narażenie kliniczne
Narażenie kliniczne odnosi się do sytuacji, w której pacjent ma kontakt z czynnikiem chorobotwórczym, substancją toksyczną, lekiem lub procedurą medyczną, co może potencjalnie wpłynąć na jego stan zdrowia. Jest to kluczowy element w ocenie ryzyka zdrowotnego oraz w monitorowaniu efektów terapeutycznych.
W praktyce medycznej narażenie kliniczne może dotyczyć ekspozycji na patogeny (np. podczas procedur inwazyjnych), substancje chemiczne w środowisku pracy, a także stosowania określonych dawek leków. Ocena stopnia narażenia klinicznego jest istotna przy ustalaniu związku przyczynowo-skutkowego między ekspozycją a wystąpieniem objawów chorobowych.
Monitorowanie narażenia klinicznego stanowi ważny element nadzoru epidemiologicznego, badań klinicznych oraz medycyny pracy. Umożliwia identyfikację czynników ryzyka, wdrożenie odpowiednich środków profilaktycznych oraz ocenę skuteczności procedur ochronnych w placówkach medycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dexmedetomidine EVER Pharma
Deksmedetomidyna, substancja czynna leku Dexmedetomidine EVER Pharma, została poddana szerokim badaniom przedklinicznym, które potwierdziły jej bezpieczeństwo farmakologiczne oraz brak mutagenności i genotoksyczności. Badania toksyczności jednorazowej i wielokrotnej nie wykazały istotnych zagrożeń przy dawkach terapeutycznych. W ocenie wpływu na rozród i rozwój potomstwa nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność szczurów ani działania teratogennego u szczurów i królików. W badaniu na królikach dożylne podanie deksmedetomidyny w dawce do 96 µg/kg/dobę, mieszczącej się w zakresie narażenia klinicznego, nie wykazało istotnych efektów teratogennych, co jest istotne dla rozważań dotyczących stosowania u kobiet ciężarnych.
badanie farmakologiczne, badanie płodności, badanie przedkliniczne, dawka terapeutyczna, deksmedetomidyna, działanie teratogenne, efekt toksyczny, genotoksyczność, narażenie kliniczne, opóźnienie kostnienia, płodność, podanie dożylne, podanie podskórne, potencjał mutagenny, poziom narażenia, toksyczność, toksyczny wpływ, uszkodzenie materiału genetycznego, wada rozwojowa płodu, wpływ na rozród, zgon zarodka, zmniejszenie masy ciała płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin Polpharma 25 mg
Dane toksykologiczne dotyczące sytagliptyny wykazują, że jej stosowanie w dawkach terapeutycznych u ludzi cechuje się szerokim marginesem bezpieczeństwa. Toksyczność wątrobowa i nerkowa u gryzoni pojawiała się jedynie przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom kliniczny, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie obserwowano negatywnych efektów. U szczurów nieprawidłowości siekaczy występowały przy narażeniu >67-krotnym, ale nie przy 58-krotnym w badaniu 14-tygodniowym. U psów objawy neurologiczne i mięśniowe pojawiały się przy około 23-krotnym narażeniu, natomiast przy 6-krotnym nie stwierdzono zmian. Brak genotoksyczności potwierdza niskie ryzyko mutagenne, a działanie rakotwórcze ogranicza się do szczurów, u których nowotwory wątroby były wtórne do hepatotoksyczności przy ekspozycji >58-krotnej. W badaniach reprodukcyjnych nie wykazano istotnych negatywnych efektów przy narażeniach do 29-krotnych, a obserwowane zmiany u zwierząt nie przekładają się na ryzyko u ludzi.
