martwica tłuszczowa
Martwica tłuszczowa to forma martwicy, w której dochodzi do enzymatycznej degradacji komórek tłuszczowych, w wyniku czego powstają kwasy tłuszczowe, które następnie łączą się z jonami wapnia, tworząc mydła wapniowe. Makroskopowo zmiany martwicze mają charakter żółtawobiałych, dobrze odgraniczonych ognisk o miękiej konsystencji.
Najczęstszą przyczyną martwicy tłuszczowej jest ostre zapalenie trzustki, w którym uwolnione enzymy trzustkowe (lipaza) prowadzą do degradacji tkanki tłuszczowej nie tylko w obrębie trzustki, ale również w tkance tłuszczowej jamy brzusznej i innych lokalizacjach. Martwica tłuszczowa może również występować w piersiach (jako martwica tłuszczowa sutka), w następstwie urazu, zabiegów chirurgicznych, po radioterapii lub samoistnie.
Diagnostyka martwicy tłuszczowej opiera się na badaniach obrazowych (USG, CT, MRI) oraz badaniu histopatologicznym. W badaniu mikroskopowym widoczne są cienie komórek tłuszczowych z zatartymi granicami, ziarnistą cytoplazmą oraz obecnością charakterystycznych złogów wapnia. Leczenie zależy od przyczyny i lokalizacji zmiany, a w przypadku martwicy tłuszczowej w przebiegu ostrego zapalenia trzustki jest elementem terapii choroby podstawowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Podejrzane guzy piersi – Patofizjologia i mechanizm
Guzy piersi są jedną z najczęstszych patologii zgłaszanych przez pacjentki, a ich etiologia jest ściśle związana z zaburzeniami hormonalnymi, zwłaszcza nadmierną ekspozycją na estrogeny i nieprawidłowym stosunkiem estrogenów do progesteronu. Terapia estrogenowa trwająca ponad 8 lat u kobiet po menopauzie zwiększa ryzyko łagodnych zmian piersi 1,7-krotnie, a estrogeny i progesteron mogą podnosić częstość proliferacyjnych zmian łagodnych nawet o 74%. W diagnostyce obrazowej ultrasonografia odgrywa kluczową rolę, gdzie cechy takie jak hipoechogeniczność, nieregularne granice, spikulacje czy zwiększone unaczynienie mają wysoką wartość predykcyjną dla złośliwości (około 82-88%). W przypadku podejrzanych zmian zalecana jest biopsja gruboigłowa ze względu na wyższą czułość i swoistość w wykrywaniu inwazji nowotworowej w porównaniu do biopsji cienkoigłowej.
atypowa hiperplazja, biopsja gruboigłowa, biopsja rdzeniowa, estrogen i progesteron, gen BRCA, gruczoł piersiowy, gruczolakowłókniak, guz piersi, HER2, hiperplazja, hipoechogeniczność, inwolucja, lek antyestrogenowy, martwica tłuszczowa, mastitis, mastopatia cukrzycowa, mastopatia włóknisto-torbielowata, mutacja genu naprawy DNA, nowotwór złośliwy piersi, rak zapalny piersi, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, ropień piersi, szlak PI3K/AKT, tamoksyfen, terapia estrogenowa, torbiel, uszkodzenie DNA, zapalenie gruczołu piersiowego - Leksykon chorób i schorzeń
Kalcifilaksja – Objawy
Kalcifilaksja, zwana także kalcyficzną arteriolopatią mocznicową, to rzadka, ale potencjalnie śmiertelna choroba charakteryzująca się kalcyfikacją małych naczyń krwionośnych, prowadzącą do niedokrwienia i martwicy tkanek. Najczęściej dotyczy pacjentów z końcowym stadium niewydolności nerek poddawanych dializoterapii, choć może wystąpić także u osób bez niewydolności nerek. Klinicznie manifestuje się intensywnym, często palącym bólem, który może poprzedzać widoczne zmiany skórne, takie jak siatkowy rumień (livedo reticularis), bolesne guzki i plamiste przebarwienia o barwie fioletowo-czerwonej lub brunatnej. Progresja choroby prowadzi do powstawania głębokich, niegojących się owrzodzeń pokrytych czarno-brązowym strupem, martwicy skóry i tkanek podskórnych (sucha gangrena), najczęściej lokalizujących się w obszarach bogatych w tkankę tłuszczową (brzuch, uda, pośladki, piersi). Wskaźnik śmiertelności jednorocznej wynosi od 45% do 80%, a u pacjentów z owrzodzeniami przekracza 80% w ciągu 6 miesięcy, głównie z powodu posocznicy wynikającej z zakażenia ran.
