pseudofolliculitis barbae

Pseudofolliculitis barbae (PFB), określana również jako „folliculitis barbae traumatica” lub potocznie „wrastające włosy”, to stan zapalny skóry charakteryzujący się występowaniem grudek i krost w miejscach golenia. Występuje głównie u osób o kręconych włosach, szczególnie u mężczyzn rasy czarnej i śródziemnomorskiej.

Patofizjologia tego schorzenia wiąże się z wrastaniem ostrych końcówek ściętych włosów z powrotem do skóry, co prowadzi do reakcji zapalnej. Włosy po goleniu mają ostre zakończenia, które łatwiej penetrują naskórek, zwłaszcza jeśli są kręcone lub rosną pod kątem. Wrastające włosy wywołują miejscową reakcję zapalną typu ciała obcego, co objawia się charakterystycznymi grudkami i krostami.

Leczenie pseudofolliculitis barbae obejmuje modyfikację technik golenia (używanie elektrycznej maszynki zamiast żyletki, golenie zgodnie z kierunkiem wzrostu włosów), stosowanie miejscowych preparatów złuszczających zawierających kwas salicylowy, kwas glikolowy lub retinoid, które zapobiegają wrastaniu włosów. W poważniejszych przypadkach stosuje się antybiotyki miejscowe i doustne. Skuteczną metodą eliminacji PFB jest także laserowa epilacja, która prowadzi do trwałego zmniejszenia liczby włosów w obszarze problemowym.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Włos wrosty – Diagnostyka i diagnoza

Wrastające włosy (pseudofolliculitis barbae, pili incarnati) to stan zapalny skóry wywołany przez włosy, które po usunięciu (golenie, depilacja) odrastają i wrastają w naskórek, powodując zaczerwienienie, obrzęk, grudki i potencjalne infekcje. Diagnostyka opiera się na wywiadzie i badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem lokalizacji zmian (twarz, szyja, nogi, pachy, okolice łonowe), obecności widocznych pętli włosów pod skórą oraz objawów zapalnych i infekcyjnych (ropna wydzielina, ból). W razie wątpliwości stosuje się biopsję skóry, posiew bakteriologiczny, test KOH oraz dermatoskopię. Należy różnicować z zapaleniem mieszków włosowych, trądzikiem, keratosis pilaris, torbielami, ropniami, hidradenitis suppurativa oraz nowotworami skóry.
badanie fizykalne, biopsja skóry, brodawka płciowa, dermatoskopia, diagnostyka różnicowa, hidradenitis suppurativa, infekcja bakteryjna, łysienie bliznowaciejące, posiew bakteriologiczny, preparat KOH, pseudofolliculitis barbae, rak skóry, rezonans magnetyczny, rogowacenie mieszkowe, ropień, stan zapalny, test KOH, torbiel, torbiel włosowa, trądzik, ultrasonografia, wrastający włos, zakażenie gronkowcem, zakażenie grzybicze, zakażenie HPV, zapalenie mieszków włosowych, zdjęcie rentgenowskie
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mieszków włosowych – Diagnostyka i diagnoza

Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis) to stan zapalny mieszków włosowych o etiologii bakteryjnej, grzybiczej, wirusowej lub pasożytniczej, diagnozowany głównie na podstawie badania klinicznego. Charakterystyczne objawy to rumieniowe grudki i krosty wokół mieszków włosowych, lokalizujące się w obszarach gęstego owłosienia oraz miejscach okluzji. Wywiad powinien uwzględniać czynniki ryzyka, takie jak stosowanie miejscowych kortykosteroidów, antybiotyków doustnych, ekspozycję na wanny z hydromasażem, baseny oraz immunosupresję (np. HIV z liczbą CD4 < 250). W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć m.in. trądzik pospolity, kandydozę, liszajec czy pokrzywkę grudkową. W przypadkach atypowych, opornych na leczenie lub nawracających wskazane są badania mikrobiologiczne (wymaz z krostek z barwieniem Grama i posiewem, badanie KOH, posiew wirusowy) oraz biopsja skóry, szczególnie w eozynofilowym zapaleniu mieszków włosowych i folliculitis decalvans.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, badanie KOH, bakteryjne zapalenie mieszków włosowych, barwienie metodą Grama, biopsja skóry, diagnostyka różnicowa, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie mieszków włosowych, folliculitis, folliculitis decalvans, gram-ujemne zapalenie mieszków włosowych, grzybicze zapalenie mieszków włosowych, immunosupresja, kokcydioidomykoza, Malassezia, morfologia krwi, MRSA, naciek neutrofilowy, patogeny chorobotwórcze, posiew bakteryjny, posiew wirusowy, pseudofolliculitis barbae, Pseudomonas, Staphylococcus aureus, trądzik pospolity, wirus opryszczki pospolitej, wirusowe zapalenie mieszków włosowych, wymaz z nosa, zapalenie mieszków włosowych
Leksykon chorób i schorzeń
Włos wrosty – Leczenie

Wrastające włosy to stan, w którym włos wrasta w skórę, najczęściej po goleniu, woskowaniu lub wyrywaniu. W większości przypadków objawy ustępują samoistnie w ciągu 1-6 miesięcy, jednak w przypadku stanu zapalnego lub infekcji konieczne jest leczenie. Podejście zachowawcze obejmuje zaprzestanie depilacji, stosowanie ciepłych kompresów (10-15 minut), delikatną eksfoliację i masaż okrężny. W terapii miejscowej stosuje się retinoidy (np. tretynoina), kremy steroidowe (np. hydrokortyzon 1% dwa razy dziennie przez 2-3 dni), kwasy eksfoliujące (kwas salicylowy, glikolowy) oraz nadtlenek benzoilu (aplikacja 1-2 razy dziennie). W przypadku infekcji wskazane są antybiotyki miejscowe (bacytracyna, erytromycyna, mupirocyna, klindamycyna) lub doustne (erytromycyna 3-4 razy dziennie do 10 dni, cefaleksyna). Przy przewlekłych lub opornych zmianach rozważa się zabiegi chirurgiczne, laseroterapię (6-8 sesji) lub elektrolizę.
antybiotyk doustny, antybiotyk miejscowy, bacytracyna, cefaleksyna, ciepły kompres, depilator chemiczny, eflornithine, eksfoliacja, eksfoliacja skóry, elektroliza, erytromycyna, hydrokortyzon, infekcja, klindamycyna, krem steroidowy, kwas glikolowy, kwas salicylowy, laserowe usuwanie włosów, mieszek włosowy, mupirocyna, nacięcie i drenaż, nadtlenek benzoilu, olejek z drzewa herbacianego, pseudofolliculitis barbae, retinoid miejscowy, stan zapalny, torbiel wrastającego włosa, tretynoina, wrastający włos, zastrzyk steroidowy, złuszczanie martwego naskórka
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mieszków włosowych – Objawy

Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis) to stan zapalny obejmujący mieszki włosowe, wywołany najczęściej infekcją bakteryjną (np. gronkowcową, Gram-ujemną) lub grzybiczą (drożdżaki Malassezia), a także czynnikami mechanicznymi, chemicznymi lub fizycznymi. Choroba dzieli się na powierzchowne, dotyczące górnej części mieszka, oraz głębokie, obejmujące cały mieszek i okoliczne tkanki, z cięższym przebiegiem i ryzykiem powikłań. Objawy obejmują czerwone grudki i krostki (<5 mm) z ropnym wypełnieniem, świąd, pieczenie, zaczerwienienie i obrzęk. Głębokie zapalenie manifestuje się bolesnymi guzkami, ropnymi zmianami sięgającymi głębszych warstw skóry, a także gorączką i złym samopoczuciem. Przebieg może być ostry lub przewlekły, z nawrotami i ryzykiem bliznowacenia oraz trwałej utraty włosów, szczególnie w przypadku głębokich zmian i folliculitis decalvans.
bakteriemia, bliznowacenie, czyrak, drożdżaki Malassezia, eozynofilowe zapalenie mieszków włosowych, folliculitis, folliculitis decalvans, hiperpigmentacja pozapalna, keratosis pilaris, krostki ropne, mieszek włosowy, naciek neutrofilowy, neutrofilowa leukocytoza, pseudofolliculitis barbae, Pseudomonas aeruginosa, stan zapalny, strup, trądzik pospolity, zakażenie bakteryjne, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie naczyń limfatycznych, zapalenie tkanki łącznej, zmiany skórne
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mieszków włosowych – Etiologia i przyczyny

Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis) to stan zapalny obejmujący powierzchowne lub głębokie partie mieszków włosowych, wywołany przez różnorodne czynniki zakaźne i niezakaźne. Najczęstszą etiologią są infekcje bakteryjne, głównie Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa (hot tub folliculitis) oraz bakterie Gram-ujemne (Klebsiella spp., Enterobacter spp., Proteus spp.) pojawiające się często po długotrwałej antybiotykoterapii. Grzybicze przyczyny obejmują Malassezia spp. (pityrosporum folliculitis), Candida albicans oraz dermatofity (tinea barbae). Wirusy, takie jak HSV, VZV i rzadziej Molluscum contagiosum, również mogą indukować zapalenie mieszków włosowych. Pasożytnicze zakażenia wywołuje Demodex folliculorum, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością lub trądzikiem różowatym. Czynniki niezakaźne to m.in. mechaniczne uszkodzenia (golenie, woskowanie), tarcie, okluzja, nadmierne pocenie, preparaty parafinowe, oleje przemysłowe, kosmetyki oraz nadużywanie miejscowych kortykosteroidów i niektórych leków (androgeny, ACTH, lit, izoniazyd, fenytoina, witaminy z grupy B, inhibitory kinazy białkowej).
bakterie Gram-ujemne, Candida albicans, Demodex folliculorum, dermatofity, dysregulacja immunologiczna, eozynofilowe zapalenie mieszków włosowych, folliculitis decalvans, hormon adrenokortykotropowy, hot tub folliculitis, inhibitory EGFR, intertrigo, kortykosteroidy, leki immunosupresyjne, Malassezia folliculitis, mięczak zakaźny, nużeniec ludzki, pseudofolliculitis barbae, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, tinea barbae, trądzik, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej, zakażenie bakteryjne, zapalenie mieszków włosowych
Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Etiologia i przyczyny

Guzy podskórne to nieprawidłowe zgrubienia o różnorodnej etiologii, obejmującej stany zapalne, urazy, zmiany hormonalne oraz predyspozycje genetyczne. Najczęściej są to zmiany łagodne, takie jak tłuszczaki (miękkie, gumowate guzy tkanki tłuszczowej), torbiele (wypełnione płynem struktury, np. torbiele epidermoidalne, sutkowe, ganglionowe) czy włókniaki. Charakterystyczne cechy guzów nowotworowych to twardość, nieregularny zarys i przyrośnięcie do otaczających tkanek. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. powiększone węzły chłonne (częsta przyczyna guzów szyi), ropnie, zmiany pourazowe (np. krwiaki, martwica tłuszczowa piersi), a także nowotwory złośliwe, takie jak rak krtani, chłoniak, rak piersi czy rak jądra. Czynniki ryzyka obejmują wiek (np. 40-60 lat dla tłuszczaków), płeć, historię rodzinną, ekspozycję hormonalną oraz wcześniejsze urazy lub infekcje.
brodawka płciowa, chłoniak, choroba Dercuma, choroba Hodgkina, choroba Madelunga, choroba wątroby, erythema nodosum, gruźlica, guz podskórny, hormonalna terapia zastępcza, keloid, kiła, martwica tłuszczowa, mononukleoza zakaźna, nerwiakowłókniak, nowotwór złośliwy, powiększony węzeł chłonny, przepuklina, pseudofolliculitis barbae, rak gardła środkowego, rak jamy ustnej, rak krtani, rak skóry, rak tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów, rodzinna lipomatoza mnoga, ropień, sarkoidoza, stan zapalny, tłuszczak, tłuszczakomięsak, torbiel epidermoidalna, torbiel ganglionowa, ukąszenie owada, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu B, włókniak, wole tarczycy, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie sutka, zapalna choroba jelit, zespół Gardnera, zespół Klinefeltera, zmiana włóknisto-torbielowata, zwyrodnieniowa choroba stawów
Leksykon chorób i schorzeń
Włos wrosty – Epidemiologia

Pseudofolliculitis barbae (PFB) to schorzenie dermatologiczne charakteryzujące się wrastaniem włosów, które dotyka głównie osoby o mocno skręconych włosach, zwłaszcza populacje pochodzenia afrykańskiego, latynoskiego i bliskowschodniego. Epidemiologicznie, PFB występuje u około 83% dorosłych czarnoskórych mężczyzn w USA, z częstością 45-83% wśród czarnoskórych żołnierzy amerykańskich, podczas gdy u białych żołnierzy odsetek ten wynosi około 18%. Schorzenie jest rzadsze u kobiet, choć wzrasta u pacjentek z hirsutyzmem (np. w przebiegu PCOS) oraz w okresie okołomenopauzalnym. Czynniki ryzyka obejmują metody usuwania włosów (golenie, woskowanie), predyspozycje genetyczne, choroby współistniejące (cukrzyca, otyłość, immunosupresja) oraz częste golenie, szczególnie w służbach mundurowych. PFB może prowadzić do powikłań takich jak zakażenia bakteryjne (w tym gronkowcowe), ropnie, przebarwienia, bliznowacenie i przewlekłe zapalenie mieszków włosowych.
badanie fizykalne, blizna, cukrzyca, folliculitis, hiperpigmentacja, hirsutyzm, immunosupresja, keloid, konsultacja dermatologiczna, laserowe usuwanie włosów, lek przeciwzapalny, Malassezia folliculitis, mieszek włosowy, niedobór odporności, okres dojrzewania, okres okołomenopauzalny, otyłość, posocznica, pseudofolliculitis barbae, ropień, występowanie rodzinne, zakażenie bakteryjne, zakażenie gronkowcowe, zapalenie mieszków włosowych, zespół policystycznych jajników
Leksykon chorób i schorzeń
Włos wrosty – Patofizjologia i mechanizm

Wrastający włos (pseudofolliculitis barbae) to stan dermatologiczny, w którym włos rośnie nieprawidłowo – zamiast na zewnątrz skóry, wrasta do jej wnętrza lub rośnie bocznie pod powierzchnią naskórka. Patogeneza obejmuje dwa główne mechanizmy: penetrację pozamieszkową, gdzie ostro ścięty włos po goleniu zawija się i ponownie wnika do skóry, oraz penetrację przezmieszkowatą, gdy ostry koniec włosa przebija ścianę mieszka włosowego, co jest częste przy goleniu z użyciem wieloostrzowych golarek. Czynniki predysponujące to kręcone, grube włosy, szczególnie u osób o ciemniejszej karnacji, oraz blokada ujścia mieszka martwymi komórkami naskórka. Reakcja zapalna na wrastający włos obejmuje napływ leukocytów i rozwój reakcji typu „ciała obcego”, prowadząc do zaczerwienienia, obrzęku, bólu i potencjalnych powikłań, takich jak zakażenia bakteryjne (np. Staphylococcus aureus), zapalenie mieszków włosowych, torbiele czy blizny (hiperpigmentacja, keloidy, blizny zanikowe).
blizna zanikowa, eksfoliacja, eksfoliacja skóry, elektroliza, epilacja laserowa, hiperpigmentacja, keloid, kortykosteroid, kwas alfa-hydroksylowy, martwa komórka naskórka, mediator zapalny, mikronakłuwanie, peeling chemiczny, penetracja przezmieszkowata, posocznica, pseudofolliculitis barbae, reakcja zapalna, retinoid, sebum, Staphylococcus aureus, torbiel pilonidalna, torbiel wrastającego włosa, zapalenie mieszków włosowych
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mieszków włosowych – Patofizjologia i mechanizm

Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis) to stan zapalny obejmujący powierzchowne lub głębokie partie mieszków włosowych, wywołany przez różnorodne czynniki infekcyjne (najczęściej Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa serotyp O:11, Malassezia spp., wirusy herpes simplex, roztocza Demodex folliculorum) oraz nieinfekcyjne (urazy mechaniczne, okluzja, reakcje polekowe). Patogeneza jest wieloczynnikowa i obejmuje mechanizmy immunologiczne, takie jak odpowiedź komórkowa (przewaga limfocytów T pomocniczych), humoralna, a także przesunięcie w kierunku odpowiedzi Th2, co jest szczególnie istotne w eozynofilowym zapaleniu mieszków włosowych (EPF). Warto podkreślić rolę dysbiozy mikrobioty skórnej, zwłaszcza w folliculitis decalvans, gdzie przewlekły stan zapalny jest podtrzymywany przez nieprawidłową rekrutację komórek układu odpornościowego i obecność bakterii oportunistycznych. Czynniki środowiskowe, takie jak nadmierne pocenie się, okluzja skóry, urazy mechaniczne oraz ekspozycja na zanieczyszczoną wodę (np. woda o pH 7,8 i niskim poziomie chloru 0,5 mg/L sprzyjająca zakażeniom Pseudomonas aeruginosa), również odgrywają istotną rolę w rozwoju choroby.
Demodex folliculorum, eozynofilowe zapalenie mieszków włosowych, folliculitis decalvans, głębokie zapalenie mieszków włosowych, grzybicze zapalenie mieszków włosowych, hidradenitis suppurativa, inhibitor receptora naskórkowego czynnika wzrostu, łysienie bliznowaciejące, Malassezia, odpowiedź humoralna, odpowiedź komórkowa, okluzja mieszka włosowego, oś IL-23/IL-17, powierzchowne zapalenie mieszków włosowych, pseudofolliculitis barbae, Pseudomonas aeruginosa, receptor Toll-podobny, Staphylococcus aureus, trądzik steroidowy, wirus opryszczki zwykłej, wirusowe zapalenie mieszków włosowych, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie ziarniniakowe
Leksykon chorób i schorzeń
Włos wrosty – Etiologia i przyczyny

Wrośnięte włosy to powszechny problem dermatologiczny, wynikający głównie z nieprawidłowego odrastania włosów po ich usunięciu metodami takimi jak golenie, woskowanie czy wyrywanie pęsetą. Mechanizmy powstawania obejmują penetrację zewnątrzmieszkowatą, gdzie włos po wyjściu z mieszka zagina się i wrasta w skórę, oraz penetrację przezmieszkowatą, gdy włos zostaje uwięziony przed wyjściem z mieszka. Czynniki ryzyka to kręcone, grube i sztywne włosy, zakrzywione mieszki włosowe, a także genetyczne mutacje w genie keratyny. Szczególnie narażone są osoby pochodzenia afrykańskiego (82% przypadków) oraz mężczyźni z kręconym owłosieniem brody, gdzie ponad 50% doświadcza tego problemu. Dodatkowo, zablokowanie mieszków włosowych przez martwe komórki naskórka, nadmiar sebum i zanieczyszczenia sprzyja wrastaniu włosów. Hormonalne zaburzenia, takie jak nadczynność tarczycy, oraz noszenie obcisłej odzieży po depilacji zwiększają ryzyko powikłań.
bliznowacenie, blizny, czynniki hormonalne, eksfoliacja, folliculitis, gronkowiec złocisty, hiperpigmentacja, jednostka włosowo-łojowa, keratyna, martwe komórki naskórka, mieszek włosowy, mieszki włosowe, nadczynność tarczycy, penetracja przezmieszkowata, problem dermatologiczny, pseudofolliculitis barbae, ropień, sebum, sinus pilonidalis, stan zapalny, zaburzenia hormonalne, zapalenie mieszków włosowych, złuszczanie
Leksykon chorób i schorzeń
Włos wrosty – Objawy

Włosy wrastające (pseudofolliculitis) to stan zapalny powstający wskutek zagięcia i wrastania włosa pod skórę, najczęściej po goleniu, woskowaniu lub wyrywaniu. Objawia się małymi, uniesionymi guzkami o zróżnicowanej barwie (czerwona, brązowa, fioletowa), często z widocznym włosem w kształcie pętli pod skórą, oraz towarzyszącym świądem, pieczeniem i bolesnością. Lokalizacje predysponowane to twarz i szyja u mężczyzn (szczególnie broda i policzki), a u kobiet pachy, nogi i okolice bikini. Wczesne objawy pojawiają się zwykle 1-2 dni po depilacji i mogą ustąpić samoistnie w ciągu 1-2 tygodni, jednak głębiej wrastające włosy wymagają dłuższego czasu gojenia (nawet do 6 miesięcy). Nieleczone mogą prowadzić do powikłań takich jak infekcje bakteryjne (często Staphylococcus aureus), ropnie, przewlekłe przebarwienia (hiperpigmentacja), keloidy, bliznowacenie oraz pseudofolliculitis barbae, szczególnie u mężczyzn z kręconymi włosami.
bliznowacenie, czyrak, epilacja laserowa, folliculitis, hiperpigmentacja, infekcja bakteryjna, krostka, liszajec, pęcherzyk, posocznica, przebarwienie pozapalne, pseudofolliculitis, pseudofolliculitis barbae, pustułka, reakcja zapalna, ropień skórny, stan zapalny, Staphylococcus aureus, torbiel, trądzik, włos wrastający, zakażenie gronkowcowe, zapalenie tkanki łącznej, zespół oparzonej skóry