Guzy
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Guzy piersi stanowią częsty objaw kliniczny, z którym pacjentki zgłaszają się do lekarza, a ich etiologia jest zróżnicowana, obejmując zarówno zmiany łagodne (około 80%), jak i złośliwe. W okresie laktacji najczęstszymi przyczynami guzów są zatkane przewody mleczne, obrzęk piersi, mastitis oraz ropnie, które manifestują się jako bolesne, twarde lub fluktuacyjne zmiany z towarzyszącym zaczerwienieniem i podwyższoną temperaturą skóry. Diagnostyka guzów piersi powinna obejmować szczegółową inspekcję i palpację, oceniając lokalizację, rozmiar (np. 4×6 cm), kształt, bolesność, konsystencję, ruchomość, obecność tętnienia, fluktuacji oraz stan regionalnych węzłów chłonnych. W przypadku podejrzenia zmian nowotworowych lub nieustępujących zmian zapalnych, wskazane jest wykonanie badań obrazowych, takich jak mammografia, która jest możliwa u kobiet karmiących, choć interpretacja może być utrudniona ze względu na zwiększoną gęstość tkanki gruczołowej.
Co to są Guzy – wprowadzenie
Guzy są jednym z najczęstszych objawów, z jakimi pacjenci zgłaszają się do lekarza. Guz definiuje się jako masę, wzrost, obrzęk, zgrubienie lub pełność tkanki, która może wystąpić w różnych częściach ciała, w tym w piersiach12. Guzy mogą mieć różny kształt, rozmiar i konsystencję – mogą być twarde, miękkie, gładkie lub okrągłe3. Choć guzy piersi mogą być objawem raka, to w większości przypadków (około 80%) są to zmiany łagodne (nienowotworowe)45.
Guzy mogą mieć wiele przyczyn, a ich diagnoza i leczenie zależą od ich charakterystyki i lokalizacji. Istotne jest, aby każdy nowy guz został zbadany przez lekarza, co pozwoli określić jego przyczynę i zdecydować o ewentualnym leczeniu6.
Guzy podczas karmienia piersią
Podczas karmienia piersią kobiety często zauważają guzy w jednej lub obu piersiach. Istnieje wiele potencjalnych przyczyn tych guzów, a ich leczenie zależy od przyczyny7. Ważne jest, aby rozumieć, że występowanie guzów podczas karmienia piersią jest zjawiskiem częstym i w większości przypadków nieszkodliwym.
Zatkane przewody mleczne
Jedną z najczęstszych przyczyn guzów podczas karmienia piersią są zatkane przewody mleczne8. Zatkane przewody mleczne zazwyczaj objawiają się jako małe, twarde i bolesne guzki w piersi, które nie odprowadzają prawidłowo mleka i mogą utrudniać jego przepływ. Przy zatkanych przewodach może wystąpić obrzęk, zaczerwienienie i ból9.
W większości przypadków, guz spowodowany zatkaniem przewodu mlecznego można i należy leczyć poprzez kontynuowanie karmienia piersią. Karmienie pomaga odblokować przewód10.
Obrzęk piersi
Obrzęk piersi występuje, gdy piersi stają się nadmiernie wypełnione mlekiem. Jeśli piersi są obrzęknięte, można zauważyć guz w okolicy pach11. Obrzęk może być bolesny i utrudniać karmienie piersią, ale zwykle ustępuje po efektywnym opróżnieniu piersi.
Zapalenie piersi (mastitis)
Mastitis, czyli zapalenie lub obrzęk tkanki piersiowej, może prowadzić do powstania guza lub zgrubienia tkanki piersiowej12. Guz związany z zapaleniem piersi jest bolesny, a obszar wokół niego może być ciepły i zaczerwieniony. Zapaleniu piersi mogą towarzyszyć gorączka, dreszcze, zmęczenie, bóle ciała, nudności i inne objawy grypopodobne13.
Warto zaznaczyć, że kontynuowanie karmienia piersią podczas zapalenia jest nie tylko bezpieczne, ale również zalecane przez lekarzy. Karmienie może pomóc w usunięciu infekcji poprzez regularne opróżnianie piersi14.
Ropień piersi
Ropień to bolesny, opuchnięty guz wypełniony ropą15. Jest to kieszeń infekcji w piersi, która może być bardzo bolesna, a skóra nad piersią może być zaczerwieniona, gorąca lub zgrubiała16. Ropnie są leczone antybiotykami i chirurgicznym drenażem. Są one najczęstsze podczas karmienia piersią17.
