gen DICER1
Gen DICER1 koduje enzym o kluczowym znaczeniu w biogenezie mikroRNA (miRNA) – krótkich, niekodujących cząsteczek RNA, które regulują ekspresję genów na poziomie potranskrypcyjnym. Enzym DICER1 jest rybonukleazą typu III, która przetwarza prekursory miRNA (pre-miRNA) do dojrzałych miRNA, umożliwiając ich funkcjonowanie w komórce.
Mutacje w genie DICER1 są związane z zespołem predyspozycji nowotworowej DICER1, który charakteryzuje się zwiększonym ryzykiem rozwoju rzadkich nowotworów, takich jak blastoma płuc, nieczynny gruczolakorak przysadki mózgowej (NCAPH), guzy komórek Sertoliego-Leydiga jajnika, struniak (pleuropulmonary blastoma), wole tarczycy oraz mięśniakomięsak prążkowanokomórkowy.
Badania molekularne genu DICER1 mają istotne znaczenie w diagnostyce genetycznej pacjentów z podejrzeniem zespołu DICER1. Najczęściej identyfikowane są mutacje utraty funkcji (loss-of-function) w jednym allelu oraz mutacje punktowe w domenach RNazy IIIa i IIIb w drugim allelu. Nosiciele mutacji germinalnych DICER1 wymagają wielospecjalistycznej opieki oraz regularnych badań przesiewowych w kierunku nowotworów związanych z tym zespołem.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Pineoblastoma – Zapobieganie i profilaktyka
Pineoblastoma to agresywny, złośliwy nowotwór mózgu, występujący głównie u dzieci poniżej 10 roku życia, charakteryzujący się złym rokowaniem. Najnowsze badania wskazują, że około 20% przypadków pineoblastoma jest związanych z germinalnie patogennymi wariantami (GPV) w genie DROSHA, szczególnie w podtypie PB-microRNA1. Wcześniej znane były powiązania z mutacjami w genach DICER1 i DGCR8, które wraz z DROSHA odgrywają kluczową rolę w przetwarzaniu mikroRNA, istotnych dla regulacji rozwoju i zapobiegania onkogenezie. Dysfunkcja mikroRNA może prowadzić do transformacji onkogennej i wzrostu guza. Podtyp PB-microRNA1 wiąże się z późniejszym wiekiem diagnozy i lepszym rokowaniem, co ma znaczenie dla oceny ryzyka i planowania terapii.
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy zarodkowe – Patofizjologia i mechanizm
Guzy zarodkowe OUN to wysoce złośliwe nowotwory rozwijające się z pozostałości komórek zarodkowych, głównie u niemowląt i małych dzieci. Charakteryzują się heterogennością molekularną, co znalazło odzwierciedlenie w klasyfikacji WHO 2021, dzielącej je na rdzeniaki (medulloblastoma) z pięcioma podgrupami molekularnymi, atypowe teratoidalno-rabdoidalne guzy (AT/RT) z mutacjami genu SMARCB1, guzy z rozetami wielowarstwowymi (ETMR) z amplifikacją klastra C19MC w 90% przypadków oraz inne podtypy, takie jak neuroblastoma OUN z aktywacją FOXR2 i guzy z tandemową duplikacją BCOR. Patogeneza obejmuje zmiany genetyczne i epigenetyczne, w tym mutacje DICER1 i nadekspresję białka LIN28A, które wpływają na regulację mikroRNA i proliferację komórek nowotworowych. Guzy te wykazują tendencję do rozsiewu przez płyn mózgowo-rdzeniowy, co pogarsza rokowanie i wymaga precyzyjnej diagnostyki molekularnej, w tym profilowania metylacji DNA i sekwencjonowania NGS, dla optymalizacji terapii i stratyfikacji ryzyka.
anemia Fanconiego, apoptoza, gen DICER1, guz zarodkowy, guz zarodkowy OUN, komórka macierzysta nowotworowa, kompleks SWI/SNF, mikroRNA, ośrodkowy układ nerwowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, profilowanie metylacji DNA, rdzeniak, sekwencjonowanie nowej generacji, terapia protonowa, wtórny nowotwór złośliwy, zespół Gorlina, zespół Li-Fraumeni, zespół Rubinsteina-Taybiego, zespół Turcota