oś IL-23/Th17
Oś IL-23/Th17 stanowi kluczowy szlak immunologiczny zaangażowany w patogenezę wielu chorób zapalnych i autoimmunologicznych. Inteleukina 23 (IL-23) jest cytokiną produkowaną głównie przez komórki dendrytyczne i makrofagi, która stymuluje różnicowanie, aktywację i przeżycie limfocytów T pomocniczych typu 17 (Th17).
Limfocyty Th17 wydzielają charakterystyczne cytokiny prozapalne, przede wszystkim IL-17A, IL-17F, IL-21 i IL-22. Te mediatory indukują produkcję chemokin, cytokin i peptydów przeciwbakteryjnych, prowadząc do rekrutacji neutrofilów i wzmocnienia odpowiedzi zapalnej w tkankach. Fizjologiczną rolą osi IL-23/Th17 jest ochrona przeciwko patogenom zewnątrzkomórkowym, szczególnie bakteriom i grzybom.
Nadmierna aktywacja osi IL-23/Th17 odgrywa istotną rolę w patogenezie łuszczycy, łuszczycowego zapalenia stawów, choroby Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego oraz niektórych form spondyloartropatii. Leki biologiczne ukierunkowane na blokowanie tego szlaku (przeciwciała anty-IL-23, anty-IL-17 lub ich receptorów) wykazują wysoką skuteczność w leczeniu tych schorzeń.
Zaburzenia osi IL-23/Th17 wpływają również na integralność bariery nabłonkowej, co może sprzyjać translokacji bakterii i nasilać przewlekłe zapalenie w obrębie jelit i skóry. Coraz więcej dowodów wskazuje na powiązania między tą osią a mikrobiomem jelitowym, co otwiera nowe perspektywy terapeutyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca – Patofizjologia i mechanizm
Łuszczyca to przewlekła, zapalna choroba skóry charakteryzująca się nadmierną proliferacją keratynocytów oraz masywnym naciekiem komórek zapalnych, w tym limfocytów Th17, Th1, komórek dendrytycznych i neutrofili. Patogeneza obejmuje fazę inicjacji, w której kluczową rolę odgrywają plazmocytoidalne komórki dendrytyczne (pDC) aktywowane przez kompleksy katelicydyny (LL-37) z DNA, stymulujące receptor TLR9 i produkcję interferonów typu I. Faza podtrzymania zapalenia jest napędzana przez oś TNF-α–IL-23–Th17, gdzie IL-17 (w tym IL-17A, IL-17F) indukuje proliferację keratynocytów, produkcję peptydów przeciwdrobnoustrojowych (np. S100A7, LL37, DEFB4A), chemokin (CXCL1, CXCL8, CCL20) oraz cytokin prozapalnych (IL-1, IL-6, TNF-α). W patogenezie istotne są także inne cytokiny, takie jak IL-22, IL-21 oraz rodzina IL-36, które wzmacniają stan zapalny i proliferację keratynocytów. Stres oksydacyjny i dysbioza mikrobiomu skóry oraz jelit dodatkowo modulują odpowiedź immunologiczną i przebieg choroby.
dysbioza mikrobioty, hiperproliferacja keratynocytów, interferony typu I, katelicydyna, komórki dendrytyczne, komórki prezentujące antygen, limfocyty Th17, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, łuszczyca plackowata, metylacja CpG, mikrobiom skóry, naciek komórek zapalnych, odpowiedź immunologiczna, oś IL-23/Th17, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, peptydy przeciwdrobnoustrojowe, proliferacja keratynocytów, przepuszczalność jelit, reaktywne formy tlenu, receptor Toll-podobny 9, remisja bez leków, stres oksydacyjny, szlak JAK-STAT, wrodzone komórki limfoidalne, zapalna choroba skóry, zjawisko Koebnera