ataksja, badanie genotoksyczne, badanie rakotwórcze, badanie toksykologiczne, dawka terapeutyczna, działanie hepatotoksyczne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, ekspozycja kliniczna, ekspozycja u człowieka, genotoksyczność sytagliptyny, gruczolak wątroby, miotoksyczność, narażenie kliniczne, narażenie ustrojowe, neurotoksyczność, nieprawidłowości siekaczy, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, rozwój przed- i pourodzeniowy, stężenie w mleku, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność wątrobowo-nerkowa, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie nerwów, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, zaburzenia koordynacji ruchowej, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon substancji czynnych
Escytalopram – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Escytalopram, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje w badaniach przedklinicznych na szczurach kardiotoksyczność objawiającą się zastoinową niewydolnością serca przy dawkach wywołujących ogólne działanie toksyczne. Kardiotoksyczność koreluje bardziej z maksymalnymi stężeniami w osoczu niż z całkowitą ekspozycją (AUC), gdzie maksymalne stężenia bez działań niepożądanych były około 8-krotnie wyższe niż stężenia kliniczne, a AUC 3-4-krotnie wyższe. W porównaniu, S-enancjomer cytalopramu wykazywał AUC 6-7 razy wyższe niż ekspozycja kliniczna. Działanie kardiotoksyczne wiąże się z wpływem na aminy biogenne i hemodynamikę, prowadząc do niedokrwienia, jednak mechanizm nie jest w pełni poznany. W badaniach toksycznego wpływu na rozwój stwierdzono embriotoksyczność (zmniejszenie masy ciała płodów, opóźnienie kostnienia) przy ekspozycji przekraczającej kliniczną, bez zwiększenia częstości wad rozwojowych. Długotrwałe podawanie powodowało odwracalną fosfolipidozę w tkankach (płuca, najądrza, wątroba) przy ekspozycji zbliżonej do klinicznej, jednak znaczenie kliniczne tego zjawiska pozostaje niejasne.
amfifilny kation, amina biogenna, badanie toksykologiczno-kinetyczne, działanie embriotoksyczne, fosfolipid, fosfolipidoza, implantacja zarodka, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, narażenie kliniczne, niedokrwienie, nieprawidłowe nasienie, opóźnienie kostnienia, pole pod krzywą stężenie-czas, S-enancjomer cytalopramu, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stężenie w osoczu, toksyczność rozwojowa, toksyczność sercowo-naczyniowa, wada rozwojowa, wskaźnik ciążowy, wskaźnik płodności, zastoinowa niewydolność serca, zmiana hemodynamiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eprocliv 850 mg + 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Eprocliv, zawierającego sytagliptynę i metforminę, wykazały brak dodatkowej toksyczności w terapii skojarzonej w porównaniu do stosowania poszczególnych substancji osobno. W badaniach na psach ustalono poziom NOEL dla sytagliptyny na poziomie około 6-krotnego narażenia klinicznego, a dla metforminy na poziomie około 2,5-krotnego narażenia klinicznego. Toksyczność sytagliptyny obejmowała uszkodzenia wątroby i nerek u gryzoni przy narażeniu ≥58-krotnym, neurotoksyczność u psów przy 23-krotnym narażeniu (objawy takie jak ataksja, drżenie, ślinienie) oraz zmiany rozwojowe u płodów szczurów przy narażeniu ≥29-krotnym. Nie stwierdzono genotoksyczności ani istotnego ryzyka kancerogennego dla ludzi, mimo obserwacji nowotworów wątroby u szczurów przy bardzo wysokich dawkach, co uznano za efekt wtórny do hepatotoksyczności. Metformina nie wykazała istotnych zagrożeń w badaniach toksyczności, genotoksyczności i reprodukcji.
ataksja, badanie toksyczności, chlorowodorek metforminy, dyspnea, działanie kancerogenne, działanie rakotwórcze, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, hepatotoksyczność, margines bezpieczeństwa, miopatia, narażenie kliniczne, neurotoksyczność, NOEL, rak wątroby, stosunek mleko-osocze, terapia skojarzona, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, wady rozwojowe płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etoricoxib Teva 90 mg
Badania przedkliniczne etorykoksybu wykazały brak działania genotoksycznego oraz rakotwórczego u myszy, co wskazuje na niski potencjał mutagenny i korzystny profil bezpieczeństwa w kontekście nowotworowości. U szczurów, przy dawkach przekraczających dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy, jednak mechanizm ich powstawania jest specyficzny dla tego gatunku i nie ma bezpośredniego odniesienia do ryzyka u ludzi, gdyż etorykoksyb nie indukuje CYP3A w wątrobie ludzkiej. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów była dawko- i czasozależna, z owrzodzeniami pojawiającymi się przy stężeniach porównywalnych lub wyższych od terapeutycznych. U psów wysokie stężenia leku wiązały się z nefrotoksycznością i gastrotoksycznością, co wskazuje na potencjalne ryzyko uszkodzenia nerek i przewodu pokarmowego przy stosowaniu dużych dawek.
badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, CYP3A, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, działanie toksyczne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, gastrotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, malformacja płodu, narażenie kliniczne, nefrotoksyczność, owrzodzenie przewodu pokarmowego, przenikanie do mleka, stężenie terapeutyczne, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dexmedetomidine Altan 4 mcg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa deksmedetomidyny wykazały akceptowalny profil bezpieczeństwa farmakologicznego i toksykologicznego przy dawkach klinicznych. Analizy obejmowały wpływ na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy oraz ośrodkowy układ nerwowy, nie ujawniając istotnych zagrożeń. Badania toksyczności ostrej i przewlekłej nie wykazały specyficznych działań niepożądanych, a testy genotoksyczności potwierdziły brak mutagenności i klastogenności. W badaniach reprodukcyjnych na królikach (do 96 μg/kg/dobę i.v.) nie stwierdzono toksycznego wpływu na rozwój zarodków i płodów, a u szczurów (do 200 μg/kg/dobę s.c.) obserwowano zwiększoną śmiertelność embrionalno-płodową, zmniejszenie masy ciała płodów oraz toksyczność u samic ciężarnych, jednak przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne.
badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie genotoksyczności, badanie płodności, badanie toksyczności, deksmedetomidyna, Dexmedetomidine Altan, działanie niepożądane, działanie teratogenne, farmakodynamika, farmakokinetyka, narażenie kliniczne, opóźnienie kostnienia, ośrodkowy układ nerwowy, płodność, śmiertelność embrionalno-płodowa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność u samic ciężarnych, toksyczny wpływ na rozród, układ sercowo-naczyniowy, właściwość klastogenna, właściwość mutagenna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy 50 mg + 1000 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy wykazały, że terapia skojarzona nie powoduje dodatkowej toksyczności w porównaniu do monoterapii. W 16-tygodniowych badaniach na psach poziom NOEL dla sytagliptyny przekraczał około 6-krotnie ekspozycję kliniczną, a dla metforminy około 2,5-krotnie. Toksyczność wątrobowa i nerkowa obserwowana była u gryzoni przy narażeniu przekraczającym 58-krotnie ekspozycję człowieka, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie stwierdzono wpływu na te narządy, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. Objawy neurotoksyczne i mięśniowe u psów pojawiały się przy około 23-krotnym narażeniu, a przy 6-krotnym nie obserwowano nieprawidłowości. Badania genotoksyczności nie wykazały potencjału mutagennego, a kancerogenność u myszy była negatywna; u szczurów zaobserwowano wzrost częstości guzów wątroby przy narażeniu >58-krotnym, co wiązano z przewlekłą hepatotoksycznością i nie uznano za istotne dla ludzi ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa.