Galaktocele
Galaktocele to łagodna torbiel wypełniona mlekiem, która rozwija się w piersi18. Gdy torbiele występują w tkance piersiowej karmiącej osoby, najczęściej są to właśnie galaktocele, czyli torbiele wypełnione mlekiem, które powstają z zablokowanego przewodu mlecznego19.
Powiększone węzły chłonne
Opuchnięte, tkliwe lub powiększone węzły chłonne mogą być wyczuwalne pod jednym lub oboma ramionami20. Powiększenie węzłów chłonne może występować w odpowiedzi na infekcję lub stan zapalny w pobliżu.
Badanie kliniczne guzów
Badanie guza obejmuje zarówno inspekcję, jak i palpację. Oba te elementy są równie ważne (nie należy spieszyć się z częścią inspekcyjną, aby rozpocząć badanie palpacyjne guza)21.
Cechy guza do oceny
Podczas badania guza należy ocenić następujące cechy2223:
- Umiejscowienie – Ocena lokalizacji guza i jego relacji do otaczających kluczowych struktur anatomicznych (np. 3 cm powyżej przyśrodkowego nadkłykcia lewego)24
- Rozmiar – Oszacowanie wielkości guza w co najmniej dwóch wymiarach (np. masa 4×6 cm); jeśli jest szczególnie duży, rozważ użycie linijki dla większej dokładności25
- Kształt – Użyj terminów geometrycznych do opisania wymiarów guza (np. okrągły, nieregularny, zrazikowy)26
- Bolesność – Czy guz jest bolesny przy palpacji? Zapytaj pacjenta bezpośrednio, czy występuje tkliwość przy delikatnym uciskaniu guza27
- Temperatura – Czy guz jest ciepły w dotyku?28
- Prześwietlenie – Przyłóż źródło światła do guza za pomocą latarki; guzy wypełnione płynem umożliwią przepuszczenie światła (np. wodniak)29
- Konsystencja – Opisz, jak guz się wyczuwa, np. miękki (np. tłuszczak), twardy (np. węzeł chłonny) lub fluktuacyjny (np. wodniak)30
- Przytwierdzenie – Czy guz jest przyczepiony do innych struktur, czy można go swobodnie przemieszczać od leżących pod nim tkanek?31
- Ruchomość – Czy guz jest swobodnie ruchomy, czy też jest umocowany w miejscu?32
- Tętnienie – Sprawdź, czy guz pulsuje, ponieważ może to sugerować etiologię naczyniową (np. tętniak obwodowy)33
- Fluktuacja – Trzymaj guz po przeciwnych stronach i naciskaj w dół jednym palcem; jeśli jest fluktuacyjny, sugeruje to komponent wypełniony płynem34
- Nieredukowalność – Czy guz można zredukować? Delikatnie naciśnij na guz, a jeśli zniknie, to jest redukowalny (np. przepuklina pachwinowa)35
- Regionalne węzły chłonne – Oceń węzły chłonne, które drenują miejsce guza; wszelkie regionalne węzły chłonne mogą sugerować etiologię infekcyjną lub złośliwą36
- Krawędzie – Oceń, jak dobrze odgraniczony jest guz, czy granice są regularne czy nieregularne?37
Pamiętaj, aby osłuchać każdy guz w celu oceny obecności szmerów (sugerujących zwiększony lub turbulentny przepływ krwi, np. wole lub tętniak) i dźwięków jelit (sugerujących zawartość jelit w przepuklinie)38.
Guzy piersi u kobiet
Guzy lub zmiany w piersiach są powszechnym problemem zdrowotnym dla większości kobiet. Kobiety mogą mieć wiele rodzajów guzów i innych zmian w piersiach przez całe życie, w tym zmiany związane z miesiączkami, ciążą i starzeniem się. Większość guzów piersi jest nieszkodliwa i nie jest rakiem39.
