ferrytyna i hemosyderyna
Ferrytyna i hemosyderyna to dwa główne białka odpowiedzialne za magazynowanie żelaza w organizmie człowieka. Ferrytyna jest rozpuszczalnym w wodzie kompleksem białkowym, zdolnym do przechowywania do 4500 atomów żelaza w formie tlenku żelaza. Występuje we wszystkich tkankach, ale szczególnie w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Jej stężenie w surowicy jest powszechnie wykorzystywanym wskaźnikiem do oceny zasobów żelaza w organizmie.
Hemosyderyna natomiast jest nierozpuszczalnym kompleksem białkowym, powstającym w wyniku degradacji ferrytyny. Zawiera większą ilość żelaza niż ferrytyna (do 50% masy) i jest widoczna pod mikroskopem jako złogi w tkankach. W przeciwieństwie do ferrytyny, żelazo zmagazynowane w hemosyderynie jest trudniej dostępne dla organizmu. Nadmierne gromadzenie hemosyderyny w tkankach (hemosyderoza) może prowadzić do uszkodzenia narządów, szczególnie przy przewlekłym przeładowaniu żelazem.
Diagnostycznie, podwyższony poziom ferrytyny może wskazywać na przeładowanie żelazem (hemochromatozę), stany zapalne, choroby wątroby, nowotwory czy zespół aktywacji makrofagów. Z kolei niskie stężenie ferrytyny jest czułym wskaźnikiem niedoboru żelaza. Ocena ferrytyny w połączeniu z innymi parametrami gospodarki żelazowej (transferyna, TIBC, saturacja transferyny) pozwala na kompleksową diagnostykę zaburzeń metabolizmu żelaza.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Żelazo, jako kluczowy pierwiastek śladowy, odgrywa fundamentalną rolę w transporcie tlenu, syntezie DNA oraz tworzeniu hemu. Jego farmakokinetyka obejmuje złożone procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji, które są silnie zależne od formy chemicznej preparatu, drogi podania oraz stanu fizjologicznego pacjenta. Wchłanianie żelaza zachodzi głównie w dwunastnicy i jelicie czczym, z efektywnością około 10% dla siarczanu żelaza(II) podawanego doustnie, i jest regulowane przez zapasy organizmu, intensywność erytropoezy oraz skład diety (np. witamina C zwiększa biodostępność). Preparaty pozajelitowe, takie jak kompleksy żelaza z dekstranem, sacharozą czy derizomaltazą, omijają barierę jelitową i są bezpośrednio wychwytywane przez układ siateczkowo-śródbłonkowy (RES), z okresem półtrwania w osoczu od 1 do 4 dni. Po podaniu dożylnym dawki 100 mg żelaza z sacharozą, maksymalne stężenie w surowicy wynosi około 538 µmol/l po 10 minutach.
biodostępność żelaza, derizomaltoza żelazowa, dwunastnica i jelito czcze, dystrybucja żelaza, eliminacja żelaza, erytopoeza, ferrytyna i hemosyderyna, glukonian żelaza, hemoglobina, kompleks żelaza z dekstranem, kompleks żelaza z polimaltozą, kompleks żelaza z sacharozą, kwas askorbowy, kwasowość soku żołądkowego, metabolizm żelaza, mioglobina, receptor transferyny, siarczan żelaza, synteza hemoglobiny, szpik kostny, transferyna, układ siateczkowo-śródbłonkowy, wchłanianie żelaza, zapas żelaza, żelazo hemowe -
Leksykon leków
Preparat Tardyferon zawiera 80 mg jonów żelaza(II) w postaci siarczanu żelaza(II) wysuszonego i charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą wchłanianie, dystrybucję, metabolizm oraz eliminację. Wchłanianie żelaza odbywa się głównie w dwunastnicy i bliższej części jelita czczego, jest procesem aktywnym i regulowanym przez stan gospodarki żelazowej organizmu — nasila się przy niedoborach, a zmniejsza przy wystarczających zapasach. Tardyferon, jako preparat o przedłużonym uwalnianiu, zapewnia stopniowe uwalnianie jonów żelaza(II), co optymalizuje absorpcję i minimalizuje podrażnienia przewodu pokarmowego. Wchłanianie może być modyfikowane przez czynniki dietetyczne i farmakologiczne, które najczęściej obniżają biodostępność żelaza.
błona śluzowa przewodu pokarmowego, dwunastnica i jelito czcze, enterocyt, erytrocyt, ferrytyna i hemosyderyna, gospodarka żelazowa, hem, hemoproteina, homeostaza żelaza, magazynowanie żelaza, metabolizm wątrobowy, proces farmakokinetyczny, proces fizjologiczny, przedłużone uwalnianie, rozpad erytrocytów, siarczan żelaza, śledziona, synteza hemoglobiny, szpik kostny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, transferyna, wątroba -
Leksykon leków
Produkt Tardyferon-Fol zawiera 80 mg jonów żelaza(II) w postaci siarczanu oraz 0,35 mg kwasu foliowego, które wykazują różne profile farmakokinetyczne. Żelazo jest aktywnie wchłaniane głównie w dwunastnicy i proksymalnej części jelita czczego, a jego absorpcja zależy od stanu zapasów żelaza, obecności pokarmu oraz interakcji lekowych. Po wchłonięciu żelazo jest transportowane przez transferynę do szpiku kostnego, gdzie uczestniczy w erytropoezie, oraz magazynowane w wątrobie, śledzionie i erytrocytach. Żelazo nie ulega metabolizmowi, a jego wydalanie jest minimalne (0,8-1 mg/dobę), odbywa się głównie przez złuszczanie enterocytów, układ moczowo-płciowy i skórę. Niewchłonięte żelazo jest eliminowane z kałem.
5-metylotetrahydrofolian, bariera łożyskowa, czerwona krwinka, dwunastnica i jelito czcze, enterocyt, erytroblast, erytrocyt, erytropoeza, ferrytyna i hemosyderyna, hem, jelito cienkie, jon żelaza, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas foliowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, proces aktywny, przewód pokarmowy, siarczan żelaza, śledziona, synteza hemoglobiny, szpik kostny, tabletka powlekana, transferyna, układ krwionośny, wątroba
