centralne działania niepożądane

Centralne działania niepożądane (CDN) to efekty uboczne leków, które dotyczą ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Obejmują one szeroki zakres symptomów neurologicznych i psychiatrycznych, które mogą wystąpić jako skutek działania substancji leczniczych na struktury mózgu i rdzeń kręgowy.

Do najczęstszych centralnych działań niepożądanych należą: senność, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia koncentracji, zaburzenia pamięci, zmiany nastroju, depresja, lęk, halucynacje, drgawki oraz zaburzenia świadomości. CDN mogą wystąpić przy stosowaniu wielu grup leków, w tym przeciwbólowych, przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych, przeciwpadaczkowych, a także leków stosowanych w chorobach somatycznych.

Szczególnie narażone na wystąpienie centralnych działań niepożądanych są osoby starsze, pacjenci z upośledzoną funkcją wątroby lub nerek, osoby z wcześniejszymi chorobami neurologicznymi oraz pacjenci przyjmujący jednocześnie wiele leków. Ryzyko CDN wzrasta również przy przekroczeniu zalecanych dawek leków oraz przy interakcjach lekowych zwiększających stężenie substancji czynnej w OUN.

Diagnostyka centralnych działań niepożądanych wymaga dokładnego wywiadu farmakologicznego i różnicowania z innymi przyczynami objawów neurologicznych. W leczeniu kluczowe jest zmniejszenie dawki lub odstawienie leku wywołującego objawy, a w ciężkich przypadkach wdrożenie leczenia objawowego.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atrodil 20 mcg/dawkę inh.

Bromek ipratropiowy, substancja czynna preparatu Atrodil (20 µg/dawkę inhalacyjną), wykazuje farmakokinetykę typową dla leków o działaniu miejscowym w drogach oddechowych. Po inhalacji 10-30% dawki osiada w oskrzelach, gdzie wywiera efekt rozszerzający, natomiast reszta jest połykana i ulega minimalnej absorpcji z przewodu pokarmowego (biodostępność około 2%). Biodostępność ogólnoustrojowa po inhalacji wynosi 7-28%, z niemal całkowitą biodostępnością frakcji płucnej. Parametry farmakokinetyczne po podaniu dożylnym wskazują na dużą objętość dystrybucji (338 l, ok. 4,6 l/kg), niskie wiązanie z białkami osocza (<20%), okres półtrwania eliminacyjnego około 1,6 godziny oraz klirens całkowity 2,3 l/min, z klirensem nerkowym 0,9 l/min. Bromek ipratropiowy, jako czwartorzędowa amina, nie przenika przez barierę krew-mózg, co ogranicza ryzyko działań niepożądanych ośrodkowych.
Atrodil, bariera krew-mózg, biodostępność, biodostępność doustna, biodostępność płucna, bromek ipratropiowy, centralne działania niepożądane, czwartorzędowa amina, drogi oddechowe, dystrybucja leku, działanie miejscowe, farmakokinetyka ogólnoustrojowa, klirens całkowity, klirens nerkowy, metabolizm leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie wziewne, przewód pokarmowy, receptor muskarynowy, rozszerzenie oskrzeli, stężenie w osoczu, technika inhalacji, wiązanie z białkami, wydalanie nerkowe, wydalanie z żółcią
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Scopolamine butylbromide Kalceks 20 mg/ml

Hioscyna butylobromek, zawarta w preparacie Scopolamine butylbromide Kalceks w stężeniu 20 mg/ml do wstrzykiwań, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem i dystrybucją do tkanek po podaniu dożylnym. Początkowy okres półtrwania dystrybucji (t½α) wynosi 4 minuty, a późniejszy (t½β) 29 minut, przy objętości dystrybucji (Vss) około 128 litrów (1,7 l/kg). Lek wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (4,4%) i nie przenika przez barierę krew-mózg u zwierząt, co ogranicza ryzyko działań niepożądanych ośrodkowych. Hioscyna butylobromek wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów muskarynowych i nikotynowych, co tłumaczy jej działanie spazmolityczne w obrębie mięśni gładkich jamy brzusznej i miednicy oraz zwojów śródściennych.
bariera krew-mózg, całkowity klirens, centralne działania niepożądane, działanie farmakologiczne, działanie spazmolityczne, hioscyna butylobromek, hydroliza wiązania estrowego, objętość dystrybucji, objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym, okres półtrwania, podanie dożylne, powinowactwo do receptorów muskarynowych, receptory muskarynowe i nikotynowe, skopolamina butylobromek, terminalny okres półtrwania, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne

centralne działania niepożądane

Powiązane wpisy

Właściwości farmakokinetyczne – Atrodil 20 mcg/dawkę inh.

Właściwości farmakokinetyczne – Scopolamine butylbromide Kalceks 20 mg/ml