Typy łagodnych guzów piersi
Najczęstsze nienowotworowe guzy piersi obejmują4041:
- Torbiele – worki wypełnione płynem. Torbiele są zazwyczaj małe, twarde i tkliwe guzki lub guzy w piersi42
- Guzy tłuszczowe, które mogą być twarde. Mogą powodować ból lub nie43
- Włókniaki (fibroadenomas) – wzrosty, które są okrągłe i twarde z gładkimi krawędziami44. Włókniaki to łagodne guzy, które najczęściej występują u kobiet w wieku 20 i 30 lat, chociaż mogą wystąpić w każdym wieku4546
- Ropnie – kieszonki infekcji w piersi47
- Piersi włóknisto-torbielowate (Fibrocystic breasts) – uważane są za spowodowane wahaniami hormonalnymi. Ten łagodny stan piersi nie jest związany z ciążą ani karmieniem piersią i nie powinien wpływać na doświadczenie karmienia piersią48
- Martwica tłuszczowa – stan, w którym normalne komórki tłuszczowe piersi ulegają zmianie i stają się okrągłymi guzami. Guzy mogą być bolesne lub nie i mogą być twarde. Skóra nad guzem może być zaczerwieniona lub wyglądać na zasinioną. Martwica tłuszczowa może wystąpić po siniaku lub innym urazie klatki piersiowej lub piersi i może wystąpić od tygodni do lat po urazie49
- Tłuszczaki – nienowotworowe guzy tkanki tłuszczowej. Mogą być małe lub duże. Może być tylko jeden lub kilka tłuszczaków jednocześnie50
- Gruczolaki – nienowotworowe nieprawidłowe wzrosty tkanki gruczołowej w piersi. Najczęstszymi wzrostami są tzw. włókniaki. Zwykle czują się okrągłe i twarde i mają gładkie granice. Mogą się nieco poruszać pod palcami, być tkliwe i zmieniać się wraz z cyklem menstruacyjnym. Gruczolaki nie są związane z rakiem piersi51
- Brodawczaki wewnątrzprzewodowe – wzrosty w przewodach piersi. Zwykle odczuwalne są jako guzy tuż pod brodawką sutkową i mogą powodować krwawy wyciek z brodawki sutkowej. Częściej występuje kilka wzrostów w obu piersiach, jeśli jesteś młodsza, i tylko jeden wzrost, jeśli jesteś blisko menopauzy52
Guzy piersi o charakterze nowotworowym
Rak piersi zwykle wyczuwa się jako twardy lub sztywny guz (guzek). Zwykle ma nieregularny kształt (nie ma gładkich krawędzi) i może wydawać się przytwierdzony (przytwierdzony) do skóry lub tkanki głęboko wewnątrz piersi. Rak piersi rzadko jest bolesny i może wystąpić w dowolnym miejscu piersi lub sutka53.
Należy jednak podkreślić, że rozwijanie raka piersi podczas karmienia piersią jest rzadkością54. Badania wykazują, że karmienie piersią jest związane ze zmniejszoną śmiertelnością u kobiet z rakiem piersi55.
Kiedy szukać pomocy medycznej
Znalezienie guza w piersi może być przerażające. Na szczęście większość guzów u karmiących matek to albo gruczoły wypełnione mlekiem, albo stan zapalny, taki jak zablokowany przewód lub zapalenie piersi. Jeśli guz jest bolesny, prawdopodobnie jest to zapalenie piersi56.
Jednak powinieneś skontaktować się z lekarzem, jeśli57:
- Guz nie znika po tygodniu starannego leczenia zablokowanego przewodu/zapalenia piersi
- Doświadczasz nagłych objawów grypopodobnych lub wysokiej gorączki
- Zauważasz czerwone smugi na piersiach – są one oznaką infekcji, która nieleczona może prowadzić do posocznicy, zagrażającego życiu powikłania infekcji
- Masz jakiekolwiek obawy
Zmiany lub nieprawidłowości dowolnego rodzaju w piersi powinny być badane z takim samym poziomem troski, niezależnie od tego, czy karmisz piersią, czy nie58.
Badania diagnostyczne guzów piersi
Jeśli potrzebujesz mammografii podczas karmienia piersią, zazwyczaj może być ona wykonana na karmiących piersiach. Jednakże niekoniecznie jest zalecana dla kobiet wysokiego ryzyka (BRCA) poniżej 30 roku życia: twój lekarz będzie w stanie omówić z tobą dostępne opcje59.
Wbrew niekiedy udzielanym radom, możliwe jest odczytanie mammogramu karmiącej piersi (piersi produkujące mleko nazywane są karmiącymi piersiami). Ze względu na produkcję mleka, w karmiącej piersi jest więcej gęstej tkanki niż w niekarmiącej: może to utrudniać odczytanie wyników60.
Jeśli odkryty guz wymaga dokładniejszego badania, możesz karmić piersią natychmiast po aspiracji cienkoigłowej, jak również po biopsji lub innym zabiegu chirurgicznym. Ważne jest, aby poinformować lekarza i/lub chirurga, że karmisz piersią, aby mogli wybrać dla ciebie odpowiednie leki61.
Jeśli masz biopsję lub zabieg chirurgiczny, możesz potrzebować dostosowania pozycji podczas karmienia piersią na jakiś czas, aby uniknąć naciskania na bolące miejsce, lub odciągać mleko podczas gojenia62.
Leczenie guzów
Leczenie guza piersi zależy od jego przyczyny. Niektóre guzy nie wymagają żadnego leczenia63.
Leczenie guzów podczas karmienia piersią
W większości przypadków możesz i powinnaś kontynuować karmienie piersią. Jeśli guz jest spowodowany zablokowanym przewodem, karmienie piersią może pomóc w odblokowaniu przewodu64.
