Leki w grupie
„leki rozszerzające oskrzela”

Leki rozszerzające oskrzela (bronchodilatatory) to grupa preparatów farmakologicznych stosowanych w terapii chorób obturacyjnych dróg oddechowych, takich jak astma oskrzelowa czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Ich głównym działaniem jest zwiększenie średnicy oskrzeli poprzez rozluźnienie mięśni gładkich w drogach oddechowych, co prowadzi do zmniejszenia oporu przepływu powietrza i poprawy wentylacji płuc.

Bronchodilatatory dzielą się na trzy główne grupy: β2-mimetyki (agoniści receptorów β2-adrenergicznych), leki antycholinergiczne (antagoniści receptorów muskarynowych) oraz metyloksantyny. Każda z tych grup charakteryzuje się odmiennym mechanizmem działania, profilem bezpieczeństwa i wskazaniami terapeutycznymi.

β2-mimetyki działają poprzez stymulację receptorów β2-adrenergicznych w mięśniach gładkich oskrzeli, powodując ich rozkurcz. Dzielą się na krótkodziałające (SABA) jak salbutamol (Ventolin), fenoterol (Berotec) i terbutalina (Bricanyl) oraz długodziałające (LABA) jak salmeterol (Serevent), formoterol (Oxis, Foradil), indakaterol (Onbrez) i olodaterol (Striverdi).

Leki antycholinergiczne blokują receptory muskarynowe, zmniejszając napięcie mięśni gładkich oskrzeli. Do tej grupy należą krótkodziałające (SAMA) jak bromek ipratropium (Atrovent) oraz długodziałające (LAMA) jak bromek tiotropium (Spiriva), bromek aklidyny (Bretaris), bromek glikopironium (Seebri) i bromek umeklidynium (Incruse).

Metyloksantyny, z teofilina (Theovent, Theospirex) jako głównym przedstawicielem, działają poprzez hamowanie fosfodiesterazy, zwiększając stężenie cAMP w komórkach mięśni gładkich oskrzeli, co prowadzi do ich rozkurczu. Inne mechanizmy działania obejmują antagonizm wobec receptorów adenozynowych i działanie przeciwzapalne.

Główną zaletą stosowania leków rozszerzających oskrzela jest szybka poprawa przepływu powietrza przez drogi oddechowe, co przekłada się na zmniejszenie duszności, świszczącego oddechu i uczucia ściskania w klatce piersiowej. Nowoczesne preparaty o przedłużonym działaniu zapewniają długotrwałą kontrolę objawów, poprawiają jakość życia pacjentów i zmniejszają częstość zaostrzeń choroby. Wiele z tych leków dostępnych jest w formie inhalatorów, co umożliwia ich bezpośrednie podanie do dróg oddechowych, minimalizując działania ogólnoustrojowe.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem bronchodilatatorów obejmują działania niepożądane specyficzne dla poszczególnych grup. β2-mimetyki mogą powodować drżenie mięśniowe, tachykardię, zaburzenia rytmu serca i hipokaliemię. Leki antycholinergiczne mogą wywoływać suchość w jamie ustnej, zaparcia, zatrzymanie moczu i zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Metyloksantyny charakteryzują się wąskim indeksem terapeutycznym i mogą powodować nudności, wymioty, bezsenność, tachykardię i drgawki przy przedawkowaniu. Istotne jest monitorowanie pacjentów, szczególnie z chorobami sercowo-naczymiowymi, podczas terapii tymi lekami.

W praktyce klinicznej często stosuje się połączenia leków z różnych grup bronchodilatatorów, co pozwala na wykorzystanie synergistycznego działania rozkurczającego i zmniejszenie dawek poszczególnych preparatów, minimalizując tym samym ryzyko działań niepożądanych. Dostępne są też preparaty złożone zawierające kombinacje leków rozszerzających oskrzela z innymi grupami leków, zwłaszcza glikokortykosteroidami wziewnymi.

Lista leków w tej grupie

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl