indukcja enzymu cytochromu

Indukcja enzymu cytochromu to proces zwiększenia aktywności lub ilości enzymów z rodziny cytochromu P450 (CYP450) w odpowiedzi na ekspozycję na określone substancje chemiczne, leki lub ksenobiotyki. Zjawisko to ma kluczowe znaczenie w metabolizmie leków i interakcjach lekowych.

Mechanizm indukcji polega głównie na zwiększonej transkrypcji genów kodujących enzymy CYP450, co prowadzi do zwiększonej syntezy białek enzymatycznych. Proces ten jest regulowany przez receptory jądrowe, takie jak receptor pregnanu X (PXR), receptor konstytutywny androstanu (CAR) czy receptor arylowęglowodorowy (AhR), które po aktywacji przez induktory wiążą się z określonymi sekwencjami DNA, stymulując transkrypcję genów CYP.

Klinicznie indukcja enzymatyczna może prowadzić do przyspieszenia metabolizmu leków, co skutkuje obniżeniem ich stężenia w osoczu i potencjalnym zmniejszeniem efektu terapeutycznego. Klasycznymi induktorami CYP450 są m.in. rifampicyna, karbamazepina, fenytoina, barbiturany oraz dziurawiec. Znajomość profilu indukcji enzymatycznej jest niezbędna przy planowaniu farmakoterapii, szczególnie u pacjentów poddawanych leczeniu wielolekowym.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Dydrogesteron – Interakcje

Dydrogesteron, syntetyczny progestagen stosowany m.in. w preparatach Duphaston (10 mg) oraz Femoston (w różnych formach), jest metabolizowany głównie do aktywnego 20 α-dihydrodydrogesteronu (DHD) przez aldo-keto reduktazę 1C oraz częściowo przez CYP3A4. Indukcja enzymów cytochromu P450 (szczególnie izoenzymów 2B6, 3A4, 3A5, 3A7) przez leki przeciwdrgawkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz), inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) oraz produkty ziołowe (dziurawiec, szałwia, miłorząb) prowadzi do przyspieszonego metabolizmu dydrogesteronu i zmniejszenia jego skuteczności klinicznej. W preparatach złożonych zawierających estradiol (Femoston, Femoston conti, Femoston mini) może to skutkować osłabieniem działania terapeutycznego oraz zmianami w profilu krwawień z dróg rodnych. Dydrogesteron i DHD nie wykazują istotnego wpływu na metabolizm innych leków przez CYP450, jednak estrogeny w preparatach złożonych mogą hamować kompetycyjnie enzymy CYP450, co zwiększa ryzyko toksyczności leków o wąskim indeksie terapeutycznym (takrolimus, cyklosporyna A, fentanyl, teofilina). Ponadto, estrogeny indukują glukuronidację lamotryginy, co obniża jej stężenie i może pogorszyć kontrolę napadów padaczkowych.
aktywność AlAT, aldo-keto reduktaza, cyklosporyna A, cytochrom P450, cytochrom P450 2E1, dehydrogenaza alkoholowa, dydrogesteron, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estradiol, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, glukuronidacja, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymu cytochromu, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, lamotrygina, lek przeciwdrgawkowy, nelfinawir, newirapina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, progestagen syntetyczny, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, szlak metaboliczny, takrolimus, teofilina, wąski indeks terapeutyczny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Quetiapine Aurovitas 25 mg

Kwetiapina, substancja czynna leku Quetiapine Aurovitas, charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym, niezależnie od przyjmowania pokarmu. Farmakokinetyka kwetiapiny i jej aktywnego metabolitu norkwetiapiny jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych (300-800 mg/dobę), z wysokim wiązaniem z białkami osocza (~83%). Kwetiapina ulega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu głównie przez izoenzym CYP3A4, a mniej niż 5% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej. Czas półtrwania eliminacji wynosi około 7 godzin dla kwetiapiny i 12 godzin dla norkwetiapiny, co determinuje schemat dawkowania. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (73% dawki) oraz w mniejszym stopniu przez kał (21%). Hamowanie izoenzymów CYP przez kwetiapinę i jej metabolity jest słabe i klinicznie nieistotne przy stosowanych dawkach. Nie obserwowano również indukcji enzymów cytochromu P450 w badaniach klinicznych.
aktywny metabolit, AUC, białka osocza, biodostępność kwetiapiny, Cmax, CYP3A4, czas półtrwania eliminacji, dawka leku, indukcja enzymu cytochromu, inhibitor izoenzymu, interakcja metaboliczna, izoenzym cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens kwetiapiny, klirens wątrobowy, kwetiapina, marskość alkoholowa wątroby, metabolizm kwetiapiny, metabolizm wątrobowy, norkwetiapina, parametr farmakokinetyczny, stan stacjonarny, stężenie kwetiapiny, stężenie leku

indukcja enzymu cytochromu

Powiązane wpisy

Dydrogesteron – Interakcje

Właściwości farmakokinetyczne – Quetiapine Aurovitas 25 mg