aldo-keto reduktaza
Aldo-keto reduktazy (AKR) stanowią rodzinę enzymów katalizujących reakcje redukcji aldehydów i ketonów do odpowiednich alkoholi z wykorzystaniem NADPH jako kofaktora. Te białka enzymatyczne odgrywają kluczową rolę w wielu procesach metabolicznych, w tym w detoksykacji ksenobiotyków, przemianie leków oraz metabolizmie hormonów steroidowych.
Rodzina aldo-keto reduktaz obejmuje ponad 190 białek pogrupowanych w 16 rodzin. U ludzi zidentyfikowano kilkanaście AKR, w tym AKR1A, AKR1B, AKR1C i AKR1D, z których każda pełni specyficzne funkcje fizjologiczne. Enzymy te mają strukturę baryłki (α/β)8 z domeną wiążącą NADPH, co pozwala im na szeroką specyficzność substratową.
Zaburzenia aktywności aldo-keto reduktaz wiązane są z rozwojem różnych chorób, w tym nowotworów, cukrzycy i chorób neurodegeneracyjnych. W onkologii szczególną uwagę zwraca się na nadekspresję niektórych izoform AKR, które mogą przyczyniać się do oporności na leki przeciwnowotworowe poprzez ich metaboliczną inaktywację. Dodatkowo, AKR1B1 (reduktaza aldozy) stanowi cel terapeutyczny w leczeniu powikłań cukrzycowych, gdyż jej hamowanie może zapobiegać rozwojowi neuropatii, retinopatii i nefropatii.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Dydrogesteron (Duphaston 10 mg) jest metabolizowany głównie przez aldo-keto reduktazę 1C (AKR 1C) do aktywnego metabolitu 20 α-dihydrodydrogesteronu (DHD) oraz przez izoenzym CYP3A4 do innych metabolitów. Zarówno dydrogesteron, jak i DHD podlegają dalszym przemianom katalizowanym przez CYP3A4. Indukcja enzymów cytochromu P450, zwłaszcza CYP3A4, przez leki przeciwdrgawkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), leki przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz) oraz preparaty ziołowe (ziele dziurawca, szałwia, miłorząb) może przyspieszać metabolizm dydrogesteronu i DHD, co prowadzi do obniżenia skuteczności terapeutycznej. Paradoksalnie, inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) również indukują metabolizm dydrogesteronu pomimo ich właściwości hamujących CYP450. Warto podkreślić, że dydrogesteron i DHD nie wykazują istotnego wpływu na metabolizm innych leków metabolizowanych przez CYP450, co wskazuje na niski potencjał do wywoływania interakcji farmakokinetycznych w tym zakresie.
aldehyd dehydrogenaza, aldo-keto reduktaza, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, dihydrodydrogesteron, dydrogesteron, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, endometrioza, fenobarbital, fenytoina, hormon steroidowy, inhibitor proteazy HIV, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakaźny, nelfinawir, newirapina, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zaburzenie hormonalne -
Leksykon substancji czynnych
Dydrogesteron, syntetyczny progestagen stosowany m.in. w preparatach Duphaston (10 mg) oraz Femoston (w różnych formach), jest metabolizowany głównie do aktywnego 20 α-dihydrodydrogesteronu (DHD) przez aldo-keto reduktazę 1C oraz częściowo przez CYP3A4. Indukcja enzymów cytochromu P450 (szczególnie izoenzymów 2B6, 3A4, 3A5, 3A7) przez leki przeciwdrgawkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz), inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) oraz produkty ziołowe (dziurawiec, szałwia, miłorząb) prowadzi do przyspieszonego metabolizmu dydrogesteronu i zmniejszenia jego skuteczności klinicznej. W preparatach złożonych zawierających estradiol (Femoston, Femoston conti, Femoston mini) może to skutkować osłabieniem działania terapeutycznego oraz zmianami w profilu krwawień z dróg rodnych. Dydrogesteron i DHD nie wykazują istotnego wpływu na metabolizm innych leków przez CYP450, jednak estrogeny w preparatach złożonych mogą hamować kompetycyjnie enzymy CYP450, co zwiększa ryzyko toksyczności leków o wąskim indeksie terapeutycznym (takrolimus, cyklosporyna A, fentanyl, teofilina). Ponadto, estrogeny indukują glukuronidację lamotryginy, co obniża jej stężenie i może pogorszyć kontrolę napadów padaczkowych.
aktywność AlAT, aldo-keto reduktaza, cyklosporyna A, cytochrom P450, cytochrom P450 2E1, dehydrogenaza alkoholowa, dydrogesteron, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estradiol, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, glukuronidacja, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymu cytochromu, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, lamotrygina, lek przeciwdrgawkowy, nelfinawir, newirapina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, progestagen syntetyczny, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, szlak metaboliczny, takrolimus, teofilina, wąski indeks terapeutyczny
