transmisja seksualna
Transmisja seksualna (przenoszenie drogą płciową) to proces przekazywania patogenów chorobotwórczych między partnerami podczas kontaktów seksualnych. Droga ta dotyczy szerokiego spektrum infekcji określanych mianem chorób przenoszonych drogą płciową (STI – sexually transmitted infections) lub dawniej chorób wenerycznych.
Patogeny przenoszone drogą seksualną obejmują bakterie (m.in. Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis, Treponema pallidum), wirusy (HIV, HPV, HBV, HSV), pierwotniaki (Trichomonas vaginalis) oraz pasożyty (świerzb, wszawica łonowa). Zakażenia te mogą być przekazywane podczas stosunków waginalnych, analnych i oralnych, a niektóre również przez kontakt skóra-skóra.
Transmisja seksualna jest istotnym problemem zdrowia publicznego ze względu na dużą częstość występowania, potencjalne poważne powikłania (m.in. bezpłodność, choroby zapalne miednicy mniejszej, nowotwory, zakażenia okołoporodowe) oraz fakt, że wiele infekcji przebiega bezobjawowo, co sprzyja ich rozprzestrzenianiu. Profilaktyka obejmuje używanie prezerwatyw, ograniczenie liczby partnerów seksualnych oraz regularne badania przesiewowe.
W praktyce klinicznej istotne jest uwzględnianie możliwości transmisji seksualnej w diagnostyce różnicowej, szczególnie u pacjentów z objawami ze strony układu moczowo-płciowego, a także prowadzenie skutecznego leczenia obejmującego wszystkich partnerów seksualnych w celu przerwania łańcucha zakażeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Molluscum contagiosum – Zapobieganie i profilaktyka
Molluscum contagiosum to wirusowa infekcja skóry wywołana przez Poxviridae, manifestująca się charakterystycznymi grudkami z centralną umblikacją. Kluczowe w profilaktyce jest rygorystyczne przestrzeganie higieny rąk – mycie ciepłą wodą z mydłem po każdym kontakcie z wykwitami, co zapobiega przenoszeniu wirusa. Należy unikać dotykania, drapania i golenia obszarów z wykwitami, aby zapobiec autoinokulacji i transmisji. Zakrywanie zmian odzieżą lub wodoodpornymi opatrunkami jest szczególnie istotne podczas sportów kontaktowych i pływania, a także w sytuacjach kontaktu bezpośredniego z innymi osobami. Zaleca się również unikanie współdzielenia przedmiotów osobistych, takich jak ręczniki, ubrania, przybory toaletowe i sprzęt sportowy, oraz stosowanie osobnych akcesoriów kąpielowych u dzieci.
atopowe zapalenie skóry, autoinokulacja, choroba zakaźna, ciężki przebieg zakażenia, dermatolog, dezynfekcja, egzema, infekcja, kontakt seksualny, molluscum contagiosum, narządy płciowe, obniżona odporność, patogen, przenoszenie wirusa, rozprzestrzenianie wirusa, ryzyko infekcji, samoistne ustąpienie, transmisja seksualna, układ odpornościowy, umblikacja, wirus Poxviridae, wodoodporny opatrunek - Leksykon chorób i schorzeń
Lamblioza – Epidemiologia
Giardioza, wywoływana przez pierwotniaka Giardia duodenalis, jest najczęstszą na świecie jelitową infekcją pasożytniczą, dotykającą około 2% dorosłych i 8% dzieci w krajach rozwiniętych oraz nawet do 33% populacji w krajach rozwijających się. W USA roczna liczba przypadków wynosi około 1,2 miliona, z 14 887 zgłoszonymi w 2019 roku (częstość od 2,0 do 14,4 na 100 000 mieszkańców w zależności od stanu). Giardioza charakteryzuje się sezonowością, ze szczytem zachorowań w okresie letnim i wczesnej jesieni, co koreluje z aktywnością w wodach otwartych. Do grup wysokiego ryzyka należą dzieci poniżej 10 roku życia, osoby z upośledzoną odpornością, podróżni, osoby pracujące w placówkach opieki dziennej oraz mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami (aOR 45,7). Transmisja odbywa się głównie drogą fekalno-oralną, przez spożycie skażonej wody lub żywności, a także kontakty seksualne i środowiskowe. Cysty Giardia są wysoce zakaźne, a infekcje mogą trwać miesiącami bez leczenia.
antybiotyk, biegunka pasożytnicza, choroba przenoszona przez wodę, cysta Giardia, droga fekalno-oralna, epidemiologia molekularna, Giardia duodenalis, Giardia intestinalis, Giardia lamblia, leczenie antybiotykowe, lek przeciwpasożytniczy, nadzór epidemiologiczny, niedodiagnozowanie, niedożywienie, ognisko zakażenia, pasożyt jelitowy, podróż międzynarodowa, rozkład wiekowy, schorzenie żołądkowo-jelitowe, test immunoenzymatyczny, transmisja seksualna - Leksykon chorób i schorzeń
Opoksa – Epidemiologia
Ospa małpia (mpox) jest chorobą wirusową wywoływaną przez wirusa MPXV z rodzaju Orthopoxvirus, z dwoma głównymi kladami: I (Ia, Ib) i II (IIa, IIb). Globalny wybuch w latach 2022-2023 spowodowany był kladą IIb, natomiast od 2024 r. obserwuje się wzrost przypadków klady Ib, zwłaszcza w Demokratycznej Republice Konga (DRK) i krajach sąsiednich, co doprowadziło do ponownego ogłoszenia stanu zagrożenia zdrowia publicznego przez WHO. Do sierpnia 2024 r. zgłoszono ponad 21 786 potwierdzonych przypadków i 607 zgonów w 12 krajach afrykańskich, z dominacją DRK (90% przypadków). Transmisja wirusa odbywa się głównie przez bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi, zmiany skórne, fomity oraz potencjalnie przez wydzieliny dróg oddechowych i wertykalnie. Wykryto DNA wirusa w nasieniu, jednak rola transmisji seksualnej przez płyny ustrojowe wymaga dalszych badań. Epidemiologia wskazuje na dwa typy wybuchów: zoonotyczny klady Ia dotykający głównie dzieci oraz klady Ib z transmisją między ludźmi, obejmującą dorosłych, w tym pracownice seksualne.
diagnostyka laboratoryjna, fomit, MSM, nadzór nad ściekami, ospa prawdziwa, płyny ustrojowe, sekwencjonowanie genomu, stan zagrożenia zdrowia publicznego, systemy nadzoru, test amplifikacji kwasu nukleinowego, test PCR, transmisja kropelkowa, transmisja międzyludzka, transmisja odzwierzęca, transmisja seksualna, transmisja wertykalna, wirus ospy małpiej, wskaźnik śmiertelności, wydzielina z dróg oddechowych, zakłucie igłą - Leksykon chorób i schorzeń
Wesz owłosieniowa (wszy owłosieniowe) – Etiologia i przyczyny
Wesz owłosieniowa (Pthirus pubis) to obligatoryjny ektopasożyt człowieka, pasożytujący głównie w owłosieniu łonowym, ale także w innych obszarach ciała z grubym owłosieniem (pachy, broda, wąsy, klatka piersiowa, brwi, rzęsy). Dorosłe osobniki i larwy odżywiają się wyłącznie krwią, a ich przeżywalność poza organizmem gospodarza wynosi 24-48 godzin. Transmisja odbywa się głównie poprzez bezpośredni kontakt skóra-do-skóry, najczęściej podczas kontaktów seksualnych, choć możliwe jest także przeniesienie przez dzielenie się przedmiotami osobistymi (ręczniki, pościel, ubrania). Wszy owłosieniowe nie przenoszą chorób zakaźnych, jednak ich obecność koreluje z ryzykownymi zachowaniami seksualnymi i współwystępowaniem innych infekcji przenoszonych drogą płciową (np. rzeżączka, kiła). Diagnostyka opiera się na identyfikacji pasożytów i gnid na włosach, a objawy kliniczne to intensywny świąd, zaczerwienienie skóry i potencjalne wtórne infekcje bakteryjne.
choroby weneryczne, cykl życiowy pasożyta, dezynfekcja, gnidy, infekcja przenoszona drogą płciową, infestacja, intensywny świąd, jajo pasożyta, kontakt skóra do skóry, malation, narządy gębowe, owłosienie łonowe, pasożyt, permetryna, podrażnienie skóry, preparat przeciwpasożytniczy, pyretryna, substancja cementująca, transmisja seksualna, wesz owłosieniowa, wtórna infekcja bakteryjna, wykorzystanie seksualne, zachowanie seksualne - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wirusowa ebola – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba wirusowa ebola (EVD) charakteryzuje się wysoką śmiertelnością (50-90%) i przenosi się przez bezpośredni kontakt z krwią lub płynami ustrojowymi zakażonych osób lub zwierząt. Profilaktyka obejmuje szczepienia zatwierdzonymi preparatami: ERVEBO (rVSV-ZEBOV) podawaną w pojedynczej dawce domięśniowej dla osób ≥18 lat oraz dwudawkowy schemat Zabdeno/Mvabea (Ad26.ZEBOV/MVA-BN-Filo) z odstępem 8 tygodni. Szczepienia te wykazały skuteczność w ograniczaniu epidemii, np. zaszczepiono ponad 300 000 osób w Prowincji Północne Kivu. Kobiety w ciąży i karmiące piersią mogą być szczepione podczas aktywnych ognisk choroby po uzyskaniu świadomej zgody. Kluczowe środki zapobiegawcze to unikanie kontaktu z płynami ustrojowymi, stosowanie środków ochrony osobistej (PPE), higiena rąk oraz monitorowanie stanu zdrowia przez 21 dni po ekspozycji. Pracownicy służby zdrowia powinni stosować pełne środki ochrony, w tym respiratory N95, podwójne rękawice i nieprzemakalne fartuchy, a także korzystać z systemu „partnera” przy zakładaniu i zdejmowaniu PPE.
choroba wirusowa ebola, choroba zakaźna, dezynfekcja, dziczyzna, epidemia, fawipirawir, higiena osobista, izolacja pacjenta, kontakt z krwią, kontrola zakażeń, lek przeciwwirusowy, nadzór epidemiologiczny, nasienie, okres inkubacji, Orthoebolavirus zairense, płyn ustrojowy, pracownik służby zdrowia, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało monoklonalne, remdesiwir, schemat szczepienia, śledzenie kontaktów, śmiertelność, środek dezynfekujący, środek ochrony osobistej, środek ostrożności, standardowy środek ostrożności, transmisja seksualna, wirus Ebola, Zaire ebolavirus - Leksykon chorób i schorzeń
Wesz owłosieniowa (wszy owłosieniowe) – Epidemiologia
Wesz owłosieniowa (Pthirus pubis) jest ektopasożytem człowieka, którego infestacja dotyczy około 2% populacji globalnej, z wyższą częstością w grupie wiekowej 15-40 lat, szczególnie u osób aktywnych seksualnie i posiadających wielu partnerów. Pasożyt przenosi się głównie przez bliski kontakt cielesny, zwłaszcza podczas kontaktów seksualnych, a także rzadziej przez dzielenie się pościelą, ręcznikami i ubraniami. Wszy łonowe nie przenoszą chorób zakaźnych, ale ich obecność jest istotnym markerem ryzyka współistniejących infekcji przenoszonych drogą płciową (STI), takich jak rzeżączka, chlamydioza, kiła czy HIV. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i identyfikacji pasożyta lub jego gnid w owłosieniu łonowym, a u dzieci wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwość molestowania seksualnego.