blokada centralna
Blokada centralna to forma znieczulenia regionalnego, polegająca na podaniu środka znieczulającego miejscowo do przestrzeni zewnątrzoponowej lub podpajęczynówkowej kręgosłupa. Prowadzi to do czasowego zablokowania przewodnictwa nerwowego w rdzeniu kręgowym i korzeniach nerwowych.
Wyróżnia się dwa główne rodzaje blokad centralnych: znieczulenie zewnątrzoponowe (epiduralne) oraz znieczulenie podpajęczynówkowe (rdzeniowe). Znieczulenie zewnątrzoponowe polega na podaniu leku do przestrzeni epiduralnej, podczas gdy znieczulenie podpajęczynówkowe wymaga wprowadzenia środka bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego.
Blokady centralne są szeroko stosowane w anestezjologii, szczególnie podczas zabiegów operacyjnych w obrębie jamy brzusznej, miednicy i kończyn dolnych. Szczególne zastosowanie znajdują w położnictwie podczas porodu, w ortopedii, urologii oraz chirurgii naczyniowej. Oprócz znieczulenia operacyjnego, techniki te wykorzystuje się również w leczeniu bólu przewlekłego.
Do najczęstszych powikłań blokad centralnych zalicza się spadki ciśnienia tętniczego, bóle głowy popunkcyjne, uszkodzenia neurologiczne oraz infekcje. Przeciwwskazania obejmują zaburzenia krzepnięcia, infekcje w miejscu wkłucia, niektóre choroby neurologiczne oraz brak zgody pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Xylocaine 2% 20 mg/ml
Xylocaine 2% to roztwór do wstrzykiwań zawierający chlorowodorek lidokainy w stężeniu 20 mg/ml (2%), z fiolką o pojemności 50 ml zawierającą łącznie 1000 mg substancji czynnej. Preparat jest przeznaczony do stosowania u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia, natomiast u dzieci w wieku 1-12 lat zaleca się stosowanie roztworów o niższym stężeniu lidokainy. Produkt jest wykorzystywany w różnych technikach znieczulenia miejscowego, w tym znieczuleniu nasiękowym, blokadach nerwów obwodowych (np. blokada splotu ramiennego i międzyżebrowa) oraz blokadach centralnych, takich jak znieczulenie zewnątrzoponowe i krzyżowe. Preparat ma klarowną, bezbarwną postać i zawiera substancje pomocnicze, w tym sód (2,49 mg/ml) oraz metylu parahydroksybenzoesan (E218) w ilości 1 mg/ml, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjentów do znieczulenia.
blokada centralna, blokada międzyżebrowa, blokada nerwów obwodowych, blokada splotu ramiennego, chlorowodorek lidokainy, metylu parahydroksybenzoesan, nerw międzyżebrowy, przestrzeń zewnątrzoponowa, roztwór do wstrzykiwań, rozwór krzyżowy, środek znieczulający, substancja czynna, Xylocaine, zahamowanie przewodnictwa nerwowego, znieczulenie krzyżowe, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon substancji czynnych
Efedryna – Dawkowanie i sposób podawania
Efedryna jest stosowana w różnych formach farmaceutycznych, a dawkowanie zależy od postaci leku, drogi podania oraz wskazań terapeutycznych. W preparatach donosowych Efrinol 1% (0,5 mg/kropla) i 2% (1,0 mg/kropla) zaleca się wkraplanie odpowiednio 1-3 lub 1-2 kropli do każdego otworu nosowego 2-5 razy na dobę, nie dłużej niż 5 dni. Roztwory do wstrzykiwań, takie jak Ephedrinum Hydrochloricum Aguettant (3 mg/ml) i Ephedrinum hydrochloricum WZF (25 mg/ml), stosuje się pod nadzorem anestezjologicznym, z dawkami dożylnymi u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat wynoszącymi 3-6 mg (maksymalnie 9 mg) co 3-4 minuty do maksymalnej dawki 30 mg, z całkowitą dawką dobową nieprzekraczającą 150 mg. Dawkowanie domięśniowe lub podskórne preparatu WZF u dorosłych wynosi 12,5-25 mg, a u dzieci 3 mg/kg mc./dobę lub 25-100 mg/m² powierzchni ciała w 4-6 dawkach podzielonych. Preparat Tussipect zawiera 15 mg efedryny w tabletce, z zalecanym dawkowaniem 2 tabletki 3 razy dziennie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, maksymalna dobowa dawka to 90 mg.
anestezjolog, blokada centralna, dawka podzielona, efedryna chlorowodorek, hipotensja, krople do nosa, niedrożność nosa, podanie donosowe, podanie dożylne, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, powierzchnia ciała, preparat złożony, roztwór do wstrzykiwań, skurcz dróg oddechowych, tabletka drażowana, wiek podeszły, wskazanie terapeutyczne, wstrzyknięcie dożylne, wywiad medyczny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ephedrinum hydrochloricum WZF 25 mg/ml
Preparat Ephedrinum Hydrochloricum WZF w stężeniu 25 mg/ml stosowany jest w różnych wskazaniach klinicznych z dostosowaniem dawkowania do wieku pacjenta oraz drogi podania. W stanach skurczowych dróg oddechowych u dorosłych zaleca się podanie domięśniowe lub podskórne w dawce jednorazowej 12,5-25 mg, z maksymalną dawką dobową 150 mg w dawkach podzielonych. U dzieci dawka dobowa wynosi 3 mg/kg masy ciała lub 25-100 mg/m² powierzchni ciała, podawana podskórnie w 4-6 dawkach. W leczeniu hipotensji u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat efedryna podawana jest dożylnie po rozcieńczeniu, w dawkach 2,5-5 mg (max. 10 mg jednorazowo), powtarzanych co 3-4 minuty do łącznej dawki 30 mg, z maksymalną dawką dobową 150 mg. U dzieci poniżej 12 lat dawka dożylna wynosi 0,5-0,75 mg/kg mc. lub 17-25 mg/m² pc., również powtarzana co 3-4 minuty w zależności od efektu terapeutycznego. U osób w podeszłym wieku dawkowanie nie wymaga modyfikacji.
blokada centralna, ChPL, dawka jednorazowa, dawka pediatryczna, dawkowanie pediatryczne, droga dożylna, drogi oddechowe, efekt terapeutyczny, hipotensja, pacjent geriatryczny, pacjent pediatryczny, podanie domięśniowe, podanie domięśniowe i podskórne, podanie dożylne, podanie podskórne, powierzchnia ciała, roztwór do wstrzykiwań, skurcz dróg oddechowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bupivacaine Grindeks
Bupiwakaina stosowana w znieczuleniu zewnątrzoponowym i obwodowym niesie ryzyko poważnych powikłań, takich jak zatrzymanie akcji serca, arytmie komór, migotanie komór oraz zapaść sercowo-naczyniowa, zwłaszcza przy niezamierzonym podaniu donaczyniowym i wysokim stężeniu leku w osoczu. Znieczulenie powinno być wykonywane wyłącznie w odpowiednio wyposażonych ośrodkach z dostępem do monitoringu i leków reanimacyjnych, a lekarz musi posiadać odpowiednie przeszkolenie oraz znać metody postępowania w przypadku toksyczności i powikłań. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, nerek, blokiem przedsionkowo-komorowym, stosujących leki przeciwarytmiczne grupy III oraz u pacjentów w stanie hipowolemii. W przypadku hipotensji podczas znieczulenia zewnątrzoponowego zaleca się podanie efedryny w dawce 5-10 mg dożylnie, dostosowując dawkę u dzieci do wieku i masy ciała.