ból neuropatyczny, ból nocyceptywny, dializoterapia, hiperalgezja, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, kalcifilaksja, kalcyficzna arteriolopatia mocznicowa, kalcyfikacja naczyń krwionośnych, kortykosteroid, livedo reticularis, martwica skóry, martwica tłuszczowa, nadczynność przytarczyc, nagła śmierć sercowa, niegojące się owrzodzenie, niewydolność narządowa, niewydolność nerek, parathormon, posocznica, przetoka odbytniczo-pochwowa, sepsa, zakażenie wtórne, zespół niebieskiego palca, złamanie patologiczne, złóg wapnia - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi nawrotowy – Diagnostyka i diagnoza
Nawrót raka piersi definiowany jest jako ponowne pojawienie się choroby nowotworowej po zakończonym leczeniu pierwotnym, mogący manifestować się jako wznowa miejscowa, regionalna lub przerzuty odległe. Diagnostyka nawrotu opiera się na badaniach obrazowych takich jak mammografia (wykrywająca 8-50% wznów ipsilateralnych), ultrasonografia, rezonans magnetyczny (MRI) o czułości tkankowej 99%, tomografia komputerowa (CT), PET/CT oraz scyntygrafia kości. Biopsja pozostaje złotym standardem potwierdzenia nawrotu i oceny profilu molekularnego guza, co jest kluczowe dla wyboru terapii. W diagnostyce pomocne są także markery nowotworowe (CEA, CA 27.29) oraz nowoczesne metody, takie jak biopsja płynna wykrywająca krążące DNA guza (ctDNA), umożliwiająca wykrycie nawrotu średnio 15 miesięcy przed objawami klinicznymi. Testy genomowe, np. Oncotype DX Breast Recurrence Score, pozwalają ocenić ryzyko nawrotu (wynik 26-100 wskazuje na wysokie ryzyko) i wspierają personalizację leczenia.
antygen rakowo-zarodkowy, badanie PET-CT, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja płynna, brodawka sutkowa, dół pachowy, krążące DNA guza, martwica tłuszczowa, mutacja BRCA, Oncotype DX, potrójnie ujemny rak piersi, pozytonowa tomografia emisyjna, profil molekularny guza, rak piersi nawrotowy, rak zapalny piersi, receptor hormonalny, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa, utrata masy ciała, wysięk surowiczy, wznowa miejscowa, wznowa odległa, wznowa regionalna, zabieg oszczędzający pierś, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Epidemiologia
Guzy tarczycy są powszechnie wykrywane zarówno palpacyjnie (4-7% dorosłych), jak i ultrasonograficznie (do 68% populacji), z przewagą zmian łagodnych (90-95%). Częstość występowania wzrasta z wiekiem, płcią żeńską oraz wskaźnikiem masy ciała. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące, niedobór jodu, rodzinne zespoły nowotworowe oraz wiek (ryzyko złośliwości wyższe u osób <20 i >70 lat). Aktywny nadzór (AS) jest rekomendowany dla małych mikroraków brodawkowatych tarczycy (PTMC), z monitorowaniem ultrasonograficznym i interwencją chirurgiczną przy progresji (wzrost ≥3 mm). Wskaźnik progresji guzków z mutacją RAS jest niski, a większość guzów pozostaje stabilna. W diagnostyce i monitorowaniu kluczowa jest dokładna ocena ultrasonograficzna, uwzględniająca wymiary, obecność choroby węzłowej i cechy anatomiczne.
aktywny nadzór, badanie kliniczne piersi, badanie ultrasonograficzne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, guz tarczycy, guzek podskórny, martwica tłuszczowa, mutacja RAS, nadzór epidemiologiczny, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, rak brodawkowaty tarczycy, rak tarczycy, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, włókniakogruczolak, zapadalność roczna, zapalenie piersi, ziarniniak, złośliwy guz, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Patofizjologia i mechanizm
Guzy, zarówno nowotworowe, jak i nienowotworowe, powstają w wyniku złożonych mechanizmów patogenetycznych, w tym mutacji genetycznych, procesów zapalnych oraz urazów mechanicznych. Przykładowo, lipoma wykazuje nieprawidłowości genetyczne w około 66% przypadków, z genem HMGA2 na chromosomie 12q14.3 odgrywającym kluczową rolę. Procesy zapalne, takie jak ziarniniak ropotwórczy czy rumień guzowaty, manifestują się przez specyficzne reakcje immunologiczne i histologiczne, np. promieniste ziarniniaki Mieschera w tkance tłuszczowej. W kontekście guzów piersi, hormony takie jak estrogen i progesteron zwiększają ryzyko proliferacji łagodnych zmian do 74%, a mutacje genów BRCA1, BRCA2 i TP53 klasyfikowane są jako wysokiego ryzyka rozwoju raka. W przypadku choroby guzowatej skóry (LSD) u bydła, wirus z rodziny Poxviridae wywołuje zmiany skórne o średnicy 1-7 cm, z okresem inkubacji 7-28 dni i objawami gorączki do 41,5°C. Guzy tkanek miękkich, w tym mięsaki, wykazują heterogenność histologiczną i często agresywne zachowanie miejscowe, z tendencją do nawrotów i przerzutów, co wymaga kompleksowego leczenia chirurgicznego i radioterapii.
gen, gen HMGA2, gen supresorowy nowotworu, guz tkanki miękkiej, guzek reumatoidalny, hidradenitis suppurativa, komórka mezenchymalna, limfadenopatia, limfangitis, martwica tłuszczowa, mutacja genetyczna, onkogen, panniculitis, przerzut, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, reumatoidalne zapalenie stawów, ropne zapalenie węzłów chłonnych, rumień guzowaty, terapia endokrynologiczna, zapalenie naczyń, zapalenie przegrod tkanki tłuszczowej, ziarniniak Mieschera, ziarniniak nieserowaciejący, zmiana włóknisto-torbielowata - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Guzy piersi stanowią częsty objaw kliniczny, z którym pacjentki zgłaszają się do lekarza, a ich etiologia jest zróżnicowana, obejmując zarówno zmiany łagodne (około 80%), jak i złośliwe. W okresie laktacji najczęstszymi przyczynami guzów są zatkane przewody mleczne, obrzęk piersi, mastitis oraz ropnie, które manifestują się jako bolesne, twarde lub fluktuacyjne zmiany z towarzyszącym zaczerwienieniem i podwyższoną temperaturą skóry. Diagnostyka guzów piersi powinna obejmować szczegółową inspekcję i palpację, oceniając lokalizację, rozmiar (np. 4×6 cm), kształt, bolesność, konsystencję, ruchomość, obecność tętnienia, fluktuacji oraz stan regionalnych węzłów chłonnych. W przypadku podejrzenia zmian nowotworowych lub nieustępujących zmian zapalnych, wskazane jest wykonanie badań obrazowych, takich jak mammografia, która jest możliwa u kobiet karmiących, choć interpretacja może być utrudniona ze względu na zwiększoną gęstość tkanki gruczołowej.
aspiracja cienkoigłowa, badanie palpacyjne, biopsja piersi, brodawczak wewnątrzprzewodowy, chemioterapia, galaktocele, gruczolak, guz piersi, guz tłuszczowy, lumpektomia, martwica tłuszczowa, mastektomia, obrzęk piersi, pierś włóknisto-torbielowata, powiększony węzeł chłonny, radioterapia, rak piersi, ropień piersi, terapia hormonalna, tłuszczak, torbiel, torbiel mleczna, włókniak, zablokowany przewód mleczny, zapalenie piersi, zatkany przewód mleczny, zmiana łagodna - Leksykon chorób i schorzeń
Podejrzane guzy piersi – Etiologia i przyczyny
Podejrzane guzki piersi stanowią zmiany tkankowe o zróżnicowanej etiologii, z których 80-90% ma charakter łagodny, obejmując zmiany włóknisto-torbielowate, torbiele, gruczolakowłókniaki oraz inne stany takie jak martwica tłuszczowa czy brodawczaki wewnątrzprzewodowe. Czynniki hormonalne, zwłaszcza wahania poziomów estrogenów i progesteronu, odgrywają kluczową rolę w patogenezie tych zmian, co jest szczególnie widoczne w okresach przedmiesiączkowych, ciąży i menopauzy. Ryzyko wystąpienia guzków oraz ich charakterystyka zmieniają się wraz z wiekiem: gruczolakowłókniaki dominują u kobiet poniżej 35 lat, torbiele są najczęstsze w wieku 30-60 lat, natomiast ryzyko złośliwości wzrasta znacząco po 55. roku życia, gdzie odsetek guzów złośliwych sięga 85%. W diagnostyce różnicowej istotne są cechy kliniczne guzków nowotworowych, takie jak twardość, nieregularne brzegi, nieruchomość oraz zmiany skórne, a także obecność powiększonych węzłów chłonnych.
aberracja normalnego rozwoju, ANDI, atypowa hiperplazja przewodowa, atypowa hiperplazja zrazikowa, brodawczak wewnątrzprzewodowy, brodawka sutkowa, choroba włóknisto-torbielowata piersi, estrogen i progesteron, gen BRCA1, gen BRCA2, gęsta pierś, gruczolakowłókniak, guzek nowotworowy, hamartoma, martwica tłuszczowa, podejrzany guz piersi, przewód mleczny, rak piersi, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy in situ, terapia hormonalna, tkanka gruczołowa, tkanka włóknista, tłuszczak, torbiel piersi, węzeł chłonny, wyciek z brodawki sutkowej, zmiana włóknisto-torbielowata - Leksykon chorób i schorzeń
Mesenteritis stwardniająca – Diagnostyka i diagnoza
Sclerosing mesenteritis (SM) to rzadkie, idiopatyczne zapalenie tkanki tłuszczowej krezki jelita cienkiego, charakteryzujące się procesami zapalnymi, martwicą tłuszczową i włóknieniem. Częstość występowania wynosi poniżej 1%. Klinicznie objawia się niespecyficznie, z dominującym bólem brzucha (78,1%), gorączką (26%), utratą masy ciała (22,9%) oraz objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak biegunka (19,3%) czy wymioty (18,2%). W badaniu fizykalnym możliwe jest wyczucie guza w górnej części brzucha (15-50%) oraz objawy niedrożności jelit (24%). Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, głównie tomografii komputerowej (TK), gdzie stosuje się kryteria Couliera – rozpoznanie wymaga obecności co najmniej 3 spośród charakterystycznych cech, takich jak mglisty wygląd krezki, obecność guza krezki, niejednorodna gęstość tłuszczu, obecność małych węzłów do 10 mm, objaw pierścienia tłuszczowego („fat ring sign”) oraz pseudotorebka. Dodatkowo, w około 80% przypadków obserwuje się podwyższone markery stanu zapalnego, takie jak CRP i OB.
amyloidoza, białko C-reaktywne, biegunka, biopsja, biopsja chirurgiczna, biopsja przezskórna, ból brzucha, GIST, guz rakowiakowy, markery stanu zapalnego, martwica tłuszczowa, mesenteric panniculitis, międzybłoniak otrzewnej, niedrożność jelit, OB, obrazy T1-zależne, obrazy T2-zależne, PET-CT, pseudotorebka, reakcja desmoplastyczna, retractile mesenteritis, rezonans magnetyczny, sclerosing mesenteritis, tomografia komputerowa, ultrasonografia, włóknienie zaotrzewnowe, zwapnienia