czynniki ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych

Czynniki ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych obejmują szereg uwarunkowań zarówno genetycznych, jak i nabytych, które zwiększają prawdopodobieństwo powstania zakrzepów w układzie żylnym lub tętniczym. Do najważniejszych zalicza się triadę Virchowa: uszkodzenie śródbłonka naczyniowego, zwolnienie przepływu krwi oraz nadkrzepliwość.

Do istotnych czynników ryzyka zakrzepicy żylnej należą: unieruchomienie (np. po operacjach, długotrwałe podróże), otyłość, wiek powyżej 40 lat, ciąża i połóg, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych lub hormonalnej terapii zastępczej, nowotwory złośliwe, zespół antyfosfolipidowy oraz wrodzone trombofilie (np. mutacja czynnika V Leiden, niedobór białka C, białka S lub antytrombiny).

Zakrzepica tętnicza ma nieco odmienny profil ryzyka, gdzie dominują czynniki związane z miażdżycą: nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia, cukrzyca, palenie tytoniu, zaburzenia rytmu serca (szczególnie migotanie przedsionków), a także przebyty zawał serca czy udar mózgu. Szczególne znaczenie ma kumulacja wielu czynników ryzyka u jednego pacjenta, co znacząco zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia incydentu zakrzepowo-zatorowego.

Odpowiednia identyfikacja czynników ryzyka ma kluczowe znaczenie dla wdrożenia właściwej profilaktyki przeciwzakrzepowej, która może obejmować farmakoterapię (heparyny drobnocząsteczkowe, antagoniści witaminy K, bezpośrednie doustne antykoagulanty) oraz metody mechaniczne (pończochy uciskowe, przerywany ucisk pneumatyczny). Stratyfikacja ryzyka stanowi podstawę podejmowania decyzji klinicznych w zakresie profilaktyki pierwotnej i wtórnej powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Powiązane wpisy

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl