odpowiedź PSA
PSA (prostate-specific antigen) to glikoproteina produkowana głównie przez komórki nabłonkowe gruczołu krokowego. Jest szeroko wykorzystywany jako marker diagnostyczny w monitorowaniu i wykrywaniu raka prostaty, choć jego poziom może być podwyższony również w przypadku innych schorzeń, takich jak łagodny przerost prostaty czy zapalenie gruczołu krokowego.
W praktyce klinicznej oznaczenie PSA jest podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku raka prostaty u mężczyzn powyżej 50. roku życia. Wartości referencyjne PSA zależą od wieku pacjenta, a za normę przyjmuje się zwykle stężenie poniżej 4 ng/ml. Istotna jest także dynamika zmian stężenia PSA w czasie, wyrażana jako czas podwojenia PSA (PSA doubling time) oraz stosunek wolnego PSA do całkowitego PSA (f/t PSA), które zwiększają swoistość diagnostyczną badania.
Interpretacja wyników PSA wymaga ostrożności i uwzględnienia wielu czynników klinicznych. Fałszywie dodatnie wyniki mogą być spowodowane manipulacjami urologicznymi, aktywnością seksualną, jazdą na rowerze czy ćwiczeniami fizycznymi przed pobraniem krwi. W procesie diagnostycznym raka prostaty PSA stanowi element triady diagnostycznej obejmującej również badanie per rectum oraz ultrasonografię przezodbytniczą.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cabazitaxel G.L. 20 mg/ml
Kabazytaksel, należący do grupy taksanów (kod ATC: L01CD04), jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym w terapii opornego na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami. Mechanizm działania polega na stabilizacji mikrotubul poprzez wiązanie z tubuliną, co hamuje podziały mitotyczne i interfazowe komórek nowotworowych. Kabazytaksel wykazuje aktywność zarówno wobec nowotworów wrażliwych na docetaksel, jak i tych opornych na chemioterapię zawierającą docetaksel. Preparat dostępny jest w postaci koncentratu do infuzji o stężeniu 20 mg/ml, podawany dożylnie w dawce 25 mg/m² co 3 tygodnie, w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem w dawce 10 mg/dobę.
całkowite przeżycie, dusznica bolesna, kabazytaksel, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, lek przeciwnowotworowy, mikrotubula, mitoksantron, nadciśnienie tętnicze, neutrofil, niewydolność serca, odpowiedź PSA, odpowiedź terapeutyczna, prednizon, progresja guza, progresja PSA, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, skala ECOG, skala nasilenia bólu, swoisty antygen sterczowy, taksan, tubulina, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cabazitaxel Fresenius Kabi 20 mg/ml
Kabazytaksel, taksan o kodzie ATC L01CD04, jest stosowany w leczeniu opornego na kastrację, przerzutowego raka gruczołu krokowego u pacjentów uprzednio leczonych docetakselem. Mechanizm działania polega na stabilizacji mikrotubul poprzez wiązanie z tubuliną, co hamuje podziały mitotyczne i interfazowe komórek nowotworowych, prowadząc do zahamowania proliferacji i apoptozy komórek nowotworowych. W badaniu III fazy EFC6193 (n=755) kabazytaksel w dawce 25 mg/m² co 3 tygodnie w skojarzeniu z prednizonem/prednizolonem (10 mg/dobę) wykazał istotne wydłużenie całkowitego przeżycia (OS) do 15,1 miesiąca w porównaniu do 12,7 miesiąca w grupie mitoksantronu (HR 0,70; 95% CI: 0,59-0,83; p<0,0001). Ponadto, kabazytaksel poprawił przeżycie bez progresji (PFS) do 2,8 miesiąca vs 1,4 miesiąca (HR 0,74; p<0,0001), a także wykazał wyższą odpowiedź terapeutyczną guza (14,4% vs 4,4%, p=0,0005) oraz odpowiedź PSA (39,2% vs 17,8%, p=0,0002). W badaniu EFC11785 porównującym dawki 20 mg/m² i 25 mg/m² kabazytakselu (n=1200) wykazano nie gorszą skuteczność dawki 20 mg/m² (mediana OS 13,4 vs 14,5 miesiąca), przy lepszym profilu bezpieczeństwa, zwłaszcza mniejszej częstości ciężkiej neutropenii (2,4% vs 9,6%) i gorączki neutropenicznej (2,1% vs 9,2%).
abirateron, antygen sterczowy PSA, badanie kliniczne, całkowite przeżycie, docetaksel, działanie niepożądane, działanie przeciwnowotworowe, enzalutamid, glejak o wysokim stopniu złośliwości, glejak pnia mózgu, gorączka neutropeniczna, kabazytaksel, klasyfikacja RECIST, małopłytkowość, mikrotubule, mitoksantron, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, odpowiedź PSA, prednizon, progresja PSA, przeżycie bez progresji choroby, rak gruczołu krokowego z przerzutami, receptory androgenowe, rPFS, skala Gleasona, taksan, współczynnik ryzyka, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiral 500 mg
Abirateron, będący silnym i selektywnym inhibitorem enzymu CYP17, hamuje biosyntezę androgenów poprzez blokadę 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia testosteronu i innych androgenów w surowicy, przewyższając efekty analogów LHRH czy orchidektomii. W badaniach klinicznych fazy 3 (3011, 302, 301) u pacjentów z przerzutowym hormonowrażliwym (mHSPC) oraz opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego (mCRPC) wykazano znaczącą poprawę przeżycia całkowitego (OS) i przeżycia bez progresji radiograficznej (rPFS). W badaniu 3011 mediana rPFS wyniosła 33,02 miesiąca w grupie abirateronu vs. 14,78 miesiąca w grupie placebo (HR=0,466; p<0,0001), a mediana OS 53,3 vs. 36,5 miesiąca (HR=0,66; p<0,0001). W badaniu 302 mediana rPFS nie została osiągnięta w grupie abirateronu, a w grupie placebo wyniosła 8,3 miesiąca (HR=0,425; p<0,0001), z 19,4% redukcją ryzyka zgonu (HR=0,806; p=0,0033) i wydłużeniem mediany OS o 4,4 miesiąca (34,7 vs. 30,3 miesiąca). W badaniu 301 u pacjentów po chemioterapii docetakselem mediana OS wyniosła 14,8 miesiąca dla abirateronu vs. 10,9 miesiąca dla placebo (HR=0,646; p<0,0001), a zaktualizowana analiza potwierdziła korzyści (HR=0,740). Ponadto, abirateron istotnie wydłużał czas do progresji PSA (mediana 11,1 vs. 5,6 miesiąca w badaniu 302; 10,2 vs. 6,6 miesiąca w badaniu 301), opóźniał konieczność zastosowania opioidów (33,4 vs. 23,4 miesiąca), chemioterapii cytotoksycznej (25,2 vs. 16,8 miesiąca) oraz pogorszenia sprawności wg ECOG (12,3 vs. 10,9 miesiąca).
17α-hydroksylaza, 20-liaza, analog LHRH, biosynteza androgenów, C17, cytotoksyczna chemioterapia, dehydroepiandrosteron, docetaksel, enzym CYP17, inhibitor biosyntezy androgenów, kryteria RECIST, odpowiedź PSA, orchidektomia, pregnenolon i progesteron, przeżycie bez progresji radiograficznej, przeżycie całkowite, rak gruczołu krokowego, skala BPI-SF, skala ECOG, suma Gleasona, swoisty antygen sterczowy, terapia supresji androgenowej, ucisk rdzenia kręgowego, zdarzenia kostne, złamanie patologiczne, zmiany w tkankach miękkich