Leki w grupie
„leki przeciwastmatyczne”
Leki przeciwastmatyczne stanowią szeroką grupę preparatów stosowanych w leczeniu i kontroli astmy oskrzelowej. Ich główne działanie polega na zmniejszaniu stanu zapalnego w drogach oddechowych, rozszerzaniu oskrzeli oraz zapobieganiu skurczom mięśni gładkich oskrzeli. Mechanizmy działania są różnorodne, w zależności od podgrupy leków.
Główne grupy leków przeciwastmatycznych to: beta2-mimetyki (krótko i długo działające), glikokortykosteroidy wziewne, leki przeciwleukotrienowe, teofilina i jej pochodne, leki antycholinergiczne oraz leki biologiczne.
Beta2-mimetyki krótkodziałające (SABA) działają szybko, rozszerzając oskrzela w ciągu kilku minut. Należą do nich: salbutamol (Ventolin, Steri-Neb), fenoterol (Berotec) i terbutalina. Są one stosowane doraźnie w przypadku nagłego napadu duszności. Beta2-mimetyki długodziałające (LABA) zapewniają rozszerzenie oskrzeli przez 12-24 godziny i obejmują salmeterol (Serevent), formoterol (Foradil, Oxis) oraz wilanterol.
Glikokortykosteroidy wziewne (wGKS) stanowią podstawę leczenia przeciwzapalnego astmy. Redukują stan zapalny w drogach oddechowych, zmniejszając nadreaktywność oskrzeli. Do tej grupy należą: budezonid (Pulmicort), flutykazon (Flixotide), cyklezonid (Alvesco), beklometazon (Becloforte) i mometazon (Asmanex).
Leki przeciwleukotrienowe blokują działanie leukotrienów – mediatorów zapalenia w drogach oddechowych. Główni przedstawiciele to montelukast (Singulair, Monkasta) i zafirlukast (Accolate). Są szczególnie skuteczne u pacjentów z astmą wysiłkową lub indukowaną przez aspirynę.
Pochodne teofiliny (np. teofilina – Theovent, Euphyllin) rozszerzają oskrzela i wykazują słabe działanie przeciwzapalne. Ze względu na wąskie okno terapeutyczne i potencjalne interakcje z innymi lekami, ich zastosowanie jest obecnie ograniczone.
Leki przeciwcholinergiczne, takie jak bromek ipratropium (Atrovent) czy bromek tiotropium (Spiriva), blokują receptory muskarynowe w oskrzelach, zapobiegając ich skurczowi. Są szczególnie przydatne u pacjentów z nakładaniem się astmy i POChP.
Leki biologiczne stanowią najnowszą grupę preparatów przeciwastmatycznych. Należą do nich przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko IgE (omalizumab – Xolair), IL-5 (mepolizumab – Nucala, reslizumab – Cinqaero), receptorowi IL-5 (benralizumab – Fasenra) czy IL-4/IL-13 (dupilumab – Dupixent). Stosowane są w ciężkiej astmie opornej na standardowe leczenie.
Największą zaletą nowoczesnej terapii przeciwastmatycznej jest możliwość indywidualizacji leczenia i stosowania różnych kombinacji leków w zależności od fenotypu astmy. Terapia skojarzona (np. wGKS + LABA) pozwala na osiągnięcie lepszej kontroli choroby przy mniejszych dawkach poszczególnych leków.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwastmatycznych obejmują działania niepożądane charakterystyczne dla poszczególnych grup. Dla beta2-mimetyków są to: drżenia mięśniowe, tachykardia, hipokaliemia; dla wGKS: miejscowe infekcje grzybicze, chrypka, przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek – ryzyko efektów ogólnoustrojowych; dla leków przeciwleukotrienowych: bóle głowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a rzadko – zaburzenia psychiczne. Leki biologiczne mogą powodować reakcje w miejscu wstrzyknięcia oraz reakcje nadwrażliwości.
W praktyce klinicznej stosuje się często preparaty złożone, łączące różne mechanizmy działania, np. wGKS z LABA (flutykazon+salmeterol – Seretide, budezonid+formoterol – Symbicort) czy LABA z LAMA (formoterol+bromek aklidyny – Duaklir). Leczenie astmy opiera się na podejściu stopniowanym, gdzie intensywność terapii dostosowuje się do stopnia kontroli choroby.
Lista leków w tej grupie
-
Singulair Mini – Granulat – 4 mg
Produkt leczniczy zawiera 4 mg montelukastu w postaci montelukastu sodowego w granulkach. Stosuje się go wspomagająco w leczeniu astmy przewlekłej u dzieci od 6 miesięcy do 5 lat, szczególnie gdy inne leki nie zapewniają odpowiedniej kontroli. Może również zastępować małe dawki wziewnych glikokortykosteroidów u małych dzieci z łagodną astmą. Ponadto jest używany w profilaktyce astmy wysiłkowej u dzieci powyżej 2 lat.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ventolin Dysk – Proszek do inhalacji – 200 mcg/dawkę inh.
Produkt zawiera 200 mikrogramów salbutamolu w postaci siarczanu oraz około 12,5 mg laktozy jednowodnej jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w formie proszku do inhalacji i stosowany w leczeniu objawów astmy oraz skurczu oskrzeli u dzieci powyżej 4 lat, młodzieży i dorosłych. Lek może być również stosowany zapobiegawczo przed wysiłkiem fizycznym lub kontaktem z alergenami wywołującymi duszność. Wykazuje skuteczność w terapii astmy o różnym nasileniu, nie zastępując jednak wziewnych glikokortykosteroidów.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Airbufo Forspiro – Proszek do inhalacji – (320 mcg + 9 mcg)/dawkę inh.
Produkt zawiera budezonid oraz formoterol fumaran dwuwodny, które działają jako wziewny glikokortykosteroid i długo działający agonista receptorów β2-adrenergicznych. Jest stosowany głównie w leczeniu astmy u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia, gdy inne leki nie zapewniają odpowiedniej kontroli objawów. Ponadto jest wskazany w objawowym leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) u dorosłych z istotnym upośledzeniem funkcji płuc. Preparat dostępny jest w postaci proszku do inhalacji zawierającego również laktozę jako substancję pomocniczą.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Montelukast Sandoz – Granulat – 4 mg
Preparat zawiera montelukast sodowy w dawce 4 mg w postaci granulatu, stosowanego jako lek dodatkowy w leczeniu przewlekłej astmy oskrzelowej u dzieci od 6 miesięcy do 5 lat. Jest przeznaczony dla pacjentów, u których nie można uzyskać odpowiedniej kontroli objawów za pomocą wziewnych kortykosteroidów i beta-agonistów. Może być również stosowany zamiast małych dawek wziewnych kortykosteroidów u dzieci, które mają trudności z ich prawidłowym używaniem. Ponadto lek pomaga zapobiegać wysiłkowemu skurczowi oskrzeli u dzieci od 2 roku życia.
-
Orilukast – Tabletki do rozgryzania i żucia – 4 mg
Produkt leczniczy zawiera 4 mg montelukastu w postaci montelukastu sodowego oraz substancję pomocniczą – aspartam. Tabletki są przeznaczone do rozgryzania i żucia. Lek stosuje się pomocniczo w leczeniu astmy u dzieci w wieku 2-5 lat z przewlekłą astmą łagodną do umiarkowanej oraz w zapobieganiu napadom astmy wywołanym wysiłkiem fizycznym u pacjentów od 2 roku życia. Może być stosowany zamiast wziewnych kortykosteroidów u wybranych pacjentów z łagodną postacią astmy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ventolin – Roztwór do nebulizacji – 2 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera salbutamol w postaci siarczanu, dostępny w stężeniach 1 mg/ml oraz 2 mg/ml w formie roztworu do nebulizacji. Substancja ta jest selektywnym agonistą receptorów beta2, co prowadzi do szybkiego i krótkotrwałego rozszerzenia oskrzeli. Preparat stosuje się u osób powyżej 4 roku życia, w tym dorosłych i młodzieży, w celu łagodzenia obturacji dróg oddechowych. Jest on wskazany zwłaszcza w przewlekłych stanach skurczowych oskrzeli oraz podczas ostrych, ciężkich napadów astmy oskrzelowej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Milukante – Tabletki powlekane – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera montelukast sodowy w dawce 10 mg oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest pomocniczo w leczeniu astmy przewlekłej o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, zwłaszcza gdy wziewne glikokortykosteroidy i krótko działające β-agonisty nie zapewniają odpowiedniej kontroli objawów. Ponadto, lek używany jest także w terapii sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. Jego zadaniem jest poprawa kontroli objawów i zmniejszenie dolegliwości związanych z tymi schorzeniami.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Comboterol – Aerozol inhalacyjny, zawiesina – (25 mcg + 125 mcg)/dawkę inh.
Produkt leczniczy to aerozol inhalacyjny, zawiesina zawierająca salmeterol oraz flutykazon propionian. Salmeterol jest długo działającym β2-mimetykiem, natomiast flutykazon to wziewny kortykosteroid. Lek jest przeznaczony do systematycznego leczenia astmy oskrzelowej w sytuacjach, gdy objawy nie są kontrolowane przez same kortykosteroidy i krótko działające β2-mimetyki lub gdy wymagana jest jednoczesna terapia oboma składnikami. Stosuje się go w celu poprawy kontroli astmy i zmniejszenia objawów choroby.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Astmodil – Tabletki do rozgryzania i żucia – 5 mg
Produkt leczniczy zawiera montelukast w dawce 5 mg w formie tabletki do rozgryzania i żucia, wraz z substancjami pomocniczymi takimi jak aspartam, glukoza i d-limonen. Stosuje się go pomocniczo u dzieci w wieku od 6 do 14 lat z przewlekłą łagodną lub umiarkowaną astmą, gdy inne leczenie nie zapewnia pełnej kontroli objawów. Może być także wskazany jako alternatywa dla małych dawek wziewnych glikokortykosteroidów u pacjentów, którzy nie mogą ich stosować. Lek jest również używany do zapobiegania astmie wywołanej wysiłkiem fizycznym.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Neuair Airmaster – Proszek do inhalacji, podzielony – (50 mcg + 100 mcg)/dawkę
Lek ten zawiera salmeterol, długo działający β2-mimetyk, oraz flutykazon propionian, wziewny kortykosteroid. Przeznaczony jest do leczenia astmy oskrzelowej u dorosłych i młodzieży od 12 roku życia. Stosuje się go w przypadkach, gdy astma nie jest odpowiednio kontrolowana przez kortykosteroidy wziewne i krótkodziałające β2-mimetyki. Produkt pomaga w systematycznym kontroli objawów astmy poprzez łączone działanie składników aktywnych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Orilukast – Tabletki – 10 mg
Preparat zawiera montelukast w postaci montelukastu sodowego oraz aspartam jako substancję pomocniczą. Stosowany jest pomocniczo w leczeniu astmy łagodnej do umiarkowanej, gdy standardowa terapia wziewnymi kortykosteroidami i β-agonistami nie przynosi wystarczającej kontroli objawów. Może również łagodzić dolegliwości sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. Ponadto jest używany w zapobieganiu skurczom oskrzeli wywołanym wysiłkiem fizycznym u osób z astmą.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Symbicort – Aerozol inhalacyjny, zawiesina – (80 mcg + 2,25 mcg)/dawkę
Produkt leczniczy jest aerozolem inhalacyjnym zawierającym budezonid oraz formoterol fumaranu dwuwodny, które działają jako glikokortykosteroid wziewny i długo działający agonista receptorów β2 adrenergicznych. Stosuje się go w regularnym leczeniu astmy u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, szczególnie gdy objawy nie są odpowiednio kontrolowane przez inne leki wziewne. Może być także stosowany u pacjentów, którzy już stosują kombinację glikokortykosteroidów i długo działających agonistów β2. Dzięki swojemu składowi pomaga w kontroli objawów astmy i poprawie funkcji płuc.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Singulair 5 – Tabletki do rozgryzania i żucia – 5 mg
Produkt leczniczy zawiera 5 mg montelukastu w postaci montelukastu sodowego oraz substancje pomocnicze, takie jak aspartam i alkohol benzylowy. Jest stosowany pomocniczo w leczeniu astmy przewlekłej łagodnej lub umiarkowanej u pacjentów, którzy nie uzyskują odpowiedniej kontroli objawów za pomocą wziewnych glikokortykosteroidów i krótko działających ß-agonistów. Może być także używany zamiast małych dawek wziewnych glikokortykosteroidów u osób, które nie mogą ich stosować. Ponadto lek zapobiega skurczowi oskrzeli wywołanemu wysiłkiem fizycznym.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Montelukast Bluefish – Tabletki powlekane – 10 mg
Lek zawiera 10 mg montelukastu sodowego w postaci tabletek powlekanych oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go pomocniczo w leczeniu łagodnej do umiarkowanej astmy przewlekłej, gdy standardowe leczenie wziewnymi glikokortykosteroidami i β-agonistami krótkodziałającymi nie przynosi wystarczającej kontroli objawów. Pomaga także łagodzić objawy sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa oraz zapobiegać skurczowi oskrzeli wywołanemu wysiłkiem fizycznym. Przeznaczony jest dla dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna