krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA, Short-Chain Fatty Acids) to organiczne kwasy karboksylowe zawierające od 1 do 6 atomów węgla, które powstają głównie w wyniku fermentacji bakteryjnej niestrawionych węglowodanów w jelicie grubym. Najważniejszymi przedstawicielami są: kwas octowy (C2), kwas propionowy (C3) i kwas masłowy (C4), stanowiące łącznie około 95% wszystkich SCFA w jelicie.

SCFA pełnią istotne funkcje fizjologiczne w organizmie człowieka. Kwas masłowy jest głównym źródłem energii dla kolonocytów (komórek nabłonka jelita grubego), wpływając na utrzymanie integralności bariery jelitowej. Kwas propionowy uczestniczy w procesach glukoneogenezy w wątrobie, natomiast kwas octowy jest metabolizowany w tkankach obwodowych i może brać udział w syntezie cholesterolu.

Liczne badania wskazują na przeciwzapalne działanie SCFA poprzez regulację odpowiedzi immunologicznej i modulację ekspresji genów. Oddziałują one na receptory sprzężone z białkiem G (GPR41, GPR43, GPR109A), wpływając na funkcje komórek odpornościowych. Obniżenie stężenia SCFA w jelicie wiąże się z rozwojem chorób zapalnych jelit, zespołu jelita drażliwego, otyłości oraz zaburzeń metabolicznych.

Produkcję SCFA można zwiększyć poprzez spożywanie produktów bogatych w błonnik pokarmowy oraz prebiotyki, które stanowią substrat dla bakterii jelitowych. Dieta bogata w owoce, warzywa, pełne ziarna zbóż oraz produkty fermentowane sprzyja korzystnemu składowi mikrobioty jelitowej i zwiększonej syntezie SCFA, co przekłada się na poprawę zdrowia metabolicznego i odporność organizmu.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl