białka transportujące OATP
Białka transportujące OATP (Organic Anion Transporting Polypeptides) to rodzina białek błonowych, które pośredniczą w transporcie wielu endogennych i egzogennych substancji organicznych, w tym leków, hormonów, toksyn i ich metabolitów. Należą do nadrodziny transporterów SLC (Solute Carrier), dokładniej do rodziny SLC21A/SLCO.
W organizmie człowieka zidentyfikowano 11 izoform OATP, które wykazują różną dystrybucję tkankową oraz specyficzność substratową. Najważniejsze z nich to OATP1B1 i OATP1B3 występujące głównie w wątrobie oraz OATP1A2 i OATP2B1 obecne w różnych tkankach, w tym w barierze krew-mózg, jelitach i nerkach.
OATP odgrywają kluczową rolę w farmakokinetyce wielu leków, wpływając na ich wchłanianie, dystrybucję i eliminację. Transportują między innymi statyny, niektóre antybiotyki, leki przeciwnowotworowe i przeciwwirusowe. Polimorfizmy genów kodujących te białka mogą prowadzić do zmienionej aktywności transporterów, co przekłada się na indywidualne różnice w odpowiedzi na leki i ryzyko interakcji lekowych.
Zaburzenia funkcji OATP mogą być związane z patogenezą różnych chorób, w tym żółtaczek, chorób nerek i niektórych nowotworów. Badania nad tymi transporterami mają istotne znaczenie dla medycyny spersonalizowanej i optymalizacji terapii farmakologicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Aurovitas
Simvastatin Aurovitas, dostępny w dawkach 20 mg i 40 mg, jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA, stosowanym w leczeniu hipercholesterolemii, jednak wiąże się z ryzykiem miopatii i rabdomiolizy. Ryzyko to jest dawkozależne: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę, a u pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg wynosi około 1,0%. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których częstość miopatii przy 40 mg/dobę wynosi 0,24% (w porównaniu do 0,05% u populacji niechińskiej). Genotyp SLCO1B1 c.521T>C znacząco wpływa na ryzyko miopatii, z 15% ryzykiem u homozygot CC przy dawce 80 mg. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, a leczenie należy przerwać przy CK >5-krotnej normy lub nasilonych objawach mięśniowych.
aktywność kinazy kreatynowej, białka transportujące OATP, ciężka hipercholesterolemia, genotyp SLCO1B1, heterozygotyczny nosiciel allelu, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, homozygotyczny nosiciel allelu, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kurcz mięśni, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, laktoza jednowodna, miastenia de novo, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, ostra niewydolność nerek, polipeptydy transportujące aniony organiczne, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, symwastatyna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Bluefish
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii objawiającej się bólami mięśni, tkliwością i osłabieniem, z podwyższeniem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy. W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Częstość miopatii jest dawkozależna: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę i 0,61% przy 80 mg/dobę, a u pacjentów po zawale serca leczonych 80 mg/dobę wynosi około 1%. Szczególnie wysokie ryzyko występuje u pacjentów z allelem c.521T>C genu SLCO1B1 (do 15% u homozygot CC przy dawce 80 mg). Zaleca się ostrożność u pacjentów azjatyckiego pochodzenia, u których ryzyko miopatii przy dawce 40 mg wynosi 0,24%. Przed terapią należy oznaczyć aktywność CK, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka (wiek >65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny/fibraty). W przypadku bólu mięśni i podwyższonej CK (>5x GGN) należy przerwać leczenie. Rzadko obserwowano immunozależną miopatię martwiczą utrzymującą się po odstawieniu leku.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferazy, białka transportujące OATP, działanie niepożądane, heterozygota, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas symwastatyny, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc