Podstawowe właściwości farmakokinetyczne bromku ipratropiowego

Bromek ipratropiowy, substancja czynna zawarta w preparacie Atrodil (20 mikrogramów/dawkę inhalacyjną, aerozol inhalacyjny, roztwór), wykazuje specyficzną charakterystykę farmakokinetyczną. Należy podkreślić, że działanie terapeutyczne – rozszerzenie oskrzeli – jest wynikiem miejscowego działania bromku ipratropiowego w drogach oddechowych i nie zależy od jego farmakokinetyki ogólnoustrojowej. Jest to kluczowa informacja dla zrozumienia skuteczności leku w leczeniu schorzeń dróg oddechowych.¹

Dystrybucja leku po inhalacji

Po podaniu drogą wziewną dystrybucja leku następuje w charakterystyczny sposób. Około 10-30% podanej dawki, w zależności od składu preparatu i techniki inhalacji, osiada w drogach oddechowych, gdzie wywiera swoje działanie terapeutyczne. Pozostała większa część dawki jest połykana i przechodzi przez przewód pokarmowy, gdzie podlega dalszym procesom farmakokinetycznym.²

Biodostępność

Biodostępność bromku ipratropiowego jest zróżnicowana w zależności od drogi jego wchłaniania:

• Biodostępność po połknięciu – ze względu na nieznaczną absorpcję z przewodu pokarmowego, biodostępność połkniętej części produktu wynosi jedynie około 2% dawki. Ta część dawki nie ma istotnego wpływu na stężenie substancji czynnej w osoczu.³
• Biodostępność z płuc – część dawki, która dociera do płuc, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością. Substancja bardzo szybko przedostaje się do krwiobiegu, w ciągu zaledwie kilku minut po inhalacji.⁴
• Całkowita biodostępność ogólnoustrojowa – na podstawie pomiarów wydalania bromku ipratropiowego przez nerki (w okresie 0-24 godzin) oszacowano, że całkowita ogólnoustrojowa biodostępność po inhalacji, uwzględniająca zarówno część dawki zdeponowaną w płucach, jak i część przechodzącą do przewodu pokarmowego, wynosi od 7 do 28%.⁵

Parametry farmakokinetyczne bromku ipratropiowego

Parametry farmakokinetyczne określające dystrybucję bromku ipratropiowego zostały wyznaczone na podstawie analizy stężeń w osoczu krwi po podaniu dożylnym. Obserwuje się szybkie dwufazowe zmniejszenie stężenia w osoczu krwi po podaniu dożylnym.⁶

Warto odnotować, że objętość dystrybucji bromku ipratropiowego jest stosunkowo duża, co wskazuje na znaczne rozmieszczenie substancji w tkankach. Jednocześnie wiązanie z białkami osocza jest niewielkie, poniżej 20%.⁷

Istotną właściwością farmakokinetyczną bromku ipratropiowego jest fakt, że jako czwartorzędowa amina nie przenika przez barierę krew-mózg, co ogranicza możliwość wystąpienia centralnych działań niepożądanych.⁸

Metabolizm i eliminacja

Metabolizm bromku ipratropiowego zachodzi głównie w wątrobie. Większa część dawki dostępnej ogólnoustrojowo (około 60%) podlega przemianom metabolicznym. Główne metabolity wykrywane w moczu charakteryzują się słabym powinowactwem do receptora muskarynowego i są uznawane za farmakologicznie nieaktywne.⁹

Eliminacja bromku ipratropiowego odbywa się wieloma drogami:

• Wydalanie nerkowe – około 40% dawki dostępnej ogólnoustrojowo wydalane jest z moczem. Odpowiada to klirensowi nerkowemu o wartości 0,9 l/min.¹⁰
• Wydalanie po podaniu doustnym – po podaniu doustnym mniej niż 1% dawki wydalane jest przez nerki, co potwierdza nieznaczną absorpcję bromku ipratropiowego z przewodu pokarmowego.¹¹
• Wydalanie z żółcią i kałem – wyniki badań bilansu wydalania po podaniu dożylnym bromku ipratropiowego znakowanego radioaktywnie wskazują, że mniej niż 10% dawki znakowanego produktu (zarówno w postaci niezmienionej jak i w postaci metabolitów) wydalane jest z żółcią i kałem.¹²

Głównym szlakiem eliminacji bromku ipratropiowego jest wydalanie przez nerki.¹³

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Należy ponownie podkreślić, że skuteczność terapeutyczna bromku ipratropiowego zawartego w preparacie Atrodil wynika z miejscowego działania w drogach oddechowych, a czas występowania działania terapeutycznego (rozszerzenie oskrzeli) nie jest zależny od farmakokinetyki ogólnoustrojowej. Jest to istotne z klinicznego punktu widzenia, gdyż efekt leczniczy jest osiągany lokalnie, bezpośrednio w miejscu podania leku.¹⁴