Leki w grupie
„długo działające beta2-mimetyki”

Długo działające beta2-mimetyki (Long-Acting Beta-Agonists, LABA) to grupa leków rozszerzających oskrzela, stosowana głównie w terapii przewlekłych chorób obturacyjnych płuc, takich jak astma oskrzelowa i przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Ich działanie polega na selektywnym pobudzaniu receptorów beta2-adrenergicznych w mięśniach gładkich dróg oddechowych, co prowadzi do ich rozkurczu i poprawy przepływu powietrza. W przeciwieństwie do krótko działających beta2-mimetyków (SABA), efekt terapeutyczny LABA utrzymuje się przez 12-24 godziny, co umożliwia stosowanie ich 1-2 razy na dobę.

Do głównych substancji czynnych z grupy LABA należą: salmeterol (preparaty: Serevent, Pulmoterol), formoterol (Oxodil, Foradil, Formoterol), indakaterol (Onbrez), olodaterol (Striverdi), wilanterol i arformoterol. Wszystkie te leki są dostępne w postaci inhalatorów proszkowych (DPI) lub aerozoli (MDI), a niektóre z nich (np. formoterol) występują również w nebulizatorach.

LABA najczęściej stosowane są w terapii skojarzonej z glikokortykosteroidami wziewnymi (ICS) w leczeniu astmy, gdyż łączne podawanie tych leków zapewnia lepszą kontrolę choroby niż monoterapia. Popularne preparaty złożone to m.in. salmeterol/flutykazon (Seretide, Asaris), formoterol/budezonid (Symbicort, Bufomix), formoterol/beklometazon (Foster) oraz wilanterol/flutykazon (Relvar Ellipta).

Największą zaletą stosowania LABA jest długotrwały efekt bronchodylatacyjny, umożliwiający zmniejszenie częstości dawkowania i poprawę compliance pacjentów. Ponadto, leki te skutecznie łagodzą objawy nocne i poranne, zmniejszają częstość zaostrzeń choroby i poprawiają jakość życia pacjentów. W POChP LABA są podstawowymi lekami stosowanymi w terapii podtrzymującej.

Istotnym niebezpieczeństwem związanym ze stosowaniem LABA w monoterapii astmy jest zwiększone ryzyko ciężkich zaostrzeń, a nawet zgonów z powodu astmy. Dlatego w astmie oskrzelowej LABA powinny być zawsze stosowane łącznie z ICS. Inne działania niepożądane obejmują drżenie mięśniowe, tachykardię, wydłużenie odstępu QT, hipokaliemię oraz tolerancję na działanie leku przy długotrwałym stosowaniu. U niektórych pacjentów mogą wystąpić również bóle głowy, nerwowość i bezsenność.

Ze względu na czas działania, LABA można podzielić na dwie podgrupy: standardowe LABA (salmeterol, formoterol) działające przez około 12 godzin, wymagające podawania dwa razy na dobę, oraz ultra-długo działające beta2-mimetyki (Ultra-LABA), takie jak indakaterol, olodaterol i wilanterol, których efekt utrzymuje się przez 24 godziny, co umożliwia stosowanie raz na dobę. Ultra-LABA są szczególnie przydatne w terapii POChP, gdzie poprawiają compliance i zapewniają całodobową kontrolę objawów.