arytmia komór, blok przedsionkowo-komorowy, blokada centralna, bradykardia, bupiwakaina, drgawka, efedryna, hipotensja, hipowolemii, lek miejscowo znieczulający, lek przeciwarytmiczny grupy III, lek wazopresyjny, migotanie komór, monitorowanie EKG, ośrodkowy układ nerwowy, przestrzeń podpajęczynówkowa, reakcja alergiczna, wstrząs anafilaktyczny, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrzymanie oddechu, znieczulenie dożylne, znieczulenie okołogałkowe, znieczulenie okołoszyjkowe, znieczulenie pozagałkowe, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon substancji czynnych
Bupiwakaina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Bupiwakaina, jako amidowy lek miejscowo znieczulający, wymaga stosowania wyłącznie przez wykwalifikowany personel w odpowiednio wyposażonych ośrodkach, z zapewnieniem monitorowania funkcji życiowych, dostępu do żyły pacjenta oraz sprzętu do resuscytacji. Toksyczność bupiwakainy manifestuje się głównie objawami ze strony OUN i układu sercowo-naczyniowego, w tym arytmiami komorowymi, migotaniem komór, zapaścią sercowo-naczyniową i zatrzymaniem akcji serca, szczególnie przy przypadkowym podaniu donaczyniowym lub przedawkowaniu. Ryzyko powikłań wzrasta przy znieczuleniu dużych pni nerwowych, gdzie stosowane są większe objętości leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku, z niewydolnością wątroby i nerek, zaburzeniami przewodnictwa sercowego, hipowolemią, niewydolnością serca, a także u kobiet w zaawansowanej ciąży. Znieczulenie zewnątrzoponowe może powodować hipotensję i bradykardię, które należy leczyć dożylnym podaniem efedryny w dawce 5-10 mg (dawka dostosowana u dzieci do wieku i masy ciała).
arytmia komorowa, blok przedsionkowo-komorowy, blokada centralna, blokada układu współczulnego, bradykardia, chondroliza, choroba wieńcowa, hipotensja, hipowolemla, lek miejscowo znieczulający, lek przeciwarytmiczny, lek wazopresyjny, migotanie komór, nadczynność tarczycy, niedokrwienna martwica tkanek, niewydolność naczyń mózgowych, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obniżenie ciśnienia krwi, porażenie połowicze, porażenie poprzeczne, powikłanie kardiologiczne, stwardnienie rozsiane, toksyczność bupiwakainy, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie neurologiczne, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrzymanie akcji serca, znieczulenie okołogałkowe, znieczulenie okołoszyjkowe, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie pozagałkowe, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fentanyl WZF
Fentanyl WZF (50 µg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wymaga stosowania wyłącznie w warunkach szpitalnych z pełnym monitoringiem i dostępem do sprzętu resuscytacyjnego oraz antagonistów opioidowych, ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej, zwłaszcza po dawkach przekraczających 200 µg. Wielokrotne podawanie może prowadzić do rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zespołu odstawiennego objawiającego się m.in. nudnościami, wymiotami, lękiem i drżeniem. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią zaburzeń związanych ze stosowaniem substancji psychoaktywnych, chorobami psychicznymi, palących tytoń oraz u osób z ryzykiem OUD. Fentanyl może powodować bradykardię, hipotensję, sztywność mięśniową, a także interakcje z lekami uspokajającymi i serotoninergicznymi, co wymaga ścisłego monitorowania i dostosowania dawki, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami współistniejącymi (np. niewydolność nerek, wątroby, choroby płuc).
antagonista receptorów opioidowych, blokada centralna, bradykardia, choroba Parkinsona, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, drgawki kloniczne, drogi żółciowe, działanie cholinolityczne, hamowanie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, hiperrefleksja, hipertermia, hiperwentylacja, hipotensja, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, lek cholinolityczny, lek neuroleptyczny, lek zwiotczający mięśnie, mioklonia, myasthenia gravis, niedoczynność tarczycy, nużliwość mięśni, objaw pozapiramidowy, podanie podpajęczynówkowe, podanie zewnątrzoponowe, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, skurcz zwieracza Oddiego, śpiączka, sztywność mięśniowa, tachykardia, tolerancja na opioidy, zaburzenie czynności mózgu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie związane ze stosowaniem opioidów, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zmniejszona rezerwa oddechowa