czynnościowy brak miesiączki

Czynnościowy brak miesiączki (amenorrhea functionalis) to zaburzenie miesiączkowania, w którym dochodzi do braku krwawień miesięcznych przez okres co najmniej 6 miesięcy u kobiet, które wcześniej miały regularne cykle, przy braku organicznych przyczyn tego stanu. Jest to diagnoza z wykluczenia, stawiana po eliminacji anatomicznych, genetycznych, endokrynologicznych i innych przyczyn wtórnego braku miesiączki.

Główne czynniki etiologiczne czynnościowego braku miesiączki obejmują zaburzenia na osi podwzgórze-przysadka-jajniki, często związane ze stresem, znaczną utratą masy ciała, intensywnym wysiłkiem fizycznym lub zaburzeniami odżywiania. Mechanizm polega na hamowaniu wydzielania gonadoliberyny (GnRH) przez podwzgórze, co prowadzi do zmniejszonego uwalniania gonadotropin przysadkowych i w konsekwencji braku stymulacji jajników do produkcji estrogenów.

Diagnostyka czynnościowego braku miesiączki wymaga kompleksowej oceny, obejmującej wywiad lekarski, badania hormonalne (FSH, LH, estradiol, prolaktyna, TSH), wykluczenie ciąży oraz badania obrazowe (USG miednicy). Leczenie jest ukierunkowane na eliminację czynnika wywołującego zaburzenie oraz, w razie potrzeby, suplementację hormonalną, aby zapobiec konsekwencjom długotrwałego niedoboru estrogenów, takim jak osteoporoza.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Brak miesiączki – Epidemiologia

Amenorrhea, defined as the absence of menstruation in women of reproductive age, is classified into primary (no menarche by age 15) and secondary (absence of menstruation for ≥3 months in previously regular cycles or ≥6 months in irregular cycles). Primary amenorrhea is rare (~0.1% prevalence) and often indicates underlying reproductive disorders, with gonadal dysfunction (43%), Müllerian agenesis (10-15%), and constitutional delay of growth and puberty (14%) as leading causes. Secondary amenorrhea is more common, affecting approximately 3-4% of reproductive-aged women excluding physiological causes such as pregnancy, lactation, or menopause. Key etiologies include hypothalamic dysfunction (35%), PCOS (30%), hyperprolactinemia (13%), premature ovarian insufficiency (10%), and Asherman syndrome (5%). Notably, female athletes, especially in disciplines like cycling (56%) and triathlon (40%), exhibit higher rates of secondary amenorrhea, often linked to the Female Athlete Triad characterized by menstrual irregularities, low bone mineral density, and energy deficiency.
amenorrhea, badanie DXA, choroba Addisona, cukrzyca, cykl miesiączkowy, czynnościowy brak miesiączki, gęstość mineralna kości, hiperprolaktynemia, karmienie piersią, konstytucjonalne opóźnienie wzrastania, medycyna rozrodcza, menarche, menopauza, niedoczynność tarczycy, niewydolność gonad, osteoporoza, pierwotny brak miesiączki, przedwczesna niewydolność jajników, schorzenie autoimmunologiczne, triada sportsmenek, wtórny brak miesiączki, zaburzenia hormonalne, zespół Ashermana, zespół metaboliczny, zespół policystycznych jajników
Leksykon chorób i schorzeń
Brak miesiączki – Etiologia i przyczyny

Amenorrhea, definiowana jako brak miesiączki, dzieli się na pierwotną (brak pierwszej miesiączki do 15-16 roku życia) oraz wtórną (ustanie miesiączki na ≥3 miesiące u kobiet wcześniej miesiączkujących). Etiologia amenorrhei jest zróżnicowana i obejmuje przyczyny fizjologiczne (ciąża, laktacja, menopauza), zaburzenia hormonalne (PCOS, hiperprolaktynemia, dysfunkcje tarczycy, przedwczesna niewydolność jajników, guzy przysadki), czynniki podwzgórzowe (FHA związana z niską masą ciała, intensywnym wysiłkiem, stresem, niedoborem leptyny), zaburzenia genetyczne (zespół Turnera, zespół niewrażliwości na androgeny, FMR1), anatomiczne (blizny macicy, wrodzony brak narządów rozrodczych, zarośnięcie szyjki macicy) oraz jatrogenne (leki antykoncepcyjne, chemioterapia). PCOS dotyka 6-8% kobiet w wieku rozrodczym, a hiperprolaktynemia odpowiada za 10-25% przypadków wtórnego braku miesiączki. FHA dotyczy około 1,62 miliona kobiet i wiąże się z ryzykiem osteoporozy i chorób sercowo-naczyniowych z powodu hipestrogenizmu.
amenorrhea, anoreksja, blizna macicy, bulimia, czynnościowy brak miesiączki, dysgenezja gonad, guz przysadki mózgowej, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipogonadyzm, hormon uwalniający gonadotropinę, łyżeczkowanie, mukowiscydoza, niedokrwistość sierpowata, osteoporoza, pierwotny brak miesiączki, przedwczesna niewydolność jajników, rak endometrium, rozrost endometrium, toczeń rumieniowaty układowy, wtórny brak miesiączki, zespół niewrażliwości na androgeny, zespół policystycznych jajników, zespół Turnera

czynnościowy brak miesiączki

Powiązane wpisy

Brak miesiączki – Epidemiologia

Brak miesiączki – Etiologia i przyczyny