stosunek surowca do ekstraktu
Stosunek surowca do ekstraktu (ang. drug-extract ratio, DER) to kluczowy parametr w farmakognozji i technologii farmaceutycznej, określający ilość surowca roślinnego potrzebną do uzyskania określonej ilości ekstraktu. Wyraża się go jako stosunek liczbowy, np. 4:1, co oznacza, że z 4 części surowca uzyskano 1 część ekstraktu.
Parametr ten ma zasadnicze znaczenie dla standaryzacji produktów leczniczych pochodzenia roślinnego, zapewniając powtarzalność składu i działania terapeutycznego. Wartość DER zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju surowca roślinnego, zawartości substancji czynnych, metody ekstrakcji, zastosowanych rozpuszczalników oraz parametrów procesu technologicznego.
W praktyce klinicznej znajomość stosunku surowca do ekstraktu pozwala na precyzyjne określenie równoważnych dawek różnych preparatów zawierających ten sam surowiec roślinny. Jest to szczególnie istotne przy zamianie jednego preparatu na inny lub przy porównywaniu wyników badań klinicznych dotyczących fitoterapeutyków o różnych wartościach DER.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Arcydzięgiel – Właściwości farmakodynamiczne
Arcydzięgiel (Angelica archangelica L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, głównie o działaniu uspokajającym, stosowanych tradycyjnie, bez dedykowanych badań farmakologicznych potwierdzających mechanizmy jego działania. Korzeń arcydzięgla występuje w różnych proporcjach w preparatach takich jak Melis-Tonic (2/20 części wyciągu, DER 1:5, etanol 40% V/V, płyn doustny), Melisal forte (8/100 części wyciągu, DER 1:1, etanol 60% V/V, syrop), Nervosol (20/100 części wyciągu, DER 1:2, etanol 60% V/V, płyn doustny) oraz Nervosol-K (4/20 części wyciągu, DER 1:2, etanol 60% V/V, płyn doustny). Preparaty te zawierają również inne surowce roślinne, co może wskazywać na potencjalne działanie synergistyczne.
Angelica archangelica, DER, działanie uspokajające, etanol 40%, etanol 60%, klasyfikacja anatomiczno-terapeutyczno-chemiczna, korzeń arcydzięgla, koszyczek rumianku, kwiatostan głogu, liść melisy, Melis-Tonic, Melisal forte, Nervosol, Nervosol K, owoc kminku, płyn doustny, produkt leczniczy, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, środek uspokajający, stosunek surowca do ekstraktu, syrop, wyciąg złożony - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z sosny – Właściwości farmakodynamiczne
Wyciąg z pędów sosny (Pinus sylvestris L.) stanowi kluczowy składnik aktywny syropu HERBAPini, występując w stężeniu 6,6 g na 100 g produktu, z DER wynoszącym 1:1,6, co świadczy o standaryzacji ekstraktu. Proces ekstrakcji wykorzystuje 90% etanol (v/v) jako ekstrahent, co optymalizuje profil farmakodynamiczny poprzez efektywne pozyskanie związków biologicznie czynnych. W preparacie wyciąg sosnowy pełni funkcję wspomagającą terapię kaszlu, działając synergistycznie z fosforanem kodeiny (0,05 g/100 g) oraz nalewką z owocu kopru włoskiego (1 g/100 g).
działanie przeciwbólowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie synergistyczne, działanie uspokajające, ekstrakt z pędów sosny, etanol jako ekstrahent, Foeniculum vulgare, fosforan kodeiny, nalewka z kopru włoskiego, ośrodkowy układ nerwowy, pędy sosny, stosunek surowca do ekstraktu, substancja przeciwkaszlowa, terapia kaszlu, wyciąg z sosny - Leksykon substancji czynnych
Ziele drapacza lekarskiego – Właściwości farmakodynamiczne
Ziele drapacza lekarskiego (Cnicus benedictus L., herba) jest składnikiem preparatu Krople złożone Solidaginis, gdzie stanowi 1 część z pięciu roślinnych komponentów, ekstraktowanym w 70% etanolu (V/V) z uzyskaniem ekstraktu w stosunku 1:3,5-4,5. Pomimo braku szczegółowych badań farmakodynamicznych, tradycyjnie przypisuje się mu działanie żółciopędne, żółciotwórcze, poprawiające trawienie, przeciwzapalne oraz łagodnie przeciwbakteryjne. Aktywne związki biologiczne to głównie laktony seskwiterpenowe (knicyna), flawonoidy, olejki eteryczne i garbniki, które mogą odpowiadać za te efekty. Gotowy preparat zawiera 66-72% etanolu, co wpływa na biodostępność ekstraktów zarówno hydro- jak i lipofilowych.
W Kroplach złożonych Solidaginis ziele drapacza lekarskiego współdziała potencjalnie synergistycznie z innymi składnikami: ziele nawłoci pospolitej (4 części), kwiat nagietka (2 części), owoc jarzębiny (1 część) oraz liść pokrzywy (1 część). Stosowanie preparatu opiera się na wielowiekowej tradycji fitoterapeutycznej, bez potwierdzenia w badaniach klinicznych, dlatego w praktyce klinicznej należy uwzględniać indywidualne potrzeby pacjenta oraz doświadczenie terapeutyczne. Ziele drapacza lekarskiego w tym kontekście traktuje się jako źródło potencjalnie aktywnych związków, których mechanizmy działania wymagają dalszych badań naukowych.
astrowate, badanie farmakodynamiczne, biodostępność, drapacz lekarski, działanie przeciwzapalne, działanie żółciopędne, działanie żółciotwórcze, etanol 70%, flawonoid, garbnik, jarzębina, Krople złożone Solidaginis, lakton seskwiterpenowy, medycyna ludowa, nagietek lekarski, nalewka złożona, nawłoć pospolita, olejek eteryczny, pokrzywa, stosunek surowca do ekstraktu, synergizm, ziołolecznictwo, związek hydrofilowy, związek lipofilowy - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z owoców głogu – Właściwości farmakodynamiczne
Preparat Doppelherz Energovital Tonik K zawiera wyciąg z owoców głogu (Crataegi fructus extractum fluidum) w dwóch formach: 400 mg wyciągu natywnego o DER 1:1 (ekstrahent: 50% m/m etanol) oraz 220 mg wyciągu natywnego o DER 1:2 (ekstrahent: 60% V/V etanol) na dawkę 20 ml. Obecność dwóch różnych ekstraktów płynnych może wskazywać na zamierzone, kompleksowe działanie terapeutyczne, przy czym ekstrakt o DER 1:2 jest bardziej skoncentrowany, co potencjalnie zwiększa jego efektywność farmakologiczną. Preparat zawiera również wyciągi z liści melisy, rozmarynu oraz korzenia kozłka lekarskiego (każdy po 100 mg), co może prowadzić do synergistycznego działania, choć brak jest szczegółowych badań potwierdzających charakter tych interakcji. Płynna forma leku oraz 17% obj. zawartość etanolu mogą wpływać na biodostępność substancji czynnych.
badanie kliniczne, biodostępność substancji, charakterystyka produktu leczniczego, Doppelherz Energovital Tonik K, działanie synergistyczne, efekt farmakologiczny, ekstrahent etanolowy, farmakodynamika, interakcja farmakodynamiczna, mechanizm działania, stosunek surowca do ekstraktu, wyciąg natywny, wyciąg z kozłka lekarskiego, wyciąg z liści melisy, wyciąg z liści rozmarynu, wyciąg z owoców głogu, związek bioaktywny - Leksykon substancji czynnych
Jeżówka – Właściwości farmakodynamiczne
Jeżówka (Echinacea) jest składnikiem kilku preparatów leczniczych dostępnych w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak krople doustne (Limfodrenaż-Pascoe Basic, Echinacea D3 0,03 g/10 g), syrop (Syrop z babki lancetowatej i jeżówki Ziołowa Tradycja, wyciąg gęsty 2,5 g/100 g, DER 5-7:1, ekstrahent etanol 60% V/V) oraz maść i żel (Traumeel S, Echinacea TM i Echinacea purpurea TM po 0,15 g/100 g). Preparaty te zawierają jeżówkę w formach od rozcieńczeń homeopatycznych po wyciągi roślinne, często w połączeniu z innymi składnikami roślinnymi i mineralnymi. Wskazania do stosowania w preparatach homeopatycznych opierają się na obrazach leku homeopatycznego, a nie na udokumentowanych mechanizmach działania.
badanie farmakodynamiczne, badanie kliniczne, badanie przedkliniczne, droga podania, echinacea purpurea, Echinaceae purpureae extractum spissum, ekstrahent etanolowy, jeżówka, krople doustne, lek homeopatyczny, mechanizm działania, nalewka mateczna, oddziaływanie na organizm, postać farmaceutyczna, preparat homeopatyczny, profil działania, rozcieńczenie homeopatyczne, roztwór leczniczy, stosunek surowca do ekstraktu, substancja aktywna, syrop leczniczy, właściwości farmakodynamiczne, współczynnik DER, wyciąg gęsty - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z miłorzębu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Nalewka z miłorzębu (Ginkgo bilobae folium tinctura), stanowiąca 37% składu produktu leczniczego Venoforton, jest otrzymywana poprzez ekstrakcję etanolem 70% (V/V) w stosunku surowca do ekstraktu (DER) 1:5. Pomimo braku dedykowanych badań przedklinicznych oceniających bezpieczeństwo tej substancji czynnej, jej profil bezpieczeństwa opiera się na wieloletnim doświadczeniu klinicznym i tradycyjnym zastosowaniu. Nie dysponujemy szczegółowymi danymi dotyczącymi toksykologii, mutagenności, kancerogenności ani wpływu na reprodukcję nalewki z miłorzębu wchodzącej w skład Venoforton, co wymaga ostrożności w interpretacji jej bezpieczeństwa w praktyce klinicznej.
badanie toksykologiczne, etanol 70%, kancerogenność, mutagenność, nalewka z arniki, nalewka z głogu, nalewka z miłorzębu, nalewka z miłorzębu japońskiego, profil fitochemiczny, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, stosunek surowca do ekstraktu, tradycyjny produkt leczniczy, wpływ na reprodukcję, wyciąg z jemioły, wyciąg z kasztanowca, zawartość etanolu - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z miłorzębu – Właściwości farmakodynamiczne
Nalewka z liści miłorzębu (Ginkgo bilobae folium tinctura) jest kluczowym składnikiem preparatu Venoforton, stanowiącym 37% masy produktu, z DER 1:5 i ekstrakcją w 70% etanolu (V/V). Venoforton to płyn doustny zawierający również wyciąg z owoców kasztanowca (40%, DER 1:1, etanol 96%), nalewkę z kwiatostanu głogu (10%, DER 1:5, etanol 60%), wyciąg z ziela jemioły (10%, DER 1:1, etanol 96%) oraz nalewkę z ziela arniki (3%, DER 1:5, etanol 70%). Produkt zawiera etanol w stężeniu 55-70% (V/V), co wpływa na stabilność i efektywność ekstrakcji substancji czynnych.
badanie farmakodynamiczne, działanie terapeutyczne, ekstrakcja substancji czynnej, etanol 70%, nalewka z arniki, nalewka z głogu, nalewka z miłorzębu, nalewka z miłorzębu japońskiego, płyn doustny, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, stabilność produktu leczniczego, stosunek surowca do ekstraktu, Venoforton, wyciąg z jemioły, wyciąg z owoców kasztanowca