Leki w grupie
„leki przeciwastmatyczne”

Leki przeciwastmatyczne stanowią szeroką grupę preparatów stosowanych w leczeniu i kontroli astmy oskrzelowej. Ich główne działanie polega na zmniejszaniu stanu zapalnego w drogach oddechowych, rozszerzaniu oskrzeli oraz zapobieganiu skurczom mięśni gładkich oskrzeli. Mechanizmy działania są różnorodne, w zależności od podgrupy leków.

Główne grupy leków przeciwastmatycznych to: beta2-mimetyki (krótko i długo działające), glikokortykosteroidy wziewne, leki przeciwleukotrienowe, teofilina i jej pochodne, leki antycholinergiczne oraz leki biologiczne.

Beta2-mimetyki krótkodziałające (SABA) działają szybko, rozszerzając oskrzela w ciągu kilku minut. Należą do nich: salbutamol (Ventolin, Steri-Neb), fenoterol (Berotec) i terbutalina. Są one stosowane doraźnie w przypadku nagłego napadu duszności. Beta2-mimetyki długodziałające (LABA) zapewniają rozszerzenie oskrzeli przez 12-24 godziny i obejmują salmeterol (Serevent), formoterol (Foradil, Oxis) oraz wilanterol.

Glikokortykosteroidy wziewne (wGKS) stanowią podstawę leczenia przeciwzapalnego astmy. Redukują stan zapalny w drogach oddechowych, zmniejszając nadreaktywność oskrzeli. Do tej grupy należą: budezonid (Pulmicort), flutykazon (Flixotide), cyklezonid (Alvesco), beklometazon (Becloforte) i mometazon (Asmanex).

Leki przeciwleukotrienowe blokują działanie leukotrienów – mediatorów zapalenia w drogach oddechowych. Główni przedstawiciele to montelukast (Singulair, Monkasta) i zafirlukast (Accolate). Są szczególnie skuteczne u pacjentów z astmą wysiłkową lub indukowaną przez aspirynę.

Pochodne teofiliny (np. teofilina – Theovent, Euphyllin) rozszerzają oskrzela i wykazują słabe działanie przeciwzapalne. Ze względu na wąskie okno terapeutyczne i potencjalne interakcje z innymi lekami, ich zastosowanie jest obecnie ograniczone.

Leki przeciwcholinergiczne, takie jak bromek ipratropium (Atrovent) czy bromek tiotropium (Spiriva), blokują receptory muskarynowe w oskrzelach, zapobiegając ich skurczowi. Są szczególnie przydatne u pacjentów z nakładaniem się astmy i POChP.

Leki biologiczne stanowią najnowszą grupę preparatów przeciwastmatycznych. Należą do nich przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko IgE (omalizumab – Xolair), IL-5 (mepolizumab – Nucala, reslizumab – Cinqaero), receptorowi IL-5 (benralizumab – Fasenra) czy IL-4/IL-13 (dupilumab – Dupixent). Stosowane są w ciężkiej astmie opornej na standardowe leczenie.

Największą zaletą nowoczesnej terapii przeciwastmatycznej jest możliwość indywidualizacji leczenia i stosowania różnych kombinacji leków w zależności od fenotypu astmy. Terapia skojarzona (np. wGKS + LABA) pozwala na osiągnięcie lepszej kontroli choroby przy mniejszych dawkach poszczególnych leków.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwastmatycznych obejmują działania niepożądane charakterystyczne dla poszczególnych grup. Dla beta2-mimetyków są to: drżenia mięśniowe, tachykardia, hipokaliemia; dla wGKS: miejscowe infekcje grzybicze, chrypka, przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek – ryzyko efektów ogólnoustrojowych; dla leków przeciwleukotrienowych: bóle głowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a rzadko – zaburzenia psychiczne. Leki biologiczne mogą powodować reakcje w miejscu wstrzyknięcia oraz reakcje nadwrażliwości.

W praktyce klinicznej stosuje się często preparaty złożone, łączące różne mechanizmy działania, np. wGKS z LABA (flutykazon+salmeterol – Seretide, budezonid+formoterol – Symbicort) czy LABA z LAMA (formoterol+bromek aklidyny – Duaklir). Leczenie astmy opiera się na podejściu stopniowanym, gdzie intensywność terapii dostosowuje się do stopnia kontroli choroby.

Lista leków w tej grupie

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl