efekt polowy
Efekt polowy to zjawisko wykorzystywane w elektronice, głównie w tranzystorach polowych (FET – Field Effect Transistor). W kontekście medycznym i biomedycznym, efekt polowy znajduje zastosowanie w biosensorach i urządzeniach diagnostycznych, które wykorzystują pomiar zmian przewodnictwa elektrycznego pod wpływem zewnętrznego pola elektrycznego.
Biosensory oparte na efekcie polowym (FET-biosensory) są szeroko stosowane w diagnostyce medycznej do wykrywania biomarkerów, patogenów i innych cząsteczek biologicznych. Ich działanie polega na modyfikacji przewodnictwa kanału półprzewodnikowego w odpowiedzi na zmiany ładunku elektrycznego wywołane przyłączeniem cząsteczek docelowych do powierzchni czujnika.
W neurologii i elektrofizjologii efekt polowy wykorzystywany jest przy rejestracji potencjałów czynnościowych neuronów za pomocą tranzystorów FET. Technika ta umożliwia nieinwazyjne lub minimalnie inwazyjne monitorowanie aktywności komórek nerwowych z wysoką rozdzielczością czasową i przestrzenną, co ma znaczenie w badaniach neurologicznych i rozwoju interfejsów mózg-komputer.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Rak pochwy jest rzadkim nowotworem złośliwym żeńskiego układu rozrodczego, którego patogeneza opiera się głównie na infekcji wirusem HPV, zwłaszcza typami wysokiego ryzyka 16 (59% przypadków) i 18, które poprzez onkoproteiny E6 i E7 inaktywują białka supresorowe p53 i Rb, prowadząc do utraty kontroli nad cyklem komórkowym i apoptozą. Proces karcynogenezy przebiega etapowo: od przetrwałej infekcji HPV, przez zmiany śródnabłonkowe niskiego (LSIL/VaIN-I) i wysokiego stopnia (HSIL/VaIN-II/III), aż do raka inwazyjnego. Oprócz HPV, istotne są także mechanizmy niezależne od wirusa, takie jak ekspozycja na dietylostilbestrol (DES) w życiu płodowym, przewlekłe podrażnienie nabłonka pochwy, wcześniejsza radioterapia oraz tzw. „efekt polowy” – zwiększona podatność całego trakt płciowego na nowotwory po wystąpieniu raka w jednym z jego odcinków. Rak pochwy najczęściej lokalizuje się w górnej jednej trzeciej pochwy, a jego najczęstszym typem histologicznym jest rak płaskonabłonkowy (80-90% przypadków).
białko retinoblastoma, carcinoma in situ, dietylostilbestrol, efekt polowy, gruczolakorak jasnokomórkowy, infekcja HPV, inwazyjny rak pochwy, leki immunosupresyjne, metaplazja płaskonabłonkowa, naprawa DNA, onkoproteiny E6 i E7, pessar, radiochemioterapia, rak płaskonabłonkowy, rak pochwy, reduktaza rybonukleotydowa, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, transformacja nowotworowa, Trichomonas vaginalis, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus opryszczki pospolitej, wypadanie narządów miednicy mniejszej, zmiany śródnabłonkowe niskiego stopnia, zmiany śródnabłonkowe wysokiego stopnia -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak moczowodu, będący rzadkim nowotworem urotelialnym górnego odcinka dróg moczowych (UTUC), charakteryzuje się roczną zapadalnością na poziomie 0,69-0,91/100 000 osób i stanowi około 1% wszystkich UTUC. Patogeneza obejmuje mutacje w genach supresorowych (P53, P19, P16, RB1) oraz genach remodelujących chromatynę (KMT2D, KDM6A), a także nadekspresję FGFR3 i niestabilność mikrosatelitarną (MSI), która jest istotnym markerem prognostycznym. Zespół Lyncha, związany z mutacjami germinalnymi genów MMR (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2), predysponuje do rozwoju raka moczowodu, zwłaszcza u nosicieli mutacji MSH2 i MSH6, stanowiąc około 21% przypadków UTUC. Teoria „efektu polowego” tłumaczy wieloogniskowość i wysokie ryzyko nawrotów poprzez klonalną akumulację mutacji w nabłonku dróg moczowych pod wpływem karcynogenów wydalanych z moczem.
apoptoza, efekt polowy, gen supresorowy nowotworów, gruczolakorak śluzowy, kamica moczowa, kanceryzacja polowa, komórka nabłonkowa, komórka nowotworowa, metaplazja jelitowa, mutacja DNA, mutacja germinalna, niestabilność mikrosatelitarna, nowotwór górnego odcinka dróg moczowych, rak moczowodu, rak płaskonabłonkowy, rak urotelialny, transformacja nowotworowa, wodonercze, zakażenie układu moczowego, zespół Lyncha, zmiana dysplastyczna
