierzęcy, narządy wrażliwe na androgeny, nowotwór komórek interstycjalnych, octan abirateronu, potencjał rakotwórczy, przysadka mózgowa, rozwój płodu, synteza androgenów, testosteron, wady wrodzone, zmiany histopatologiczne nadnerczy - Leksykon substancji czynnych
Cyproteron octan – Właściwości farmakodynamiczne
Cyproteronu octan, stosowany w preparacie Diane-35 w dawce 2 mg wraz z 0,035 mg etynyloestradiolu, wykazuje wielokierunkowe działanie antyandrogenne poprzez kompetycyjne blokowanie receptorów androgenowych, hamowanie syntezy androgenów w komórkach docelowych oraz działanie antygonadotropowe prowadzące do obniżenia stężenia androgenów w osoczu. Etynyloestradiol wzmacnia efekt terapeutyczny poprzez zwiększenie syntezy SHBG, co zmniejsza ilość wolnych androgenów. Klinicznie cyproteron octan jest skuteczny w leczeniu stanów hiperandrogenizacji takich jak trądzik, łojotok, hirsutyzm i łysienie androgenowe, z różnym czasem ujawnienia efektów: od kilku tygodni (przetłuszczanie skóry i wypadanie włosów) do kilku miesięcy (trądzik, hirsutyzm). Preparat wykazuje także działanie antykoncepcyjne poprzez hamowanie owulacji i zmiany w wydzielinie szyjki macicy oraz przynosi korzyści w postaci regulacji cyklu miesiączkowego i zmniejszenia obfitości krwawień.
antagonista receptora androgenowego, antyandrogen, cyproteronu octan, dawka skumulowana, Diane-35, działanie antygonadotropowe, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, hiperandrogenizacja, hirsutyzm, kod ATC, łysienie androgenne, oponiaki, radioterapia, synteza androgenów, terapia skojarzona z estrogenami, wykwity trądzikowe, zahamowanie owulacji