ataksja, badanie farmakologiczne, badanie kancerogenności, badanie przedkliniczne, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, gruczolak i rak wątroby, leczenie cukrzycy, narażenie kliniczne, nieprawidłowość siekaczy, potencjał genotoksyczny, preparat złożony, profil bezpieczeństwa, rozwój przed-pourodzeniowy, toksyczne uszkodzenie nerwów, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność wątrobowa i nerkowa, toksyczny wpływ na matkę, toksyczny wpływ na rozród, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – SITAGLIPTIN BIOTON 25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sytagliptyny wykazały, że toksyczne efekty na wątrobę i nerki u gryzoni pojawiały się przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom narażenia klinicznego, podczas gdy przy 19-krotnym przekroczeniu nie odnotowano niekorzystnych skutków. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości w obrębie siekaczy przy ekspozycji >67×, jednak przy 58-krotnym przekroczeniu nie obserwowano wpływu na zęby. U psów przy około 23-krotnym przekroczeniu dawki klinicznej wystąpiły przemijające objawy neurotoksyczne i miopatia, natomiast przy 6-krotnym przekroczeniu nie stwierdzono wpływu na układ nerwowy ani mięśnie. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego, a potencjał rakotwórczy ograniczał się do wzrostu częstości gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy ekspozycji >58×, co wiązało się z przewlekłą hepatotoksycznością i nie jest uznawane za istotne ryzyko dla ludzi ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa.
ataksja, drżenie, efekt teratogenny, genotoksyczność, hepatotoksyczność, karmienie piersią, margines bezpieczeństwa, narażenie kliniczne, neurotoksyczność, objawy neurologiczne, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rak wątroby, siekacze, ślinotok, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, wpływ na rozrodczość, zaburzenia oddychania, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Jamesi 56,688 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Jamesi, zawierający sytagliptynę (50 mg) w skojarzeniu z metforminą (850 mg lub 1000 mg), przeszedł kompleksową ocenę toksykologiczną w badaniach przedklinicznych. W 16-tygodniowych badaniach na psach nie wykazano dodatkowej toksyczności terapii skojarzonej w porównaniu do monoterapii metforminą. Poziomy NOEL dla sytagliptyny i metforminy wynosiły odpowiednio około 6-krotność i 2,5-krotność narażenia klinicznego. Toksyczność sytagliptyny ujawniała się przy narażeniu wielokrotnie przekraczającym ekspozycję człowieka, obejmując zmiany w wątrobie, nerkach, zębach oraz przemijające objawy neurologiczne u psów przy 23-krotnym narażeniu. Nie stwierdzono genotoksyczności, a kancerogenność była ograniczona do wysokich dawek, z obserwowanym wzrostem gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy 58-krotnym narażeniu, co uznano za efekt wtórny do hepatotoksyczności. W badaniach reprodukcyjnych nie wykazano istotnych zagrożeń dla płodności i rozwoju przy narażeniach do 29-krotności klinicznej, mimo że sytagliptyna przenika do mleka samic szczurów (wskaźnik mleko/osocze 4:1).
badanie farmakologiczne, badanie histologiczne, badanie kancerogenności, badanie na psach, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, narażenie kliniczne, nieprawidłowości siekaczy, objawy neurologiczne, poziom NOEL, przenikanie do mleka, rak wątroby, terapia skojarzona, terapia skojarzona sytagliptyny z metforminą, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozrodcza, toksyczność wątrobowo-nerkowa, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tenofovir disoproxil Aurovitas 245 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tenofowiru dizoproksylu wykazały brak istotnych zagrożeń farmakologicznych dla człowieka, jednak toksyczność po podaniu wielokrotnym ujawniła istotne działania niepożądane, zwłaszcza w obrębie nerek, kośćca oraz gospodarki fosforanowej. W modelach zwierzęcych (szczury, psy, małpy) obserwowano toksyczne uszkodzenia nerek, zmniejszenie gęstości mineralnej kości (BMD) oraz hipofosfatemię. Szczególnie wrażliwe były młodociane małpy, u których toksyczność kostna pojawiała się przy ekspozycji ≥40-krotnej w stosunku do klinicznej. Mechanizm toksyczności kostnej wiązał się z upośledzeniem jelitowego wchłaniania fosforanów, co prowadziło do obniżenia BMD. Potencjał genotoksyczny oceniono w testach in vitro i in vivo z wynikami niejednoznacznymi, natomiast badania rakotwórczości na szczurach i myszach wykazały sporadyczne guzy dwunastnicy przy bardzo wysokich dawkach, co ma niskie znaczenie kliniczne dla ludzi.
działanie toksyczne, ekspozycja kliniczna, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, gospodarka fosforanowa, guz dwunastnicy, narażenie kliniczne, ocena ryzyka środowiskowego, osteomalacja, potencjał rakotwórczy, spontaniczna synteza DNA, stężenie fosforanów, szpik kostny, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test chłoniaka mysiego, toksyczność kostna, toksyczność okołoporodowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wchłanianie fosforanów, wskaźnik żywotności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks 50 mg + 1000 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa produktu leczniczego Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks opiera się na badaniach zarówno kombinacji substancji, jak i ich monoterapii. W 16-tygodniowych badaniach na psach nie stwierdzono dodatkowej toksyczności połączenia sytagliptyny i metforminy, przy czym poziom NOEL dla sytagliptyny wynosił 6-krotność ekspozycji klinicznej, a dla metforminy 2,5-krotność. Toksyczność hepatonerkowa sytagliptyny u gryzoni pojawiła się przy narażeniu przekraczającym 58-krotnie ekspozycję u ludzi, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie obserwowano efektów toksycznych. Neurotoksyczność i miotoksyczność u psów wystąpiły przy 23-krotnym narażeniu, a przy 6-krotnym nie stwierdzono objawów. W badaniach genotoksyczności i kancerogenności sytagliptyna nie wykazała działania rakotwórczego u myszy, natomiast u szczurów przy 58-krotnym narażeniu zaobserwowano wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby, co wiązano z przewlekłą hepatotoksycznością. Nie stwierdzono wpływu na płodność szczurów, a jedynie przy narażeniu >29-krotnym obserwowano niewielkie zniekształcenia żeber u płodów oraz toksyczność matczyną u królików. Sytagliptyna przenika do mleka szczurów w stosunku 4:1 względem osocza.
ataksja, drżenie, duszność, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, efekt toksyczny, genotoksyczność, gruczolakorak wątroby, margines bezpieczeństwa, metformina, narażenie kliniczne, neurotoksyczność, potencjał rakotwórczy, poziom NOEL, sytagliptyna, terapia skojarzona, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wymioty pieniste, zniekształcenie żebra, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitaformil duo 50 mg + 1000 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Sitaformil duo, zawierającego 50 mg sytagliptyny i 1000 mg metforminy, obejmowały 16-tygodniowe testy na psach, które nie wykazały dodatkowej toksyczności terapii skojarzonej. Poziom NOEL dla sytagliptyny wynosi około 6-krotność narażenia klinicznego, a dla metforminy około 2,5-krotność. W badaniach toksykologicznych u gryzoni stwierdzono toksyczne działanie na wątrobę i nerki przy narażeniu przekraczającym 58-krotność narażenia klinicznego, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie zaobserwowano efektów toksycznych. U psów przy 23-krotnym narażeniu odnotowano przemijające objawy neurologiczne i mięśniowe, wskazujące na toksyczne uszkodzenie nerwów, jednak przy 6-krotnym narażeniu nie stwierdzono wpływu na parametry kliniczne. Sytagliptyna nie wykazała genotoksyczności, a potencjał rakotwórczy u szczurów wiązał się z przewlekłym działaniem hepatotoksycznym przy bardzo wysokich dawkach (ponad 58-krotność narażenia klinicznego), co nie jest uznawane za istotne zagrożenie dla ludzi ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa.
ataksja, badanie toksykologiczne, działanie hepatotoksyczne, genotoksyczność sytagliptyny, gruczolak, margines bezpieczeństwa, narażenie kliniczne, pieniste wymioty, poziom dawkowania bez obserwowanego efektu, przewlekłe działanie hepatotoksyczne, rak wątroby, sytagliptyna i metformina, toksyczne działanie na wątrobę i nerki, toksyczne uszkodzenie nerwów, toksyczność matczyna, wskaźnik mleko/osocze, zniekształcenie żeber płodu, zwyrodnienie mięśni szkieletowych