nalewka
Nalewka to tradycyjny wyrób alkoholowy, będący tynkturą (ekstraktem) uzyskaną przez macerację różnych składników roślinnych (owoców, ziół, korzeni) w alkoholu etylowym. W medycynie historycznej nalewki były stosowane jako preparaty lecznicze, wykorzystywane do ekstrakcji i konserwacji substancji aktywnych z materiału roślinnego.
Z medycznego punktu widzenia nalewki ziołowe mogą zawierać różnorodne związki biologicznie czynne, w tym flawonoidy, glikozydy, olejki eteryczne czy alkaloidy. Rozpuszczalnik alkoholowy umożliwia ekstrakcję zarówno substancji hydrofilowych, jak i lipofilowych, co zwiększa spektrum pozyskiwanych związków w porównaniu do wyciągów wodnych.
Niektóre nalewki ziołowe są stosowane w fitoterapii i medycynie ludowej jako środki wspomagające w różnych dolegliwościach, jednak ich stosowanie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza. Należy pamiętać, że zawartość alkoholu w nalewkach ogranicza ich zastosowanie u wielu grup pacjentów, a efekty terapeutyczne i bezpieczeństwo stosowania wielu tradycyjnych nalewek nie zostały zweryfikowane w badaniach klinicznych zgodnych z EBM.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Krople złożone Solidaginis –
Krople złożone Solidaginis to tradycyjny produkt leczniczy roślinny, zawierający nalewkę sporządzoną z pięciu surowców zielarskich: ziele nawłoci pospolitej (Solidago virgaurea L.), kwiat nagietka (Calendula officinalis), ziele drapacza lekarskiego (Cnicus benedictus), owoc jarzębiny (Sorbus aucuparia) oraz liść pokrzywy (Urtica dioica, Urtica urens) w proporcjach 4/2/1/1/1. Nalewka przygotowana jest w rozpuszczalniku etanolowym 70% (V/V), a gotowy produkt zawiera 66-72% (V/V) etanolu. Produkt występuje w formie klarownego, zielonobrunatnego płynu o aromatycznym zapachu, co sprzyja szybkiemu uwalnianiu substancji czynnych i potencjalnie ich wchłanianiu z przewodu pokarmowego.
badania farmakokinetyczne, biodostępność, drapacz lekarski, etanol 70%, farmakokinetyka, jarzębina, krople doustne, nagietek, nalewka, nawłoć pospolita, parametry farmakokinetyczne, pokrzywa, postać farmaceutyczna, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, substancja biologicznie czynna, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wchłanianie z przewodu pokarmowego, związki fitochemiczne - Leksykon substancji czynnych
Sambucus nigra – Wskazania do stosowania
Sambucus nigra, występujący w preparacie leczniczym Santaherba w formie nalewki (tinctura madre, TM), stanowi jeden z jedenastu równorzędnych składników aktywnych, każdy w ilości 3,33 ml na 100 ml roztworu. Preparat zawiera 39,5% (v/v) etanolu, co jest istotne przy kwalifikacji pacjentów do terapii. Sambucus nigra jest stosowany wspomagająco w leczeniu kataru siennego (alergicznego nieżytu nosa), schorzenia o podłożu alergicznym charakteryzującego się zapaleniem błony śluzowej nosa oraz objawami takimi jak wodnisty katar, kichanie, świąd i przekrwienie błony śluzowej nosa. Działanie preparatu wynika z synergii wszystkich jedenastu składników, co sugeruje kompleksowe podejście do łagodzenia objawów alergicznego nieżytu nosa.
Adrenalinum, alergiczny nieżyt nosa, Belladonna, bez czarny, crataegus oxyacantha, ephedra vulgaris, galeopsis ochroleuca, Ipeca, katar sienny, kichanie, kortykosteroid donosowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwleukotrienowy, Lobelia inflata, nalewka, patofizjologia alergicznego nieżytu nosa, przekrwienie błony śluzowej nosa, sezonowy alergiczny nieżyt nosa, Solidago virga aurea, Stramonium, wodnisty katar, Yerba santa, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie spojówek - Leksykon substancji czynnych
Konwalia – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Substancja aktywna konwalia (Convallaria majalis), obecna w preparatach takich jak Cardiol C, Krople nasercowe czy Neocardina, wykazuje istotny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, prowadząc do osłabienia sprawności psychofizycznej, spowolnienia czasu reakcji oraz nasilenia skłonności do zasypiania. Preparaty te zawierają wysoką zawartość etanolu (61–69% V/V), co w praktyce oznacza, że np. 1 ml Neocardiny dostarcza 0,528 g etanolu, odpowiadającego około 14 ml piwa (5%) lub 6 ml wina (12%). Dodatkowo, obecność nalewki z korzenia kozłka (Valeriana officinalis) i nalewki z kwiatostanu głogu (Crataegus sp.) potęguje działanie sedatywne, co znacząco obniża zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn wymagających pełnej koncentracji. Ryzyko to jest szczególnie podwyższone u osób w podeszłym wieku, z niewydolnością wątroby oraz stosujących jednocześnie inne leki o działaniu sedatywnym, takie jak leki przeciwlękowe, nasenne, opioidowe, przeciwhistaminowe I generacji czy niektóre antydepresanty.
działanie nasenne, działanie sedatywne, etanol, głóg, konwalia majowa, kozłek lekarski, lek nasenny, lek przeciwbólowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwlękowy, nalewka, nalewka z konwalii, niewydolność wątroby, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, sprawność psychofizyczna, sprawność psychomotoryczna, zaburzenie psychomotoryczne - Leksykon substancji czynnych
Goryczka – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Preparaty zawierające goryczkę (Gentiana), takie jak Kalms (22,50 mg Gentianae extractum siccum 4:1), Krople żołądkowe (Gentianae radice w Amara tinctura, etanol 65-75% v/v) oraz Krople żołądkowe T (Gentianae radice w nalewce gorzkiej, etanol ok. 70% obj.), są przeciwwskazane w okresie ciąży i laktacji. Brak jest danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania goryczki u kobiet ciężarnych i karmiących piersią, a dodatkowo wysoka zawartość etanolu w nalewkach stanowi istotne ryzyko toksyczne dla płodu i niemowlęcia. Charakterystyki produktów jednoznacznie wskazują na konieczność unikania tych preparatów w tych okresach, a lekarz powinien poinformować pacjentki o braku badań oraz przeciwwskazaniach do stosowania.
badanie kliniczne, bezpieczeństwo stosowania, charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, ekstrakt suchy goryczki, etanol, goryczka, karmienie piersią, kobieta ciężarna, korzeń goryczki, krople żołądkowe, laktacja, mleko matki, nalewka, nalewka gorzka, planowanie potomstwa, płód, płodność, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, przenikanie składników - Leksykon substancji czynnych
Nagietek – Właściwości farmakodynamiczne
Nagietek (Calendula officinalis L.) jest wykorzystywany w tradycyjnych produktach leczniczych roślinnych, dostępnych w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak wyciągi płynne, nalewki oraz sproszkowane kwiaty. W preparacie Azucalen stosowany jest wyciąg płynny z kwiatów nagietka (1:1) ekstrahowany 70% etanolem (0,5 ml w 1 ml produktu), natomiast Tinctura Calendulae Phytopharm zawiera nalewkę z koszyczka nagietka w proporcji 1:5, również z 70% etanolem. Kapsułki Padma 28 Formuła zawierają sproszkowany kwiat nagietka z kielichem w dawce 5 mg na kapsułkę. Zawartość etanolu w preparatach płynnych wynosi odpowiednio 58-66% (V/V) w Azucalen oraz 60-70% (V/V) w Tinctura Calendulae Phytopharm, co wpływa na ekstrakcję i biodostępność składników aktywnych. Preparaty te są stosowane zarówno miejscowo (płyny na skórę, roztwory do płukania), jak i doustnie (kapsułki), co świadczy o szerokim spektrum zastosowań terapeutycznych nagietka.
badanie farmakodynamiczne, biodostępność, dysfagia, działanie synergistyczne, efekt terapeutyczny, ekstrahent, ekstrakcja etanolem, extractum fluidum, forma galenowa, mechanizm działania, nagietek lekarski, nalewka, nalewka z koszyczka nagietka, postać farmaceutyczna, preparat ziołowy, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, składnik aktywny, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wyciąg płynny - Leksykon substancji czynnych
Szałwia – Działania niepożądane
Szałwia lekarska (Salvia officinalis L.) jest składnikiem wielu preparatów farmaceutycznych, takich jak Dentosept, Szałwia Fix oraz Tymsal-spray, które różnią się składem i potencjalnym profilem bezpieczeństwa. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są reakcje alergiczne o różnym nasileniu, w tym duszność, pokrzywka oraz miejscowe obrzęki, szczególnie w przypadku preparatu Tymsal-spray zawierającego nalewkę z ziela szałwii. Dla monokomponentowego preparatu Szałwia Fix nie odnotowano konkretnych działań niepożądanych, co może sugerować korzystniejszy profil bezpieczeństwa, choć brak danych może wynikać z ograniczonej liczby obserwacji. Częstość występowania działań niepożądanych jest nieznana, co podkreśla potrzebę dalszego monitorowania klinicznego.
astma oskrzelowa, atopia, błona śluzowa jamy ustnej, charakterystyka produktu leczniczego, choroba alergiczna, Dentosept, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, duszność, działanie niepożądane, jasnotowate, liść szałwii, monitorowanie działań niepożądanych, nalewka, nalewka z ziela szałwii, objaw nadwrażliwości, obrzęk, obrzęk miejscowy, obrzęk tkanek, obrzmienie tkanki, pokrzywka, preparat monokomponentowy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, substancja farmakologicznie aktywna, Szałwia Fix, szałwia lekarska, Tymsal-spray, wyciąg złożony - Leksykon substancji czynnych
Korzeń pierwiosnka lekarskiego – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Korzeń pierwiosnka lekarskiego (Primula veris L., radix) jest składnikiem preparatu Herbapect, dostępnego w formie nalewki o stężeniu 349 mg/5 ml (1:5, ekstrakt w 70% etanolu). Aktualne dane kliniczne nie dostarczają jednoznacznych informacji dotyczących wpływu tej substancji na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów mechanicznych i obsługę maszyn. Charakterystyka produktu nie zawiera specyficznych ostrzeżeń ani przeciwwskazań w tym zakresie. Należy jednak uwzględnić, że preparat zawiera etanol w stężeniu 6,4-9,0% (V/V), co odpowiada 356,85 mg etanolu w 5 ml syropu, co może mieć znaczenie przy wielokrotnym dawkowaniu lub łącznym stosowaniu z innymi lekami zawierającymi alkohol.
charakterystyka produktu leczniczego, dawkowanie, etanol, interakcja lekowa, korzeń pierwiosnka lekarskiego, nalewka, ośrodkowy układ nerwowy, preparat leczniczy, Primula veris, przeciwwskazanie, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, schorzenie współistniejące, sprawność psychomotoryczna, substancja czynna, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Męczennica – Właściwości farmakodynamiczne
Męczennica (Passiflora incarnata L.) jest roślinnym surowcem leczniczym zaliczanym do grupy leków nasennych i uspokajających (kod ATC: N05CM). W produktach leczniczych stosuje się ziele męczennicy, które wykazuje łagodne działanie sedatywne oraz ułatwia zasypianie, skracając czas potrzebny do zaśnięcia. Preparaty zawierające męczennicę występują w różnych formach farmaceutycznych, m.in. wyciąg suchy (np. Valused Noc Plus – 20 mg/tabletkę, DER 4-6,5:1, etanol 60% V/V), nalewka (Valused – 45 g nalewki/100 g produktu, etanol 70% V/V) oraz wyciąg płynny złożony (Neospasmina Noc – 10% ziela męczennicy w wyciągu, etanol 50% V/V). Skuteczność i bezpieczeństwo tych preparatów opierają się głównie na tradycyjnym stosowaniu i doświadczeniu klinicznym, gdyż brak jest szczegółowych badań farmakologicznych.
badanie farmakologiczne, biodostępność, działanie farmakodynamiczne, działanie sedatywne, działanie uspokajające, ekstrahent, grupa farmakoterapeutyczna, kod ATC, korzeń kozłka lekarskiego, łagodny stres, lek nasenny i uspokajający, nalewka, napięcie nerwowe, owoc głogu, postać farmaceutyczna, synergizm działania, szyszki chmielu, właściwości farmakodynamiczne, wyciąg płynny, wyciąg suchy, zaburzenia zasypiania, ziele męczennicy - Leksykon substancji czynnych
Liść mięty – Właściwości farmakokinetyczne
Obecnie brak jest kompleksowych badań farmakokinetycznych dotyczących liścia mięty (Menthae piperitae folii) w produkcie leczniczym Gastrobonisol, który zawiera nalewkę z liścia mięty w proporcji 1:20 (10 g na 100 g produktu) z użyciem etanolu 90% (V/V) jako ekstrahentu. Produkt występuje w formie płynu doustnego, a całkowita zawartość etanolu wynosi 50-60% (V/V), co może wpływać na rozpuszczalność i biodostępność substancji czynnych. W charakterystyce produktu nie przedstawiono danych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu, eliminacji ani interakcji farmakokinetycznych składników liścia mięty.
- Leksykon substancji czynnych
Głóg – Interakcje
Głóg (Crataegus spp.) wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne z lekami kardiologicznymi, zwłaszcza glikozydami nasercowymi (np. digoksyną), beta-blokerami oraz innymi lekami hipotensyjnymi, co może prowadzić do nasilenia działania kardiotropowego i hipotensyjnego. W przypadku glikozydów nasercowych ryzyko synergizmu jest wysokie, dlatego łączenie preparatów zawierających głóg z tymi lekami jest niewskazane. Ponadto, preparaty z głogiem mogą nasilać działanie leków przeciwkrzepliwych (antagonistów witaminy K, NOAC) ze względu na obecność kumaryn i flawonoidów, co zwiększa ryzyko krwawień. W terapii uspokajającej głóg w połączeniu z innymi roślinnymi środkami uspokajającymi (kozłek lekarski, melisa, chmiel) może potęgować sedację, dlatego nie zaleca się ich stosowania razem z syntetycznymi lekami uspokajającymi i nasennymi.
antagonista witaminy K, beta-bloker, ciśnienie tętnicze, digoksyna, działanie antykoagulacyjne, działanie hipotensyjne, działanie inotropowe dodatnie, działanie kardiotropowe, działanie przeciwkrzepliwe, działanie sedatywne, działanie synergistyczne, działanie toksyczne, działanie uspokajające, flawonoid, funkcja wątroby, glikozyd naparstnicy, glikozyd nasercowy, głóg, hepatocyt, kozłek lekarski, krzepnięcie krwi, lek hepatotoksyczny, lek hipotensyjny, lek przeciwkrzepliwy, lek uspokajający, męczennica, melisa, nalewka, NOAC, ośrodkowy układ nerwowy, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, szyszki chmielu, wyciąg płynny, związek kumarynowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tinctura Calendulae Phytopharm –
Tinctura Calendulae Phytopharm (4,55 g/5 ml) jest preparatem zawierającym wysokie stężenie etanolu (60-70% V/V) i wyciąg z koszyczka nagietka (Calendula officinalis L.). Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na składniki, zwłaszcza alergia na nagietek lub inne rośliny z rodziny Asteraceae, ze względu na dobrze udokumentowane reakcje krzyżowe. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnionych od alkoholu, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u dzieci, ze względu na toksyczny wpływ etanolu i ryzyko nasilenia objawów uzależnienia lub uszkodzenia płodu. Należy również zachować ostrożność u pacjentów z chorobami neurologicznymi oraz tych przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem, w tym leki depresyjne na OUN, przeciwdrgawkowe, przeciwzakrzepowe i przeciwcukrzycowe.
alergia, astrowate, choroba wątroby, ciąża, etanol, funkcja wątroby, historia alergii, interakcja lekowa, kwalifikacja do terapii, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakrzepowy, leki depresyjne, nadwrażliwość, nalewka, objawy alergii, ośrodkowy układ nerwowy, pacjent geriatryczny, pacjent pediatryczny, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, teratogenność, uczulenie, uzależnienie od alkoholu, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Korzeń kozłka – Właściwości farmakodynamiczne
Korzeń kozłka (Valerianae radix) wykazuje udokumentowane działanie uspokajające na ośrodkowy układ nerwowy, co potwierdzają liczne preparaty lecznicze, takie jak Nervomix Forte czy Neospasmina. Substancje aktywne zawarte w korzeniu kozłka wpływają na receptory GABA-ergiczne oraz inne układy neuroprzekaźnikowe, co skutkuje łagodzeniem stanów napięcia nerwowego oraz ułatwieniem zasypiania. W preparatach złożonych, np. Kroplach żołądkowych Amara, gdzie nalewka z korzenia kozłka stanowi 24,5% składu, obserwuje się dodatkowo pobudzenie łaknienia i wydzielania soku żołądkowego, co jest efektem synergistycznego działania z substancjami goryczowymi i olejkami eterycznymi. Preparaty te wykazują także łagodne działanie rozkurczające i wiatropędne, rozszerzając spektrum terapeutyczne.
błona śluzowa żołądka, działanie rozkurczające, działanie terapeutyczne, działanie uspokajające, działanie wiatropędne, grupa farmakoterapeutyczna, kod ATC, korzeń kozłka, krople żołądkowe, lek poprawiający trawienie, liść melisy, nalewka, nalewka z korzenia kozłka, napięcie nerwowe, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, owoc głogu, preparat złożony, problemy z zasypianiem, receptory GABA-ergiczne, sok żołądkowy, substancja goryczowa, synergizm, szyszka chmielu, układ neuroprzekaźnikowy, układ pokarmowy, ziele dziurawca, związek biologicznie aktywny - Leksykon substancji czynnych
Głóg – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Preparaty zawierające głóg (Crataegus spp.) są szeroko stosowane w terapii kardiologicznej oraz jako środki uspokajające i tonizujące, dostępne w formie nalewek, wyciągów, syropów i tabletek. W kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas laktacji, brak jest wiarygodnych badań klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo tych preparatów. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do stosowania większości płynnych form zawierających etanol w stężeniach od ≤0,4% m/m (Melisal forte) do 60-70% V/V (Nerwobonisol), co stanowi dodatkowe ryzyko teratogenne i negatywny wpływ na rozwój płodu. Preparaty takie jak Krople nasercowe, Nerwobonisol oraz Neospasmina noc są kategorycznie przeciwwskazane w ciąży, natomiast pozostałe produkty zaleca się stosować z ostrożnością lub unikać ich stosowania ze względu na brak danych.
alternatywna metoda terapii, badanie kontrolowane, charakterystyka produktu leczniczego, dane przedkliniczne, dolegliwość kardiologiczna, etanol, farmakoterapia, głóg, karmienie piersią, kobieta ciężarna, laktacja, nalewka, planowanie ciąży, płodność, postać farmaceutyczna, przenikanie do mleka matki, stan lękowy, stosunek korzyści do ryzyka, substancja aktywna, wiek reprodukcyjny, zaburzenie snu - Leksykon substancji czynnych
Calendula officinalis – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Calendula officinalis, stosowana w preparatach okulistycznych (np. Homeoptic, 0,25 g/100 g w rozcieńczeniu 3 DH) oraz dermatologicznych (np. Limfodrenaż-Pascoe Sensitiv, 2,0 g/100 g), nie wykazuje udokumentowanego wpływu na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Charakterystyki produktów leczniczych (ChPL) wskazują na brak danych lub brak istotnego wpływu, co jest zgodne z ograniczoną absorpcją ogólnoustrojową preparatów miejscowych oraz niskim stężeniem homeopatycznym w kroplach okulistycznych. Jednakże preparaty okulistyczne mogą potencjalnie przejściowo zaburzać ostrość widzenia, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.
absorpcja ogólnoustrojowa, charakterystyka produktu leczniczego, działanie systemowe, Homeoptic, krople do oczu, Limfodrenaż-Pascoe Sensitiv, nagietek lekarski, nalewka, opatrunek okluzyjny, ośrodkowy układ nerwowy, ostrość widzenia, postać farmaceutyczna, preparat dermatologiczny, preparat leczniczy, preparat okulistyczny, produkt okulistyczny, rozcieńczenie homeopatyczne, zaburzenie ostrości widzenia, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Korzeń pierwiosnka lekarskiego – Właściwości farmakodynamiczne
Korzeń pierwiosnka lekarskiego (Primula veris L., radix) jest składnikiem nalewki (1:5) w produkcie leczniczym Herbapect, gdzie ekstrakcja odbywa się przy użyciu 70% etanolu (V/V). W 5 ml syropu zawartość nalewki z korzenia pierwiosnka wynosi 349 mg, a całkowita zawartość etanolu w tym samym objętościowo dawkowaniu to 6,4-9,0% (V/V), co odpowiada 356,85 mg etanolu. Herbapect jest klasyfikowany w grupie leków wykrztuśnych (kod ATC: R05CA) i zawiera ponadto 498 mg wyciągu z ziela tymianku (Thymus vulgaris L.) oraz 87 mg sulfogwajakolu potasu na 5 ml syropu, co synergistycznie wzmacnia efekt wykrztuśny preparatu. Metoda ekstrakcji pozwala na uzyskanie zarówno składników hydro- jak i lipofilnych, co zapewnia kompleksowe działanie terapeutyczne.
- Leksykon substancji czynnych
Korzeń pierwiosnka lekarskiego – Dawkowanie i sposób podawania
Korzeń pierwiosnka lekarskiego (Primula veris L., radix) jest składnikiem nalewki 1:5 w preparacie Herbapect, gdzie rozpuszczalnikiem jest 70% etanol (V/V). W 5 ml syropu znajduje się 349 mg nalewki z korzenia pierwiosnka oraz 6,4-9,0% (V/V) etanolu, co odpowiada 356,85 mg etanolu. Dawkowanie różni się w zależności od wieku: u dorosłych zaleca się 5 ml syropu 3-4 razy na dobę (maksymalnie 20 ml/dobę), a u dzieci powyżej 4 lat i młodzieży do 18 lat dawka wynosi 2,5 ml 3-4 razy na dobę (maksymalnie 10 ml/dobę) z co najmniej 4-godzinnymi odstępami między dawkami. Preparatu nie zaleca się stosować u dzieci poniżej 4 roku życia. Podawanie jest doustne, z wykorzystaniem dołączonej miarki, a czas terapii nie powinien przekraczać 7 dni.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Krople nasercowe –
Krople nasercowe zawierają nalewkę z ziela konwalii mianowaną (50,0 g/100 g), nalewkę z kwiatostanu głogu (25,0 g/100 g) oraz nalewkę z korzenia kozłka (25,0 g/100 g), a także znaczną ilość etanolu (61,0%–67,0% V/V). Główne działania niepożądane związane z ich stosowaniem dotyczą układu żołądkowo-jelitowego i obejmują objawy dyspeptyczne oraz nudności, których częstość występowania jest nieznana na podstawie dostępnych danych. Ze względu na obecność etanolu, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów wrażliwych na alkohol. Monitorowanie pacjentów pod kątem objawów ze strony przewodu pokarmowego, zwłaszcza na początku terapii, jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania preparatu.
Convallariae tinctura titrata, Crataegi inflorescentiae tinctura, dyspepsja, działanie niepożądane, etanol, krople nasercowe, MedDRA, Medical Dictionary for Regulatory Activities, monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii, monitorowanie bezpieczeństwa produktu, nalewka, nalewka z korzenia kozłka, nalewka z kwiatostanu głogu, nalewka z ziela konwalii, nudność, przewód pokarmowy, Valerianae tinctura, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Nagietek – Przedawkowanie
Nagietek lekarski (Calendula officinalis L.) wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa w różnych postaciach farmaceutycznych, zarówno do stosowania zewnętrznego, jak i doustnego. Preparaty takie jak Tinctura Calendulae Phytopharm (nalewka z koszyczka nagietka w stosunku 1:5, zawierająca 60-70% etanolu V/V), Azucalen (wyciąg płynny z kwiatu nagietka 1:1, z 58-66% etanolu V/V, stosowany miejscowo) oraz Padma 28 Formuła (kapsułki z 5 mg sproszkowanego kwiatu nagietka) nie wykazały dotychczas przypadków przedawkowania. Brak jest określonych dawek toksycznych, a zgłaszane działania niepożądane są minimalne, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania tych preparatów w zalecanych dawkach.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, etanol jako ekstrahent, kapsułka twarda, koncentrat do płukania jamy ustnej, nagietek lekarski, nalewka, nalewka z nagietka, podanie doustne, podanie zewnętrzne, preparat dermatologiczny, preparat z nagietka, preparat ziołowy, profil bezpieczeństwa, przedawkowanie ogólnoustrojowe, przedawkowanie substancji, wyciąg płynny, wyciąg z nagietka, zatrucie alkoholem etylowym - Leksykon substancji czynnych
Kwiat nagietka – Przedawkowanie
Kwiat nagietka (Calendula officinalis L., flos) jest stosowany w różnych formach leków roślinnych, takich jak zioła do zaparzania (np. Koszyczek Nagietka 1g/1g, Nagietek fix 1,0 g/saszetkę) oraz preparaty złożone (np. Krople złożone Solidaginis z etanolem 66-72% V/V, Vagosan z 2,5% kwiatu nagietka). W literaturze medycznej i charakterystykach produktów leczniczych nie odnotowano przypadków przedawkowania tej substancji, co wskazuje na niski profil toksyczności. Brak jest danych o objawach przedawkowania oraz określonych dawkach potencjalnie niebezpiecznych, zarówno dla preparatów zawierających wyłącznie kwiat nagietka, jak i dla mieszanek ziołowych, w których jest on składnikiem.
Mimo braku udokumentowanych przypadków przedawkowania, zaleca się ostrożność u pacjentów z nadwrażliwością na rośliny z rodziny Asteraceae ze względu na ryzyko reakcji alergicznych. W przypadku preparatów zawierających alkohol (etanol 66-72% V/V) należy uwzględnić ryzyko związane z przedawkowaniem etanolu, szczególnie u osób z chorobami wątroby, uzależnionych od alkoholu oraz u dzieci. Monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii powinno opierać się na standardowych zasadach nadzoru oraz uwzględniać możliwe interakcje z innymi lekami, gdyż brak zgłoszeń przedawkowania nie wyklucza ryzyka przy stosowaniu dawek znacznie przekraczających zalecane.
asteraceae, bezpieczeństwo farmakoterapii, calendula officinalis, charakterystyka produktu leczniczego, choroba wątroby, etanol, interakcja lekowa, kora dębu, Krople złożone Solidaginis, kwiat nagietka, kwiat rumianku, liść pokrzywy, liść szałwii, mieszanka ziołowa, nadwrażliwość na rośliny, nalewka, owoc jarzębiny, preparat złożony, profil toksyczności, reakcja alergiczna, rodzina astrowatych, substancja czynna, uzależnienie od alkoholu, ziele drapacza lekarskiego, ziele nawłoci pospolitej, ziele rdestu ptasiego, zioła do zaparzania - Leksykon substancji czynnych
Lipa – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Preparaty zawierające kwiat lipy (Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia x vulgaris) wykazują różnorodny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, co jest istotne w kontekście bezpieczeństwa farmakoterapii. Preparat Bronchisan fix (0,75 g kwiatu lipy/saszetkę) nie posiada specyficznych badań dotyczących wpływu na zdolności psychomotoryczne, jednak zaleca się ostrożność, zwłaszcza na początku terapii. Syrop DEXApico zawiera wyciąg wodny z kwiatu lipy (DER 1:5) w ilości 25 g/100 g i może powodować senność oraz zawroty głowy, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas prowadzenia pojazdów. Preparaty złożone, takie jak Melissed (wyciąg płynny 1:1 z kwiatu lipy w mieszance ziołowej) oraz Pectobonisol (nalewka 1:5, 15 g/100 g, zawartość alkoholu 40-50% V/V), mogą istotnie ograniczać zdolności psychomotoryczne, zwłaszcza ze względu na obecność etanolu i innych składników o działaniu sedatywnym.