Jeśli piersi staną się zapalone lub wystąpią inne objawy infekcji, szukaj pomocy medycznej. Twój lekarz będzie w stanie zalecić leczenie65.
Możesz chcieć ograniczyć kofeinę. Niektóre kobiety twierdzą, że ograniczenie kofeiny zmniejsza tkliwość piersi. Dieta o bardzo niskiej zawartości tłuszczu (około 15% dziennej diety) może zmniejszyć tkliwość piersi. Porozmawiaj ze swoim lekarzem, czy powinieneś spróbować diety o bardzo niskiej zawartości tłuszczu. Dieta o niskiej zawartości soli (sodu) również może zmniejszyć tkliwość piersi66.
Leczenie chirurgiczne guzów piersi
Usunięcie guza piersi to operacja mająca na celu usunięcie guza, który może być rakiem piersi. Usuwana jest również tkanka wokół guza. Operacja ta nazywa się wycięciem biopsji piersi lub lumpektomią67.
Gdy usuwany jest nienowotworowy guz, taki jak włókniak piersi, również nazywa się to wycięciem biopsji piersi lub lumpektomią68.
Usunięcie guza piersi jest wykonywane jako operacja ambulatoryjna w większości przypadków. Otrzymasz znieczulenie ogólne (będziesz spać, ale bez bólu) lub znieczulenie miejscowe (jesteś lekko uspokojony i bez bólu). Procedura trwa około 1 godziny69.
Chirurg wykonuje małe nacięcie na piersi. Guz i część normalnej tkanki piersi wokół niego są usuwane. Jeśli wiadomo, że guz jest nowotworowy, patolog bada próbkę usuniętej tkanki, aby upewnić się, że cały nowotwór został usunięty70.
Często małe metalowe klipsy będą umieszczane wewnątrz piersi, aby oznaczyć obszar usunięcia tkanki, szczególnie jeśli istnieje obawa o raka. To sprawia, że obszar jest łatwy do zobaczenia na przyszłych mammogramach. Pomaga również w kierowaniu radioterapii, gdy jest to konieczne71.
Chirurg zamknie skórę szwami lub zszywkami. Mogą one rozpuścić się lub trzeba będzie je później usunąć. Rzadko, rurka drenażowa może być umieszczona w celu usunięcia dodatkowego płynu. Chirurg wyśle guz do patologa w celu dalszych badań72.
Leczenie raka piersi
Operacja usunięcia raka piersi jest najczęściej pierwszym krokiem w leczeniu73.
Lumpektomia jest często preferowana w przypadku mniejszych guzów piersi. Dzieje się tak, ponieważ jest to mniejsza procedura i ma mniej więcej takie same szanse na wyleczenie raka piersi jak mastektomia. Jest to dobra opcja, ponieważ możesz zachować większość tkanki piersi, która nie została dotknięta rakiem74.
Lumpektomia z powodu raka piersi jest najczęściej następowana przez radioterapię i inne zabiegi, takie jak chemioterapia, terapia hormonalna lub obie. W większości przypadków nie potrzebujesz rekonstrukcji piersi po lumpektomii75.
Profilaktyka i samobadanie
Zapoznaj się z tym, jak wyglądają i jak się czują twoje piersi. Może to pomóc Ci nauczyć się, co jest dla Ciebie normalne. I może to pomóc zauważyć wszelkie zmiany w piersiach76.
Obserwuj uważnie zmiany w swoim zdrowiu i skontaktuj się z lekarzem, jeśli7778:
- Masz nowe zmiany w piersi, takie jak: guz lub zgrubienie w piersi lub pod pachą
- Twoja pierś się zmieniła
- Odczuwasz ból w piersi
- Masz wydzielinę z brodawki sutkowej
- Guz w piersi zmienia się lub nie znika
Kontynuowanie opieki jest kluczowym elementem twojego leczenia i bezpieczeństwa. Upewnij się, że umówisz się na mammografię i inne wizyty kontrolne zgodnie z zaleceniami lekarza79.
Regularnie badaj swoje piersi i niezwłocznie zgłaszaj wszelkie zmiany lekarzowi. Zmiana rozmiaru, kształtu, tekstury lub sutka, która występuje tylko w jednej piersi, jest bardziej niebezpieczna niż jeśli takie zmiany wystąpią jednocześnie w obu piersiach w tej samej pozycji80.
Regularne badania medyczne piersi przeprowadzane przez lekarza lub innego pracownika służby zdrowia oraz mammogramy znacznie zwiększą szanse na rozpoznanie wczesnego raka piersi81.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.