S-enancjomer cytalopramu
S-enancjomer cytalopramu, znany również jako escytalopram, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), stosowanym w leczeniu zaburzeń depresyjnych i lękowych. W przeciwieństwie do racemicznej mieszaniny cytalopramu, która zawiera zarówno R- jak i S-enancjomery, escytalopram zawiera wyłącznie aktywny farmakologicznie S-enancjomer, co przyczynia się do jego większej skuteczności klinicznej.
Escytalopram wykazuje ponad 100-krotnie wyższą selektywność wobec transportera serotoniny w porównaniu do transporterów noradrenaliny i dopaminy. Działa poprzez blokowanie wychwytu zwrotnego serotoniny w szczelinie synaptycznej, zwiększając stężenie tego neuroprzekaźnika i wzmacniając przekaźnictwo serotoninergiczne w ośrodkowym układzie nerwowym. Charakteryzuje się korzystnym profilem farmakokinetycznym – osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 3-4 godzinach od podania, a jego okres półtrwania wynosi około 27-32 godzin.
W praktyce klinicznej escytalopram wykazuje lepszą skuteczność i korzystniejszy profil bezpieczeństwa w porównaniu do racemicznego cytalopramu. Badania kliniczne dowodzą, że escytalopram w dawce 10 mg jest co najmniej równie skuteczny jak cytalopram w dawce 20 mg, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych. Najczęściej stosowany jest w leczeniu epizodów dużej depresji, zaburzenia lękowego uogólnionego, zaburzenia lękowego z napadami lęku oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Escytalopram – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Escytalopram, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje w badaniach przedklinicznych na szczurach kardiotoksyczność objawiającą się zastoinową niewydolnością serca przy dawkach wywołujących ogólne działanie toksyczne. Kardiotoksyczność koreluje bardziej z maksymalnymi stężeniami w osoczu niż z całkowitą ekspozycją (AUC), gdzie maksymalne stężenia bez działań niepożądanych były około 8-krotnie wyższe niż stężenia kliniczne, a AUC 3-4-krotnie wyższe. W porównaniu, S-enancjomer cytalopramu wykazywał AUC 6-7 razy wyższe niż ekspozycja kliniczna. Działanie kardiotoksyczne wiąże się z wpływem na aminy biogenne i hemodynamikę, prowadząc do niedokrwienia, jednak mechanizm nie jest w pełni poznany. W badaniach toksycznego wpływu na rozwój stwierdzono embriotoksyczność (zmniejszenie masy ciała płodów, opóźnienie kostnienia) przy ekspozycji przekraczającej kliniczną, bez zwiększenia częstości wad rozwojowych. Długotrwałe podawanie powodowało odwracalną fosfolipidozę w tkankach (płuca, najądrza, wątroba) przy ekspozycji zbliżonej do klinicznej, jednak znaczenie kliniczne tego zjawiska pozostaje niejasne.
amfifilny kation, amina biogenna, badanie toksykologiczno-kinetyczne, działanie embriotoksyczne, fosfolipid, fosfolipidoza, implantacja zarodka, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, narażenie kliniczne, niedokrwienie, nieprawidłowe nasienie, opóźnienie kostnienia, pole pod krzywą stężenie-czas, S-enancjomer cytalopramu, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stężenie w osoczu, toksyczność rozwojowa, toksyczność sercowo-naczyniowa, wada rozwojowa, wskaźnik ciążowy, wskaźnik płodności, zastoinowa niewydolność serca, zmiana hemodynamiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Escipram 5 mg
Ocena bezpieczeństwa escytalopramu w warunkach przedklinicznych opiera się na danych toksykologicznych escytalopramu i cytalopramu, które wykazują podobny profil toksyczny. Badania na szczurach wskazują na potencjalną kardiotoksyczność obu substancji, manifestującą się zastoinową niewydolnością serca po kilku tygodniach podawania dawek toksycznych. Kardiotoksyczność koreluje z maksymalnymi stężeniami w osoczu, które przy braku działań niepożądanych były 8-krotnie wyższe niż stężenia kliniczne, natomiast AUC było 3-4 razy (escytalopram) i 6-7 razy (S-enancjomer cytalopramu) wyższe niż w warunkach klinicznych. Mechanizm toksyczności może wiązać się z wpływem na aminy biogenne i hemodynamikę, jednak kliniczne dane nie potwierdzają istotnego ryzyka kardiotoksycznego u ludzi.
amfifilne kationy, aminy biogenne, badania toksykologiczno-kinetyczne, cytalopram, działanie embriotoksyczne, działanie kardiotoksyczne, escytalopram, fosfolipidoza, fosfolipidy, niedokrwienie, okres laktacji, opóźnienie kostnienia, produkcja nasienia, przepływ wieńcowy, S-enancjomer cytalopramu, stężenie w osoczu, toksyczność embrionalna, wady rozwojowe, wskaźnik płodności, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Depralin ODT 5 mg
W badaniach toksykologicznych escytalopramu, substancji czynnej Depralin ODT, wykazano potencjalne działanie kardiotoksyczne u szczurów, związane z maksymalnymi stężeniami leku w osoczu, które były 8-krotnie wyższe niż stężenia kliniczne, przy wartości AUC 3-4 razy większej niż u ludzi. Kardiotoksyczność objawiała się uszkodzeniem mięśnia sercowego i zastoinową niewydolnością serca, prawdopodobnie wtórną do farmakologicznego wpływu na aminy biogenne i zmniejszenia przepływu wieńcowego. Wystąpiła również fosfolipidoza w płucach, najądrzach i wątrobie przy ekspozycji zbliżonej do klinicznej, jednak zmiany te były odwracalne. Działania embriotoksyczne, takie jak zmniejszenie masy ciała płodu i opóźnienie kostnienia, obserwowano przy ekspozycji przekraczającej kliniczną, bez zwiększenia częstości wad rozwojowych. Ponadto, zmniejszona przeżywalność potomstwa w okresie laktacji była związana z wyższą niż kliniczna ekspozycją na escytalopram.
aminy biogenne, AUC, badania toksykologiczno-kinetyczne, działanie embriotoksyczne, ekspozycja ogólnoustrojowa, fosfolipidoza, implantacja zarodka, kardiotoksyczność, kationy amfifilne, niedokrwienie, nieprawidłowe nasienie, opóźnienie kostnienia, przepływ krwi w naczyniach wieńcowych, rozwój przedurodzeniowy i pourodzeniowy, S-enancjomer cytalopramu, stężenie leku w osoczu, substancja czynna, wada rozwojowa, wskaźnik płodności, zastoinowa niewydolność serca, zmiany hemodynamiczne