dawkowanie leku, działanie przeciwkaszlowe, działanie sedatywne, działanie uspokajające, działanie wykrztuśne, etanol, farmakoterapia, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, interakcja lekowa, kwiat lipy, nalewka, obsługa maszyn, ośrodkowy układ nerwowy, płyn doustny, preparat jednoskładnikowy, preparat złożony, produkt leczniczy, przedawkowanie leku, senność i zawroty głowy, spowolnienie reakcji, sprawność psychomotoryczna, Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia vulgaris, wyciąg płynny, wyciąg wodny - Leksykon substancji czynnych
Waleriana – Właściwości farmakodynamiczne
Waleriana (Valeriana officinalis) jest stosowana głównie jako środek uspokajający o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, łagodząc stany napięcia emocjonalnego, niepokoju oraz ułatwiając zasypianie. W preparatach leczniczych występuje najczęściej w formie nalewki (Valerianae tinctura) z etanolem 70% V/V jako ekstrahentem, w stężeniach DER 1:4-4,5. Przykładowo, w syropie Antinervinum nalewka stanowi 20,0 g/100 g, a w Kroplach żołądkowych Aflofarm 25,0 g/100 g. Waleriana wykazuje synergistyczne działanie z innymi roślinnymi składnikami, szczególnie z nalewką z chmielu (Lupuli strobili tinctura) i głogu (Crataegi tinctura), co potęguje efekt uspokajający i kojący na układ nerwowy.
bezsenność, błona śluzowa żołądka, działanie rozkurczowe, działanie synergistyczne, działanie uspokajające, efekt terapeutyczny, intrakt z dziurawca, kozłek lekarski, kubki smakowe, łaknienie, nalewka, nalewka gorzka, nalewka miętowa, nalewka z głogu, nalewka z kozłka, napięcie emocjonalne, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, owocostan chmielu, postać farmaceutyczna, sok żołądkowy, substancje goryczkowe, układ pokarmowy, waleriana, wydzielanie śliny - Leksykon substancji czynnych
Jeżówka purpurowa – Właściwości farmakodynamiczne
Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) wykazuje immunomodulujące działanie farmakodynamiczne, głównie poprzez stymulację układu odpornościowego. Mechanizm ten obejmuje zwiększenie aktywności fagocytarnej granulocytów i makrofagów, wzrost liczby i funkcji limfocytów T oraz komórek NK, a także podniesienie wydzielania interleukiny 1 (IL-1) przez makrofagi. Sok ze świeżego ziela stymuluje nieswoistą odpowiedź immunologiczną, co przekłada się na podniesienie odporności na infekcje bakteryjne i wirusowe. Potwierdzono to zarówno w badaniach in vitro, jak i in vivo, gdzie obserwowano wzrost odporności komórkowej i humoralnej, co uzasadnia zastosowanie jeżówki w profilaktyce i wspomaganiu leczenia infekcji górnych dróg oddechowych oraz w preparatach przeciwzapalnych stosowanych miejscowo.
aktywność fagocytarna granulocytów, aktywność fagocytarna makrofagów, antygen, cytokina, działanie immunomodulujące, działanie przeciwzapalne, infekcja bakteryjna, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja wirusowa, interleukina-1, jeżówka purpurowa, komórki śledziony, komórki żerne, leukocyt, limfocyt grasiczozależny T, limfocyt NK, nalewka, niespecyficzna odpowiedź immunologiczna, odporność humoralna, odporność komórkowa, wyciąg suchy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Krople złożone Solidaginis –
Produkt leczniczy Krople złożone Solidaginis to nalewka doustna o klarownej, zielonobrunatnej barwie, zawierająca 1 ml nalewki złożonej (Tincturae compositae) w stosunku 1:3,5-4,5 na każdy mililitr preparatu (0,9 g). Skład nalewki opiera się na surowcach roślinnych: ziele nawłoci pospolitej (Solidago virgaurea L.) w proporcji 4 części, kwiat nagietka (Calendula officinalis Rafn L.) 2 części, oraz po 1 części ziela drapacza lekarskiego (Cnicus benedictus L.), owocu jarzębiny (Sorbus aucuparia L.) i liścia pokrzywy (Urtica dioica L., Urtica urens L.). Rozpuszczalnikiem ekstrakcyjnym jest etanol 70% (V/V), a zawartość etanolu w gotowym produkcie wynosi 66-72% (V/V), co ma istotne znaczenie farmakoterapeutyczne. Produkt nie zawiera substancji pomocniczych, co jest nietypowe dla leków roślinnych.
drapacz lekarski, etanol 70%, krople doustne, Krople złożone Solidaginis, kwiat nagietka, liść pokrzywy, nalewka, nalewka złożona, nawłoć pospolita, niezgodność farmaceutyczna, osad, owoc jarzębiny, polietylen o niskiej gęstości, polietylen o wysokiej gęstości, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, szkło brunatne, ziele drapacza lekarskiego, ziele nawłoci pospolitej - Leksykon substancji czynnych
Korzeń pierwiosnka lekarskiego – Działania niepożądane
Korzeń pierwiosnka lekarskiego (Primula veris L., radix) jest składnikiem nalewki (1:5) w etanolu 70% (V/V) stosowanej w preparacie Herbapect, gdzie 5 ml syropu zawiera 349 mg tej nalewki. Substancja ta wykazuje działanie wykrztuśne, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, głównie ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności i wymioty. Ponadto, choć reakcje alergiczne w preparacie Herbapect przypisuje się głównie zawartości ziela tymianku, korzeń pierwiosnka lekarskiego również może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym potencjalnie zagrażające życiu wstrząs anafilaktyczny oraz obrzęk naczyniowo-ruchowy (obrzęk Quinckego). Częstotliwość występowania tych działań niepożądanych nie została precyzyjnie określona na podstawie dostępnych danych.
charakterystyka produktu leczniczego, etanol, Herbapect, korzeń pierwiosnka lekarskiego, monitorowanie działań niepożądanych, nalewka, nudności, obrzęk naczyniowo-ruchowy, obrzęk Quinckego, obrzęk tkanki miękkiej, personel medyczny, preparat wykrztuśny, reakcja alergiczna, spadek ciśnienia, tkanka podskórna, tkanka podśluzówkowa, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia krążenia, zaburzenia oddychania, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Krwawnik pospolity – Właściwości farmakodynamiczne
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, obejmujące immunomodulację, działanie przeciwzapalne oraz przeciwdrobnoustrojowe (przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe), co potwierdzają badania in vitro i in vivo. Substancja ta wpływa korzystnie na odpowiedź immunologiczną, szczególnie w infekcjach górnych dróg oddechowych, zwiększając odporność organizmu. Kliniczne badania obserwacyjne i porównawcze wskazują na skuteczność preparatów zawierających krwawnik w terapii tych infekcji, choć w niektórych przypadkach oparte są one na tradycyjnym użyciu i ograniczonej liczbie kontrolowanych badań z placebo. W preparatach doustnych, takich jak Imupret N, krwawnik stanowi składnik wyciągu złożonego (1:38) w stosunku 4/36, wykazując działanie immunomodulujące, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie kliniczne, badanie obserwacyjne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwwirusowe, działanie przeciwzapalne, górne drogi oddechowe, infekcja dróg oddechowych, kora dębu, korzeń prawoślazu, krwawnik pospolity, kwiat rumianku, liść orzecha włoskiego, mniszek lekarski, nalewka, odporność organizmu, preparat doustny, preparat miejscowy, profil farmakodynamiczny, układ immunologiczny, właściwości immunomodulujące, ziele skrzypu - Leksykon substancji czynnych
Miłorząb japoński – Przedawkowanie
Miłorząb japoński (Ginkgo biloba L.) jest stosowany w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak kapsułki (np. Bilomag 80 mg, Ginkoflav Med 80 mg), tabletki powlekane (Ginkgoherb 120 mg i 240 mg, Tanakan 40 mg) oraz nalewki doustne (Tinctura Ginkgo Bilobae Herbapol, Tinctura Ginkgo bilobae Phytopharm). Analiza dostępnych charakterystyk produktów leczniczych wskazuje, że przypadki przedawkowania wyciągów z miłorzębu są rzadkie lub nie występują, a przedawkowanie suchego wyciągu z liści nie wiąże się z istotnymi działaniami niepożądanymi. Jednakże preparaty w postaci nalewek zawierają etanol w stężeniu 60-70% V/V, co stanowi istotne ryzyko przy przedawkowaniu, zwłaszcza u pacjentów z uszkodzeniem wątroby, alkoholizmem, padaczką, uszkodzeniami mózgu oraz chorobami umysłowymi. W takich przypadkach może dochodzić do osłabienia sprawności psychoruchowej oraz nasilenia objawów chorobowych.
alkoholizm, charakterystyka produktu leczniczego, choroba umysłowa, dawka toksyczna, działanie niepożądane, ginkgo biloba, miłorząb japoński, nalewka, napad padaczkowy, objaw neurologiczny, objaw psychiczny, osłabienie sprawności psychoruchowej, padaczka, pogorszenie funkcji wątroby, suchy wyciąg, upośledzenie zdolności, uszkodzenie mózgu, uszkodzenie wątroby, wyciąg z liścia miłorzębu, wyciąg z miłorzębu japońskiego, wydłużenie czasu reakcji, zaburzenie koordynacji ruchowej - Leksykon substancji czynnych
Nagietek lekarski – Przedawkowanie
Nagietek lekarski (Calendula officinalis) jest szeroko stosowany w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak maści (Homeoplasmine, Traumeel S), tabletki drażowane (Homeovox, Sedatif PC) oraz krople doustne (Limfodrenaż-Pascoe Basic). Analiza dostępnej dokumentacji medycznej nie wykazała żadnych zgłoszonych przypadków przedawkowania tej substancji, nawet przy stosunkach zawartości od 0,05 mg (Sedatif PC) do 0,45 g na 100 g produktu (Traumeel S). Brak objawów toksycznych sugeruje niski profil toksyczności Calendula officinalis oraz szeroki indeks terapeutyczny, co jest szczególnie istotne w kontekście preparatów homeopatycznych o niskim stężeniu substancji czynnej.
astrowate, calendula officinalis, charakterystyka produktu leczniczego, dane kliniczne, dawka terapeutyczna, Homeoplasmine, Homeovox, indeks terapeutyczny, krople doustne, Limfodrenaż-Pascoe Basic, nadwrażliwość na rośliny, nagietek lekarski, nalewka, postać farmaceutyczna, preparat homeopatyczny, profil toksyczności, przedawkowanie substancji, reakcja alergiczna, reakcja skórna, rodzina Asteraceae, Sedatif PC, tabletka drażowana, Traumeel S, wytyczna terapeutyczna - Leksykon substancji czynnych
Owoc ostropestu – Właściwości farmakokinetyczne
Owoc ostropestu plamistego (Silybi mariani fructus) jest składnikiem nalewki w produkcie leczniczym Gastrobonisol, występującej w stężeniu 15 g na 100 g produktu, przygotowanej w proporcji 1:45-55 z użyciem etanolu 65% (V/V) jako ekstrahenta. Nalewka zawiera również etanol w stężeniu 50-60% (V/V), co może wpływać na rozpuszczalność i biodostępność substancji biologicznie czynnych. Proporcja ekstrakcji (1 część surowca na 45-55 części etanolu) jest istotna dla stężenia i potencjalnej biodostępności składników aktywnych ostropestu w preparacie.
badanie farmakokinetyczne, biodostępność, ekstrahent, etanol, Gastrobonisol, interakcja lekowa, nalewka, nalewka z owocu ostropestu, owoc ostropestu plamistego, parametr farmakokinetyczny, Silybi mariani fructus, substancja biologicznie czynna, substancja czynna, suplement, wchłanianie i dystrybucja - Leksykon substancji czynnych
Yerba santa – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Yerba Santa (Eriodictyon californicum), składnik preparatu homeopatycznego Santaherba w potencji D3 (rozcieńczenie 1:1000), nie posiada kompleksowych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Brak jest informacji na temat toksyczności ostrej i przewlekłej, genotoksyczności, potencjału rakotwórczego oraz wpływu na rozród i rozwój. Preparat zawiera również inne składniki w potencjach homeopatycznych oraz nalewki, a jego objętość etanolu wynosi 39,5% (v/v), co może mieć znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z grup podwyższonego ryzyka, takich jak kobiety w ciąży, karmiące, dzieci oraz osoby z chorobami wątroby i nerek.
charakterystyka produktu leczniczego, crataegus oxyacantha, dokumentacja rejestracyjna, działanie niepożądane, galeopsis ochroleuca, genotoksyczność, konwencjonalny produkt leczniczy, krople doustne, nalewka, potencja D3, potencja homeopatyczna, potencjał rakotwórczy, produkt homeopatyczny, produkt leczniczy, Sambucus nigra, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczny wpływ na rozród, Yerba santa - Leksykon substancji czynnych
Arnika górska – Wskazania do stosowania
Arnika górska (Arnica montana) wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwobrzękowe, co czyni ją cennym składnikiem preparatów stosowanych w leczeniu miejscowym następstw niewielkich urazów, takich jak siniaki i stłuczenia. Preparat Arnigel zawiera 7 g nalewki (TM) arniki na 100 g żelu i jest wskazany dla dorosłych oraz dzieci powyżej 1 roku życia, szczególnie w łagodzeniu bólów mięśniowych po wysiłku fizycznym. Traumeel S, dostępny w formie maści i żelu, zawiera 1,5 g arniki w potencji D3 na 100 g produktu i jest stosowany wspomagająco po urazach, takich jak skręcenia stawów, oraz w łagodnych bólach mięśni i stawów. Preparaty te umożliwiają miejscowe dostarczenie substancji czynnej, co sprzyja szybszej regeneracji tkanek i redukcji dolegliwości bólowych.
arnika górska, ból głowy, ból kostno-stawowy, ból mięśniowy, dolegliwość bólowa mięśni, dreszcze, gorączka, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja grypowa, nalewka, objawy grypopodobne, podrażnienie dróg oddechowych, potencja 3CH, potencja D3, produkt homeopatyczny, rozcieńczenie homeopatyczne, schorzenie układu oddechowego, skręcenie stawu, stłuczenie, suchy i drażniący kaszel, właściwości przeciwbólowe, właściwości przeciwobrzękowe, właściwości przeciwzapalne - Leksykon substancji czynnych
Korzeń pierwiosnka lekarskiego – Przedawkowanie
Korzeń pierwiosnka lekarskiego (Primula veris L., radix) jest składnikiem nalewki w produkcie leczniczym Herbapect, występującym w dawce 349 mg na 5 ml syropu (ekstrakt 1:5, rozpuszczalnik: etanol 70% V/V). Do tej pory nie opisano szczegółowych objawów przedawkowania tej substancji ani dawek toksycznych czy śmiertelnych. W przypadku podejrzenia przedawkowania zaleca się postępowanie objawowe, ukierunkowane na łagodzenie symptomów, bez specyficznej terapii przeciwdziałającej działaniu pierwiosnka. Należy jednak pamiętać, że Herbapect zawiera także wyciąg z ziela tymianku (498 mg/5 ml) oraz sulfogwajakol (87 mg/5 ml), których nadmierne spożycie może wywołać działania niepożądane.
- Leksykon substancji czynnych
Owoc ostropestu – Wskazania do stosowania
Owoc ostropestu (Silybi mariani fructus) w postaci nalewki (tinctura) stanowi istotny składnik preparatu Gastrobonisol, stosowanego tradycyjnie w leczeniu zaburzeń trawiennych związanych z niedostatecznym wydzielaniem soków trawiennych, w tym soku żołądkowego i żółci. Nalewka z owoców ostropestu występuje w preparacie w proporcji 1:45-55, z ekstrahentem etanolowym o stężeniu 65% (V/V), stanowiąc 15 g na 100 g produktu. Preparat zawiera również inne ekstrakty roślinne, takie jak intrakt z ziela bożego drzewka, sok z korzenia mniszka, sok z ziela krwawnika, nalewkę z ziela dziurawca oraz nalewkę z liścia mięty, co pozwala na uzyskanie efektu synergistycznego wspomagającego procesy trawienne. Gastrobonisol jest wskazany u pacjentów z objawami niestrawności, takimi jak uczucie pełności, wzdęcia czy dyskomfort w nadbrzuszu, szczególnie gdy towarzyszy im niedobór żółci lub soku żołądkowego.
błona śluzowa przewodu pokarmowego, działanie hepatoprotekcyjne, działanie żółciotwórcze, flawonolignany, funkcje wątroby, Gastrobonisol, intrakt, korzeń mniszka, liść mięty, nalewka, nalewka z owoców ostropestu, niestrawność, owoc ostropestu, procesy trawienne, Silybi mariani fructus, sok żołądkowy, soki trawienne, sylimaryna, uczucie pełności, wydzielanie żółci, zaburzenia trawienne, ziele bożego drzewka, ziele dziurawca, ziele krwawnika - Leksykon substancji czynnych
Karczoch – Przedawkowanie
Karczoch (Cynara scolymus L.) jest składnikiem kilku preparatów leczniczych, takich jak Cholitol, Cynacholin oraz Hepatosan fix, stosowanych w fitoterapii. Analiza dostępnych danych wskazuje na brak udokumentowanych przypadków przedawkowania samych preparatów zawierających karczoch, w tym Cynacholin (4,88 g/5 ml), Hepatosan fix (0,4 g ziela karczocha w 2 g saszetce) oraz Cholitol (11 g nalewki z karczocha na 100 g produktu). Jednakże preparat Cholitol zawiera również nalewkę z pokrzyku wilczej jagody (Belladonnae tinctura), co może powodować objawy przedawkowania o charakterze antycholinergicznym przy dawkach dziesięciokrotnie wyższych niż zalecane. Dodatkowo, wysoka zawartość etanolu w preparatach (Cynacholin 40-50% V/V, Cholitol 58-63% V/V) stanowi istotny czynnik ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby, dzieci oraz osób przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem.
antidotum, Belladonna, charakterystyka produktu leczniczego, dekontaminacja, drgawki, działanie antycholinergiczne, fitoterapia, fizostygmina, halucynacje, hipertermia, intoksykacja alkoholowa, karczoch, monitorowanie funkcji życiowych, mydriasis, nalewka, nalewka z pokrzyku wilczej jagody, płyn doustny, preparat leczniczy, przedawkowanie, retencja moczu, substancja aktywna, substancja antycholinergiczna, suchość w jamie ustnej, tachykardia, zaburzenia trawienia - Leksykon substancji czynnych
Melisa – Właściwości farmakokinetyczne
Melisa (Melissa officinalis L.) jest powszechnie stosowanym składnikiem wielu preparatów leczniczych dostępnych w różnych formach farmaceutycznych, takich jak wyciągi płynne, nalewki, syropy, tabletki czy zioła do zaparzania. Pomimo szerokiego zastosowania, właściwości farmakokinetyczne melisy pozostają słabo poznane. Dla większości preparatów zawierających melisę, w tym Apetiherb, Cravisol, Melisal Forte, Melissed, Stresolek oraz złożonych produktów jak Tabletki uspokajające Labofarm, brak jest danych farmakokinetycznych. Wyjątkiem jest preparat Iberogast, w którym wykazano szybkie wchłanianie składników w obrębie przewodu pokarmowego oraz brak kumulacji po wielomiesięcznym stosowaniu. Dla tradycyjnych produktów roślinnych, takich jak Zioła uspokajające, badania farmakokinetyczne nie są wymagane zgodnie z obowiązującymi przepisami.
ADME, badanie farmakokinetyczne, badanie toksykologiczne, farmakokinetyka, intrakt, kumulacja w organizmie, melisa, nalewka, preparat leczniczy, preparat złożony, produkt leczniczy, przewód pokarmowy, składnik aktywny, składnik czynny, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wchłanianie, wyciąg płynny - Leksykon substancji czynnych
Lukrecja – Działania niepożądane
Lukrecja (Glycyrrhiza glabra L.) jest składnikiem wielu preparatów farmaceutycznych, takich jak Korzeń Lukrecji, Iberogast, Padma 28 Formuła, Pectobonisol oraz Tussipect, występujących w różnych formach i stężeniach (np. Iberogast zawiera ekstrakt w proporcji 1:2,5-3,5, 10 ml/100 ml; Padma 28 Formuła – 15 mg na kapsułkę; Pectobonisol – 15 g nalewki na 100 g; Tussipect – 60 mg wyciągu suchego i 72 mg sproszkowanego korzenia na tabletkę). Profil bezpieczeństwa lukrecji jest zróżnicowany w zależności od preparatu. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe (niestrawność, nudności, zgaga, biegunka) o częstości ≥1/1000 do <1/100 (Padma 28 Formuła, Tussipect, Pectobonisol), reakcje skórne (wysypka, świąd) oraz bardzo rzadkie reakcje nadwrażliwości (<1/10 000) w Iberogast, które mogą obejmować duszność. Szczególnie istotne jest ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby w preparacie Iberogast, manifestujące się podwyższeniem enzymów wątrobowych, wzrostem bilirubiny, żółtaczką, a nawet niewydolnością wątroby, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii.
biegunka, bilirubina w surowicy, ból brzucha, drżenie rąk, duszność, enzymy wątrobowe, kołatanie serca, korzeń lukrecji, lukrecja, nadciśnienie, nalewka, niepokój, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, pobudzenie, podrażnienie błony śluzowej żołądka, polekowe uszkodzenie wątroby, preparat farmaceutyczny, proszek leczniczy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, rozdrażnienie, saponiny, stężenie bilirubiny, świąd, transaminazy, układ krążenia, układ nerwowy, wyciąg płynny, wymioty, wysypka i świąd, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia skóry, zaburzenia snu, zaburzenia wątroby, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy, zgaga, żółtaczka polekowa - Leksykon substancji czynnych
Brzoza – Przeciwwskazania stosowania
Preparaty zawierające brzozę (Betula sp.) są szeroko stosowane w różnych formach farmaceutycznych, takich jak nalewki, soki, wyciągi alergoidów pyłku brzozowego oraz mieszanki ziołowe. Podstawowym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest nadwrażliwość na brzozę oraz rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae). Ze względu na działanie moczopędne, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z obrzękami spowodowanymi niewydolnością serca lub nerek oraz w stanach wymagających ograniczenia podaży płynów. W immunoterapii swoistej alergoidami pyłku brzozy (np. Perosall D, Pollinex Tree) przeciwwskazania obejmują m.in. choroby autoimmunologiczne, nowotworowe, niedobory immunologiczne, aktywną gruźlicę, ostre infekcje z gorączką, ciężką astmę z FEV1 <70%, niestabilne choroby układu krążenia, stałe leczenie beta-adrenolitykami oraz wiek poniżej 5-6 lat w zależności od preparatu.
alergoid pyłku brzozy, alkaptonuria, astma niestabilna, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beta-adrenolityk, choroba autoimmunologiczna, choroba nowotworowa, choroba reumatoidalna, choroba wieńcowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, działanie moczopędne, epinefryna, gruźlica czynna, immunoterapia swoista, inhibitor ACE, L-tyrozyna, leczenie immunosupresyjne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nalewka, niedobór immunologiczny, niewydolność nerek, niewydolność serca, ostra choroba infekcyjna, preparat leczniczy, pyłek brzozy, reakcja anafilaktyczna, równowaga elektrolitowa, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzelowe, spirometria FEV1, tyrozynemia, zaburzenie przemiany tyrozyny, zakażenie ostre - Leksykon substancji czynnych
Krwawnik pospolity – Interakcje
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, w tym Imupret N i Traumeel S. W preparacie Imupret N, zawierającym wyciąg z krwawnika oraz korę dębu, stwierdzono istotne klinicznie zmniejszenie biodostępności alkaloidów tropanowych, izochinolonowych, indolowych i purynowych (np. atropina, morfina, kofeina) wskutek zmniejszenia ich wchłaniania. Traumeel S zawiera krwawnik w nalewce w stężeniu 0,09 g/100 g i nie wykazuje znanych interakcji farmakokinetycznych. Preparaty z krwawnikiem zawierające etanol (np. Imupret N do 19,5% V/V) mogą nasilać działanie depresyjne na OUN, zwiększać ryzyko hepatotoksyczności oraz modyfikować metabolizm innych leków, zwłaszcza przy jednoczesnym spożyciu alkoholu. Preparaty stosowane zewnętrznie (maści, żele) nie wykazują istotnej absorpcji ogólnoustrojowej i ryzyka interakcji z alkoholem.
acenokumarol, achillea millefolium, alkaloid, alkaloid indolowy, alkaloid izochinolonowy, alkaloid purynowy, alkaloid tropanowy, atropina, benzodiazepina, biodostępność, ciśnienie tętnicze, działanie depresyjne, działanie hipotensyjne, działanie przeciwkrzepliwe, działanie przeciwpłytkowe, działanie przeciwzapalne, działanie sedatywne, etanol, Imupret N, interakcja farmakodynamiczna, klopidogrel, kodeina, kofeina, kora dębu, krwawnik pospolity, kwas acetylosalicylowy, lek hipotensyjny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek przeciwzapalny, morfina, nalewka, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, ośrodkowy układ nerwowy, parametr krzepnięcia, produkt leczniczy, rezerpina, skopolamina, strychnina, teofilina, Traumeel S, uszkodzenie wątroby, warfaryna, ziele krwawnika pospolitego - Leksykon substancji czynnych
Owoc ostropestu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Owoc ostropestu (Silybi mariani fructus) jest składnikiem preparatów leczniczych stosowanych w schorzeniach układu pokarmowego, m.in. w formie nalewki (tinctura) w lekach złożonych takich jak Gastrobonisol. Preparaty te zawierają nalewkę o proporcji ekstrakcji 1:45-55, z 15 g surowca na 100 g produktu, ekstrahowaną etanolem 65% (V/V), co skutkuje całkowitą zawartością etanolu na poziomie 50-60% (V/V). Standardowa dawka 2,5 ml Gastrobonisolu zawiera około 1,23 g alkoholu etylowego, co odpowiada spożyciu 30 ml piwa (5% obj.) lub 12,5 ml wina (12% obj.). Z uwagi na obecność etanolu, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z chorobą alkoholową, chorobami wątroby, padaczką oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Dzieci poniżej 7 lat nie powinny stosować tych preparatów, a u dzieci w wieku 7-11 lat wymagana jest konsultacja lekarska lub farmaceutyczna.
alkohol etylowy, błona śluzowa przewodu pokarmowego, choroba alkoholowa, choroba wątroby, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, ciąża, efekt terapeutyczny, ekstrahent, etanol, laktacja, nalewka, nalewka z owocu ostropestu, owoc ostropestu, padaczka, próg drgawkowy, schorzenie układu pokarmowego, układ pokarmowy, wada rozwojowa płodu, zmiana patologiczna