nałóg tytoniowy

Nałóg tytoniowy (nikotynizm) to przewlekła choroba charakteryzująca się fizycznym i psychicznym uzależnieniem od nikotyny zawartej w wyrobach tytoniowych. Stanowi jeden z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego, będąc przyczyną przedwczesnych zgonów i licznych chorób przewlekłych.

Patofizjologicznie uzależnienie od nikotyny wiąże się z jej działaniem na receptory nikotynowe acetylocholiny w mózgu, szczególnie w układzie mezolimbicznym, co prowadzi do uwalniania dopaminy i wytworzenia silnego mechanizmu nagrody. Długotrwała ekspozycja prowadzi do neuroadaptacji i rozwoju tolerancji, skutkując objawami abstynencyjnymi przy próbach zaprzestania palenia.

Palenie tytoniu jest czynnikiem etiologicznym licznych chorób, w tym nowotworów (płuc, krtani, jamy ustnej, przełyku), chorób układu sercowo-naczyniowego (choroba wieńcowa, udar mózgu, miażdżyca) oraz chorób układu oddechowego (POChP, przewlekłe zapalenie oskrzeli). Wpływa również negatywnie na układ rozrodczy, prowadzi do osteoporozy i przyspiesza procesy starzenia.

Leczenie uzależnienia od tytoniu powinno być kompleksowe i obejmować farmakoterapię (nikotynowa terapia zastępcza, bupropion, wareniklina) oraz wsparcie psychologiczne. Skuteczność terapii wzrasta przy zastosowaniu podejścia multimodalnego i długoterminowego monitorowania pacjenta. Interwencje minimalne przeprowadzane przez lekarzy POZ, zgodne ze strategią 5A (Ask, Advise, Assess, Assist, Arrange), znacząco zwiększają odsetek skutecznych prób zaprzestania palenia.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl