Właściwości farmakokinetyczne laktulozy

Laktuloza, jako substancja aktywna leku Lactulosum Orifarm Forte (667 mg/ml, syrop), charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które w istotny sposób determinują jej działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów farmakokinetycznych tego związku.¹

Wchłanianie

Laktuloza charakteryzuje się bardzo ograniczonym wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Badania kliniczne wykazały, że nawet po zastosowaniu znacznych dawek, dochodzących do 25 g, zarówno u osób zdrowych, jak i pacjentów z cukrzycą, we krwi wykrywane są jedynie śladowe ilości tej substancji. Ta niska biodostępność stanowi istotny element w mechanizmie działania laktulozy, gdyż pozwala jej dotrzeć w praktycznie niezmienionej formie do okrężnicy, gdzie wywiera swój efekt terapeutyczny.²

Metabolizm

Metabolizm laktulozy zachodzi niemal wyłącznie w okrężnicy, gdzie aż 99% podanej dawki ulega przemianom pod wpływem bakterii jelitowych. Proces ten ma kluczowe znaczenie dla działania terapeutycznego substancji.³

Bakterie uczestniczące w metabolizmie

W procesie metabolizmu laktulozy główną rolę odgrywają bakterie z rodzajów Lactobacillus oraz Bifidobacterium. Te probiotyczne mikroorganizmy przekształcają laktulozę w szereg metabolitów, które są odpowiedzialne za efekty kliniczne obserwowane po zastosowaniu leku.⁴

Metabolity pierwotne i wtórne

W wyniku bakteryjnego metabolizmu laktulozy powstają dwie główne grupy metabolitów:

• Kwasy organiczne – najważniejszym metabolitem pośrednim jest kwas mlekowy, który następnie ulega dalszym przemianom do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, takich jak kwas octowy, bursztynowy i masłowy. Dodatkowo, w procesie metabolizmu powstają także inne kwasy organiczne, w tym kwas pirogronowy, bursztynowy i mrówkowy.⁵
• Gazy jelitowe – podczas fermentacji laktulozy w okrężnicy produkowane są różne gazy, w tym wodór, siarkowodór, dwutlenek węgla i metan. Produkcja tych gazów przyczynia się do działania przeczyszczającego laktulozy poprzez zwiększenie objętości i ciśnienia w świetle jelita.⁶

Interakcje enzymatyczne

Istotną właściwością farmakokinetyczną laktulozy jest jej odporność na działanie laktazy – enzymu trawiennego odpowiedzialnego za hydrolizę laktozy. Laktuloza nie jest hydrolizowana przez ten enzym, co pozwala jej dotrzeć w niezmienionej formie do okrężnicy. Jednocześnie, laktuloza nie wpływa na aktywność laktazy wobec laktozy, co jest ważne z klinicznego punktu widzenia, szczególnie u pacjentów z nietolerancją laktozy.⁷

Eliminacja

Eliminacja laktulozy zachodzi na dwa główne sposoby:

1. Metaboliczna eliminacja – jak wspomniano wcześniej, około 99% podanej dawki laktulozy ulega metabolizmowi bakteryjnemu w okrężnicy, co stanowi główną drogę eliminacji tej substancji z organizmu.⁸
2. Wydalanie nerkowe – niewielka frakcja niezmienionej laktulozy, która uległa wchłanianiu systemowemu, jest wydalana z moczem. U osób dorosłych po podaniu doustnym 8 g laktulozy, w moczu w ciągu 24 godzin wykrywa się mniej niż 0,4% podanej dawki. Nawet przy znacznie większych dawkach (97 g), ilość laktulozy wydalana przez nerki nie przekracza około 2% podanej dawki.⁹

Specyfika eliminacji u dzieci

W populacji pediatrycznej eliminacja laktulozy wykazuje podobne właściwości jak u dorosłych. Badania przeprowadzone zarówno u dzieci zdrowych, jak i u dzieci chorych na celiakię wykazały, że wydalanie niezmienionej laktulozy z moczem po podaniu doustnym nie przekracza 3% podanej dawki. Ta niska wartość potwierdza, że również u dzieci metabolizm bakteryjny w okrężnicy stanowi główną drogę eliminacji laktulozy.¹⁰