promienica szyjno-twarzowa

Promienica szyjno-twarzowa (actinomycosis cervicofacialis) to przewlekłe zakażenie bakteryjne wywołane przez beztlenowe bakterie z rodzaju Actinomyces, najczęściej A. israelii. Stanowi około 50-60% wszystkich przypadków promienicy u człowieka. Choroba charakteryzuje się tworzeniem przewlekłych, ziarninujących zmian zapalnych z tendencją do tworzenia przetok i rozległego włóknienia tkanek.

Zakażenie zwykle rozwija się po uszkodzeniu błony śluzowej jamy ustnej, najczęściej w następstwie ekstrakcji zęba, urazu żuchwy, zabiegów stomatologicznych lub zaniedbanej higieny jamy ustnej. Klinicznie objawia się twardym, niebolesnym naciekiem w okolicy żuchwy lub szyi, który z czasem mięknie i tworzy przetoki skórne z charakterystycznym wyciekiem zawierającym żółtawe ziarna siarkowe.

Diagnostyka obejmuje badanie mikrobiologiczne wydzieliny z przetok, badania obrazowe (USG, TK, MRI) oraz badanie histopatologiczne. Leczenie promienicy szyjno-twarzowej polega na długotrwałej antybiotykoterapii (penicylina pozostaje lekiem pierwszego wyboru) trwającej od 6 tygodni do 6 miesięcy, w połączeniu z chirurgicznym drenażem ropni i usunięciem martwiczych tkanek. Rokowanie jest zazwyczaj dobre przy wczesnym rozpoznaniu i odpowiednim leczeniu.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Aktynomikoza – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w promienicy jest generalnie korzystne, zwłaszcza przy wczesnym rozpoznaniu i wdrożeniu odpowiedniej antybiotykoterapii. Najlepsze wyniki obserwuje się w postaci szyjno-twarzowej, natomiast rokowanie pogarsza się w postaciach piersiowej, brzusznej i uogólnionej, szczególnie przy zajęciu ośrodkowego układu nerwowego (OUN). W przypadku promienicy płucnej, pozytywny wynik leczenia uzyskuje około 86,8% pacjentów, a niepowodzenie lub nawrót występuje u 13,2% (8,8% niepowodzenie, 4,4% nawrót). Brak odpowiedzi na antybiotykoterapię po 1 miesiącu jest silnym, niezależnym czynnikiem prognostycznym niekorzystnego wyniku (skorygowany OR 49,2; 95% CI 3,34-724,30). W promienicy OUN śmiertelność wynosi około 11%, a interwencja chirurgiczna wraz z leczeniem przeciwdrobnoustrojowym znacząco poprawia przeżywalność (skorygowany OR 0,14; 95% CI 0,04-0,28; p=0,039). Wiek ≥65 lat oraz stan immunologiczny również wpływają na rokowanie, szczególnie w postaci OUN.
analiza wieloczynnikowa, antybiotykoterapia, blizna, długotrwała antybiotykoterapia, iloraz szans, nawrót choroby, nawrót objawów, niedobór odporności, odpowiedź na leczenie, ośrodkowy układ nerwowy, promienica, promienica brzuszna, promienica płucna, promienica szyjno-twarzowa, śmiertelność, terapia przeciwdrobnoustrojowa, wizyta kontrolna, zabieg chirurgiczny
Leksykon substancji czynnych
Benzylopenicylina – Dawkowanie i sposób podawania

Dawkowanie benzylopenicyliny wymaga indywidualnego dostosowania do rodzaju i ciężkości zakażenia, wieku, masy ciała oraz stanu ogólnego pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji nerek. Benzylopenicylina benzatynowa (Debecylina) podawana jest domięśniowo w dawkach 1,2-2,4 mln j.m. jednorazowo lub co 1-4 tygodnie, nie przekraczając 2,4 mln j.m. na dobę. W ostrych zakażeniach preferuje się formy potasową lub sodową, które podaje się domięśniowo lub dożylnie w dawkach podzielonych co 2-6 godzin, np. w meningokokowym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych 24 mln j.m./dobę co 2 godziny. Dawkowanie u dzieci jest zależne od wieku i masy ciała, z dawkami do 300 000 j.m./kg mc./dobę w ciężkich zakażeniach, przy czym u noworodków i wcześniaków stosuje się mniejsze dawki i rzadsze podawanie ze względu na niedojrzałość nerek. U pacjentów z niewydolnością nerek dawki należy odpowiednio zmniejszyć, np. przy klirensie kreatyniny <10 mL/min/1,73 m² dawka maksymalna Penicillinum Crystallisatum TZF wynosi 500 000 j.m. co 8 godzin, a po hemodializie podaje się dawkę uzupełniającą 500 000 j.m.
benzylopenicylina, benzylopenicylina benzatynowa, benzylopenicylina potasowa, błonica, borelioza, Debecylina, gorączka reumatyczna, gronkowiec, hiperkaliemia, kiła narządu wzroku, kiła ośrodkowego układu nerwowego, klirens kreatyniny, listerioza, meningokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, paciorkowce, paciorkowcowe zapalenie wsierdzia, Penicryl, promienica brzuszna, promienica szyjno-twarzowa, róża, tężec, wąglik, wrażliwość drobnoustroju, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie, zakażenie gardła, zakażenie skóry, zapalenie kości i szpiku, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Penicillinum Crystallisatum TZF 1000000 j.m.

Penicillinum Crystallisatum TZF to preparat zawierający benzylopenicylinę potasową, dostępny w dawkach 1 000 000, 3 000 000 oraz 5 000 000 j.m. (1 mln j.m. = 600 mg benzylopenicyliny potasowej) w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Ze względu na krótki okres półtrwania, podawanie odbywa się zwykle co 4-6 godzin, a w ciężkich zakażeniach, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i posocznica, co 2 godziny. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od rodzaju zakażenia i stanu pacjenta, z dawkami sięgającymi do 24 mln j.m./dobę w ciężkich infekcjach paciorkowcowych, pneumokokowych, gronkowcowych oraz innych wskazaniach, takich jak borelioza (18-24 mln j.m./dobę) czy listerioza (15-20 mln j.m./dobę). U dzieci dawkowanie jest uzależnione od wieku i masy ciała, z maksymalną dawką do 24 mln j.m./dobę, a u noworodków stosuje się schematy dawkowania co 8-12 godzin. W niewydolności nerek dawki i odstępy między nimi należy dostosować do klirensu kreatyniny, z dawkami maksymalnymi od 500 000 do 1 500 000 j.m. i wydłużonymi przerwami między podaniami.
benzylopenicylina potasowa, błonica, borelioza, gorączka reumatyczna, kiła narządu wzroku, kiła ośrodkowego układu nerwowego, klindamycyna, klirens kreatyniny, listerioza, niewydolność nerek, paciorkowiec grupy B, posocznica, promienica, promienica brzuszna, promienica szyjno-twarzowa, róża, Streptococcus agalactiae, tężec, wąglik, zakażenie Clostridium, zakażenie gardła, zakażenie gronkowcowe, zakażenie paciorkowcowe, zakażenie pneumokokowe, zakażenie tkanek miękkich, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie kości i szpiku, zapalenie migdałków, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie osierdzia, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wsierdzia
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Penicillinum Crystallisatum TZF 5000000 j.m.

Penicillinum Crystallisatum TZF zawiera benzylopenicylinę potasową i jest dostępny w dawkach 1 000 000 j.m., 3 000 000 j.m. oraz 5 000 000 j.m. (1 mln j.m. = 600 mg benzylopenicyliny potasowej). Ze względu na krótki okres półtrwania, lek podaje się w dawkach podzielonych co 4-6 godzin, a w ciężkich zakażeniach, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy posocznica, co 2 godziny. Dawkowanie jest ściśle uzależnione od rodzaju i ciężkości zakażenia, np. w ciężkich zakażeniach paciorkowcowych i pneumokokowych zaleca się 12-24 mln j.m./dobę, a w zakażeniach gronkowcowych 5-24 mln j.m./dobę. W przypadku noworodków dawki wynoszą od 25 000 do 50 000 j.m./kg mc., z różnicowaniem częstotliwości podawania w zależności od wieku i masy ciała. U pacjentów z niewydolnością nerek dawki są odpowiednio redukowane, np. przy klirensie kreatyniny <10 ml/min maksymalna dawka wynosi 500 000 j.m. co 8 godzin, z dawką uzupełniającą po hemodializie 500 000 j.m.
benzylopenicylina potasowa, błonica, borelioza, cellulitis, Clostridium, dawkowanie pediatryczne, Enterococcus, Fusobacterium, gorączka reumatyczna, gronkowce, hemodializa, kiła ośrodkowego układu nerwowego, klindamycyna, klirens kreatyniny, listerioza, niewydolność nerek, paciorkowce, paciorkowce beta-hemolizujące, paciorkowce grupy A, paciorkowce grupy B, pneumokoki, posocznica, profilaktyka okołoporodowa, promienica, promienica brzuszna, promienica szyjno-twarzowa, ropniak, róża zakaźna, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pyogenes, tężec, wąglik, zakażenia dróg oddechowych, zakażenia tkanek miękkich, zakażenie gardła, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie kości i szpiku, zapalenie migdałków, zapalenie opon meningokokowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie osierdzia, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wsierdzia
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Penicillinum Crystallisatum TZF 3000000 j.m.

Penicillinum Crystallisatum TZF dostępny jest w dawkach 1 000 000 j.m., 3 000 000 j.m. oraz 5 000 000 j.m. (1 mln j.m. odpowiada 600 mg benzylopenicyliny potasowej) w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Dawkowanie zależy od ciężkości zakażenia, wrażliwości drobnoustroju, stanu klinicznego, wieku i masy ciała pacjenta. Ze względu na krótki okres półtrwania, lek podaje się zwykle co 4-6 godzin, a w ciężkich zakażeniach, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub posocznica, co 2 godziny. Dawkowanie dobowe waha się od 2 mln j.m. do 24 mln j.m., w zależności od rodzaju zakażenia (np. zakażenia paciorkowcowe i pneumokokowe: 12-24 mln j.m./dobę; zakażenia gronkowcowe: 5-24 mln j.m./dobę; borelioza: 18-24 mln j.m./dobę). U noworodków i dzieci dawki są dostosowane do masy ciała, z maksymalną dawką do 24 mln j.m./dobę. W przypadku niewydolności nerek dawki i odstępy między nimi należy odpowiednio modyfikować, np. przy klirensie kreatyniny <10 ml/min dawka maksymalna wynosi 500 000 j.m. co 8 godzin, z dawką uzupełniającą po hemodializie 500 000 j.m.
aminoglikozyd, benzylopenicylina potasowa, błonica, borelioza, cellulitis, Clostridium, Enterococcus, Fusobacterium, gorączka reumatyczna, hemodializa, kiła narządu wzroku, kiła ośrodkowego układu nerwowego, klirens kreatyniny, listerioza, meningokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, niewydolność nerek, paciorkowcowe zapalenie wsierdzia, paciorkowiec β-hemolizujący, posocznica, promienica, promienica brzuszna, promienica szyjno-twarzowa, ropniak, róża, Streptococcus agalactiae, tężec, wąglik, wlew ciągły, zakażenie dróg oddechowych, zakażenie gronkowcowe, zakażenie paciorkowcowe, zakażenie paciorkowcowe grupy B, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie kości i szpiku, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie stawów, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wsierdzia
Leksykon chorób i schorzeń
Aktynomikoza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Promienica (actinomycosis) to przewlekła infekcja bakteryjna wywołana przez bakterie Actinomyces, charakteryzująca się tworzeniem ropni, ziarniniaków i przetok z żółtymi ziarnistościami siarkowymi. Najczęściej zajmuje okolice szyjno-twarzową, jamę brzuszną, klatkę piersiową oraz miednicę. Diagnostyka jest utrudniona ze względu na niespecyficzny przebieg i często mylona z nowotworami lub gruźlicą. Podstawą leczenia jest długotrwała antybiotykoterapia, zwykle penicylina G w dawce 10-20 mln j./dobę dożylnie przez 4-6 tygodni, a następnie doustna amoksycylina lub penicylina V przez 6-12 miesięcy. W przypadku alergii na penicylinę stosuje się tetracykliny, erytromycynę lub klindamycynę. Leczenie chirurgiczne jest wskazane przy masywnych ropniach, przetokach, niedrożnościach lub niepowodzeniu terapii antybiotykowej. Monitorowanie odpowiedzi na leczenie odbywa się klinicznie i za pomocą badań obrazowych.
Actinomyces, amoksycylina, angiogeneza, antybiotykoterapia, choroba ziarniniakowata, działanie niepożądane, eozynofilia, erytromycyna, gruźlica, infekcja bakteryjna, klindamycyna, leczenie chirurgiczne, leukopenia, martwicze zapalenie płuc, nadkażenie, nowotwór złośliwy, penicylina G, penicylina V, pokrzywka, promienica, promienica brzuszna, promienica płucna, promienica szyjno-twarzowa, remisja, ropień, ropień mózgu, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, terapia tlenem hiperbarycznym, tetracyklina, wkładka wewnątrzmaciczna, ziarnistości siarkowe

promienica szyjno-twarzowa

Powiązane wpisy

Aktynomikoza – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Benzylopenicylina – Dawkowanie i sposób podawania

Dawkowanie i sposób podawania – Penicillinum Crystallisatum TZF 1000000 j.m.

Dawkowanie i sposób podawania – Penicillinum Crystallisatum TZF 5000000 j.m.

Dawkowanie i sposób podawania – Penicillinum Crystallisatum TZF 3000000 j.m.

Aktynomikoza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka