rak płaskonabłonkowy płuca
Rak płaskonabłonkowy płuca (SCC, squamous cell carcinoma) to jeden z głównych typów niedrobnokomórkowego raka płuca, stanowiący około 25-30% wszystkich przypadków nowotworów płuc. Wywodzi się z komórek nabłonka płaskiego wyścielającego drogi oddechowe i jest silnie związany z paleniem tytoniu.
Charakterystyczną cechą raka płaskonabłonkowego jest jego tendencja do lokalizacji centralnej – najczęściej rozwija się w dużych oskrzelach, choć może również występować obwodowo. Histologicznie wykazuje rogowacenie, mosty międzykomórkowe i tworzenie pereł rakowych. W obrazie klinicznym dominują objawy miejscowe jak krwioplucie, kaszel, duszność oraz objawy związane z miejscowym naciekaniem struktur śródpiersia.
Diagnostyka raka płaskonabłonkowego obejmuje badania obrazowe (RTG, TK), bronchoskopię z pobraniem materiału do badania histopatologicznego oraz ocenę stopnia zaawansowania. Markery molekularne specyficzne dla tego typu nowotworu to m.in. p40, p63 i CK5/6. W przeciwieństwie do gruczolakoraka, mutacje EGFR, ALK czy ROS1 występują rzadko, natomiast częściej obserwuje się amplifikację FGFR1 i mutacje PIK3CA.
Leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby. We wczesnych stadiach metodą z wyboru jest leczenie chirurgiczne, w stadiach miejscowo zaawansowanych stosuje się radiochemioterapię, a w chorobie uogólnionej – chemioterapię opartą na pochodnych platyny, immunoterapię (inhibitory punktów kontrolnych układu immunologicznego) lub terapię celowaną w przypadku wykrycia specyficznych zaburzeń molekularnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sorafenib Sandoz
Sorafenib Sandoz, zawierający 200 mg sorafenibu, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne działania niepożądane. Najczęstsze to zespół ręka-stopa i wysypka, pojawiające się zwykle w ciągu pierwszych 6 tygodni terapii, klasyfikowane na stopień 1-2 wg CTC. Nadciśnienie tętnicze, zwykle łagodne do umiarkowanego, wymaga regularnego pomiaru ciśnienia i standardowego leczenia przeciwnadciśnieniowego, z możliwością przerwania terapii w ciężkich przypadkach. Istotne jest także ryzyko zespołu rozpadu guza (TLS), szczególnie u pacjentów z dużym obciążeniem nowotworowym, przewlekłą niewydolnością nerek, odwodnieniem czy niedociśnieniem, co wymaga profilaktycznego nawodnienia i intensywnej obserwacji. Sorafenib może powodować tętniaki i rozwarstwienia tętnic, zwłaszcza u pacjentów z nadciśnieniem lub historią tętniaka, a także hipoglikemię, krwawienia, zdarzenia niedokrwienne serca (4,9% vs 0,4% w badaniu 1) oraz wydłużenie odstępu QT/QTc, co wymaga monitorowania EKG i elektrolitów u pacjentów z predyspozycjami.
arytmia komorowa, ciśnienie tętnicze, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hipoglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, krwotok, lek przeciwnadciśnieniowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, perforacja przewodu pokarmowego, przełom nadciśnieniowy, przewlekła niewydolność nerek, rak płaskonabłonkowy płuca, sorafenib, tętniak i rozwarstwienie tętnicy, toksyczność skórna, tozylan, wydłużenie odstępu QT, wysypka, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zespół długiego QT, zespół rozpadu guza - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Etiologia i przyczyny
Rak płuca, rozpoczynający się w komórkach nabłonka oddechowego, jest główną przyczyną zgonów nowotworowych na świecie. Palenie tytoniu odpowiada za 80-90% przypadków, z ryzykiem wzrastającym proporcjonalnie do liczby wypalanych papierosów (palenie >25 papierosów/dobę zwiększa ryzyko 25-krotnie). Dym tytoniowy zawiera ponad 7000 substancji chemicznych, w tym 60-70 kancerogenów, takich jak NNK, które tworzą addukty DNA prowadzące do mutacji. Bierne palenie podnosi ryzyko o 24-30%, a radon, drugi najważniejszy czynnik ryzyka, odpowiada za około 21 000 zgonów rocznie w USA (10% przypadków). Ekspozycja zawodowa na azbest, arsen, chrom (VI), kadm i inne kancerogeny zwiększa ryzyko raka płuca, szczególnie u palaczy (ryzyko azbestu u palaczy wzrasta 50-90-krotnie). Zanieczyszczenie powietrza, zwłaszcza pył zawieszony i spaliny diesla, odpowiada za 1-2% zgonów z powodu raka płuca w USA. Czynniki genetyczne, takie jak mutacje TP53, KRAS i EGFR, oraz przewlekłe choroby płuc (POChP, zwłóknienie, gruźlica) również podnoszą ryzyko zachorowania.
addukt DNA, arsen, azbest, bierne palenie, drobnokomórkowy rak płuca, ekspozycja na radon, gruczolakorak płuca, gruźlica płuc, guz pierwotny, krzemionka krystaliczna, mutacja EGFR, nabłonek oddechowy, niedrobnokomórkowy rak płuca, palenie tytoniu, POChP, promieniowanie jonizujące, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pył zawieszony, radioterapia klatki piersiowej, rak płaskonabłonkowy płuca, rozedma płuc, terapia ukierunkowana molekularnie, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, zanieczyszczenie powietrza, zwłóknienie płuc