stężenie mleczanów w osoczu
Stężenie mleczanów w osoczu (lactatemia) to parametr laboratoryjny odzwierciedlający poziom kwasu mlekowego we krwi. W warunkach fizjologicznych jego wartość wynosi 0,5-1,5 mmol/l, a zwiększenie powyżej 2 mmol/l wskazuje na kwasicę mleczanową.
Podwyższony poziom mleczanów jest efektem zaburzonej równowagi między ich produkcją a metabolizmem. Przyczynami hiperlaktatemii mogą być: niedotlenienie tkanek, sepsa, wstrząs, niewydolność wątroby, działanie niektórych leków (metformina, NLPZ, nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy), zatrucia (alkohol etylowy, metanol, glikol etylenowy), a także intensywny wysiłek fizyczny.
Oznaczenie stężenia mleczanów ma szczególne znaczenie w medycynie ratunkowej i intensywnej terapii, gdzie służy jako marker niedotlenienia tkankowego i ciężkości stanu pacjenta. Stanowi cenny wskaźnik prognostyczny u pacjentów we wstrząsie, z sepsą i niewydolnością wielonarządową. Seryjne pomiary pozwalają monitorować skuteczność resuscytacji płynowej i odpowiedź na leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metformin Galena
Metformina chlorowodorek wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek, ze szczególnym uwzględnieniem wartości przesączania kłębuszkowego (GFR), które nie powinno być niższe niż 30 ml/min, gdyż poniżej tego progu lek jest przeciwwskazany. Istotne jest także tymczasowe odstawienie metforminy w stanach odwodnienia, ostrych zaburzeń czynności nerek, podczas stosowania leków nefrotoksycznych (przeciwnadciśnieniowych, moczopędnych, NLPZ) oraz przed i po badaniach z użyciem jodowych środków kontrastowych (odstawienie na co najmniej 48 godzin i potwierdzenie prawidłowej funkcji nerek). W przypadku zabiegów chirurgicznych pod znieczuleniem ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym, metformina powinna być przerwana bezpośrednio przed zabiegiem i wznowiona nie wcześniej niż po 48 godzinach, po ocenie funkcji nerek i rozpoczęciu odżywiania doustnego.
astenia, ból brzucha, choroba układu krążenia, choroba układu oddechowego, ciało ketonowe, dieta cukrzycowa, duszność kwasicza, filtracja kłębuszkowa, GFR, hipoglikemia, hipotermia, jodowy środek kontrastowy, ketoza, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, metforminy chlorowodorek, nadmierne spożycie alkoholu, niedotlenienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostre pogorszenie czynności nerek, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, przesączanie kłębuszkowe, skurcz mięśni, śpiączka, stężenie mleczanów w osoczu, stosunek mleczanów do pirogronianów, źle kontrolowana cukrzyca, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Płyn Ringera z mleczanami Fresenius –
Płyn Ringera z mleczanami, zawierający Na+ (131,0 mmol/l), K+ (5,36 mmol/l), Ca2+ (1,84 mmol/l), Cl- (112,0 mmol/l) oraz mleczany (28,3 mmol/l), ma ściśle określone przeciwwskazania. Bezwzględnie nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, przewodnieniem oraz kwasicą mleczanową. Ponadto, preparat jest niewskazany u osób z zastoinową niewydolnością serca, hiperkaliemią, hipernatremią, hiperchloremią, hiperkalcemią, a także u pacjentów z niewydolnością wątroby i podwyższonym stężeniem mleczanów w osoczu, ze względu na ryzyko pogłębienia zaburzeń elektrolitowych i kwasowo-zasadowych.
chlorek, chlorek potasu, chlorek sodu, chlorek wapnia dwuwodny, dekompensacja układu krążenia, działanie proarytmiczne, glikozyd naparstnicy, hiperchloremia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipernatremia, jon chlorkowy, jon potasu, jon sodu, jon wapnia, kwasica mleczanowa, lek moczopędny oszczędzający potas, mleczan, mleczan sodu, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, płyn Ringera z mleczanami, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, stężenie mleczanów w osoczu, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Etform SR
Etform SR, zawierający metforminę chlorowodorek, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej, powikłania metabolicznego o ciężkim przebiegu. Kwasica mleczanowa najczęściej występuje przy nagłym pogorszeniu funkcji nerek, chorobach układu krążeniowo-oddechowego lub posocznicy, co prowadzi do kumulacji metforminy. Kluczowe czynniki ryzyka to odwodnienie, stosowanie leków nefrotoksycznych (np. diuretyków, NLPZ), nadmierne spożycie alkoholu, niewydolność wątroby, źle kontrolowana cukrzyca, ketoza, długotrwałe głodzenie oraz stany niedotlenienia. Objawy kwasicy mleczanowej obejmują duszność kwasiczą, ból brzucha, skurcze mięśni, astenie i hipotermię, mogącą prowadzić do śpiączki. Diagnostycznie obserwuje się pH krwi <7,35 oraz stężenie mleczanów >5 mmol/l, zwiększoną lukę anionową i stosunek mleczanów do pirogronianów. W przypadku podejrzenia kwasicy należy natychmiast odstawić metforminę i zapewnić pilną pomoc medyczną.
astenia, cukrzyca typu 2, czynność nerek, diuretyk, doustny lek przeciwcukrzycowy, duszność kwasicza, funkcja nerek, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kwasica mleczanowa, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, metforminy chlorowodorek, nefropatia pokontrastowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność serca, niewydolność wątroby, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, skurcz mięśni, środek kontrastowy zawierający jod, stężenie mleczanów w osoczu, stosunek mleczanów do pirogronianów, układ krążeniowo-oddechowy, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe