dawka śmiertelna medialna
Dawka śmiertelna medialna (LD50) to parametr toksykologiczny określający ilość substancji, która po jednorazowym podaniu powoduje śmierć 50% badanej populacji organizmów w określonym czasie obserwacji. Jest to jeden z podstawowych wskaźników toksyczności ostrej, stosowany w farmakologii i toksykologii do oceny bezpieczeństwa substancji chemicznych, leków i innych związków.
Wartość LD50 wyraża się najczęściej w miligramach substancji na kilogram masy ciała (mg/kg m.c.). Im niższa wartość LD50, tym substancja jest bardziej toksyczna. Parametr ten stanowi ważny element oceny ryzyka przy wprowadzaniu nowych leków czy substancji chemicznych, choć obecnie w badaniach toksykologicznych dąży się do ograniczania liczby zwierząt wykorzystywanych w testach, stosując alternatywne metody badawcze.
Dawka śmiertelna medialna jest podstawą do wyznaczania innych istotnych parametrów, takich jak indeks terapeutyczny (stosunek LD50 do dawki terapeutycznej), który pozwala ocenić margines bezpieczeństwa leku. W praktyce klinicznej znajomość LD50 pomaga w szacowaniu ryzyka zatruć oraz w opracowywaniu protokołów postępowania w przypadkach przedawkowania substancji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lekoklar 250 mg/5 ml
Badania przedkliniczne klarytromycyny (Lekoklar) wykazały toksyczność zależną od dawki i czasu ekspozycji, z wątrobą jako głównym narządem docelowym uszkodzeń, obserwowanych u różnych gatunków zwierząt po dawkach sięgających 300 mg/kg mc./dobę, znacznie przekraczających dawki terapeutyczne u ludzi. Oprócz wątroby, toksyczność dotyczyła także żołądka, grasicy, tkanek limfoidalnych i nerek. U psów zaobserwowano specyficzne działania niepożądane, takie jak zapalenie spojówek i łzawienie przy dawkach zbliżonych do terapeutycznych, a także zmętnienie i obrzęk rogówki przy dawce 400 mg/kg mc./dobę. Badania genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały działania mutagennego, co potwierdza bezpieczeństwo genetyczne leku. W okresie rozrodczym klarytromycyna zwiększała częstość samoistnych poronień u królików i małp przy dawkach odpowiednio dwukrotnie i dziesięciokrotnie wyższych niż kliniczne, przy jednoczesnej toksyczności dla matek. W badaniach na szczurach i myszach odnotowano wady rozwojowe, takie jak wrodzone wady sercowo-naczyniowe i rozszczep podniebienia, przy bardzo wysokich dawkach (150 mg/kg mc./dobę u szczurów, 70-krotność dawki klinicznej u myszy).
antybiotyk, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, dawka śmiertelna medialna, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie nefrotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, erytrocyty, leukocyty, obrzęk rogówki, płytki krwi, rozszczep podniebienia, samoistne poronienie, wada układu sercowo-naczyniowego, zapalenie spojówek, zmętnienie rogówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Reasec 2,5 mg + 25 mcg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa preparatu Reasec, zawierającego 2,5 mg difenoksylatu chlorowodorku oraz 0,025 mg atropiny siarczanu, opiera się na badaniach toksykologicznych i reprodukcyjnych na modelach zwierzęcych. W badaniach toksyczności ostrej u szczurów LD50 dla difenoksylatu wyniosła 221 mg/kg masy ciała, natomiast u myszy 332 mg/kg masy ciała po podaniu doustnym. Alternatywne drogi podania wykazały LD50 powyżej 320 mg/kg (śródotrzewnowo) oraz powyżej 120 mg/kg (podskórnie) u myszy. Objawy toksyczności obejmowały zmniejszenie perystaltyki jelit i zaparcia, co jest zgodne z opioidowym mechanizmem działania difenoksylatu wpływającym na motorykę przewodu pokarmowego.
atropina siarczan, badanie toksykologiczne, dawka śmiertelna medialna, difenoksylat chlorowodorek, motoryka przewodu pokarmowego, obniżenie płodności, perystaltyka jelit, podanie podskórne, podanie śródotrzewnowe, rozwój płodu, spadek masy ciała, toksyczność reprodukcyjna, zaparcie, związek opioidowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lactulosum Orifarm 2,5 g/5 ml
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania laktulozy obejmują badania toksyczności ostrej, podostrej oraz przewlekłej u różnych gatunków zwierząt. W badaniach toksyczności ostrej podawano 50% roztwór laktulozy, przy czym LD50 wynosiło 48,8 ml/kg u myszy (doustnie), 43 ml/kg u dorosłych szczurów (doustnie), 30 ml/kg u noworodków szczurów (dootrzewnowo) oraz powyżej 15 ml/kg u świnek morskich. U naczelnych (pawianów) dawka 37 ml/kg była przeżywalna, co wskazuje na relatywnie niską toksyczność. W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym, dawki dobowo do 40 ml/kg u szczurów i do 20 ml/kg u pawianów przez okres 3-6 miesięcy powodowały jedynie nieznaczne zahamowanie wzrostu, prawdopodobnie związane ze skróceniem pasażu jelitowego. W badaniach podostrych (21 tygodni) nie stwierdzono działań toksycznych przy stężeniach laktulozy w paszy do 5%. U prosiąt podawanie 5-15% roztworów laktulozy przez okres do 114 dni nie wpływało negatywnie na przyjmowanie pokarmu ani tempo wzrostu, choć obserwowano przemijającą biegunkę w pierwszych tygodniach terapii.
badanie histopatologiczne, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, dawka śmiertelna medialna, działanie toksyczne leku, genotoksyczność i mutagenność, pasaż jelitowy, potencjał mutagenny, roztwór laktulozy, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zahamowanie wzrostu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tobramycin B. Braun 3 mg/ml
Przeprowadzone badania przedkliniczne tobramycyny wykazały zróżnicowaną toksyczność ostrej dawki w zależności od gatunku, z wartościami LD50 po podaniu dożylnym wynoszącymi 53-107 mg/kg u myszy, 133 mg/kg u szczurów oraz pomiędzy 50 a 100 mg/kg u kotów. W badaniach toksyczności podostrej i przewlekłej zaobserwowano nefrotoksyczność manifestującą się wzrostem stężenia azotu mocznikowego we krwi, białkomoczem, martwicą korowo-cewkową oraz zmianami nabłonka cewkowego u szczurów, psów, kotów i świnek morskich. Dodatkowo u szczurów odnotowano obniżenie hematokrytu, hemoglobiny i liczby erytrocytów. Toksyczność ślimakowa wystąpiła u świnek morskich przy dawkach 25-150 mg/kg, a u psa po domięśniowym podaniu 15 mg/kg zaobserwowano utratę słuchu. U kotów dawki 40 mg/kg i 50 mg/kg wiązały się odpowiednio z porażeniem mięśni i zaburzeniami oddychania oraz ciężkim uszkodzeniem przedsionka.
azot mocznikowy, białkomocz, dawka śmiertelna medialna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, erytrocyty, hematokryt, hemoglobina, martwica korowo-cewkowa, morfologia krwi, nabłonek cewkowy, nefrotoksyczność, ototoksyczność, porażenie mięśni, potencjał mutagenny, tobramycyna, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, toksyczność ślimakowa, uszkodzenie przedsionka, utrata słuchu, zaburzenia oddychania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Axotret 20 mg
Izotretynoina wykazuje zróżnicowaną toksyczność ostrą w badaniach na zwierzętach, z wartościami LD50 wynoszącymi około 2000 mg/kg mc. u królików, 3000 mg/kg mc. u myszy oraz ponad 4000 mg/kg mc. u szczurów. W długoterminowych badaniach na szczurach (dawki 2, 8 i 32 mg/kg mc./dobę przez ponad 2 lata) zaobserwowano odwracalne objawy toksyczności, takie jak częściowe wypadanie włosów i podwyższone stężenie trójglicerydów w osoczu, bez zmian w komórkach wątrobowych charakterystycznych dla hiperwitaminozy A. Izotretynoina wykazuje silne działanie teratogenne i embriotoksyczne, co wymaga restrykcyjnych środków ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym. W badaniach na samcach nie stwierdzono negatywnego wpływu na parametry nasienia ani na rozwój zarodka po zapłodnieniu.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, budowa plemnika, charakterystyka produktu leczniczego, dawka śmiertelna, dawka śmiertelna medialna, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, hiperwitaminoza A, izotretynoina, parametry nasienia, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, potencjał teratogenny, ruchliwość plemników, stężenie trójglicerydów, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Owix 250 mg
Embionian pyrantelu, substancja czynna produktu leczniczego PYRANTELUM OWIX, wykazuje niską toksyczność ostrą w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych. Wartości LD50 przy podaniu doustnym wynoszą >5000 mg/kg masy ciała u myszy, >4000 mg/kg u szczurów oraz >2000 mg/kg u psów, co potwierdza szeroki margines bezpieczeństwa przy stosowaniu doustnym, zgodnym z zalecaną drogą podania u ludzi. W badaniach toksyczności ostrej na szczurach, podawano dawki do 500 mg/kg m.c. przez 30 dni bez istotnych klinicznych działań niepożądanych ani zmian morfologicznych w narządach wewnętrznych.