toksyczność kostna
Toksyczność kostna to zespół negatywnych efektów działania substancji chemicznych, leków lub innych czynników na strukturę i funkcję tkanki kostnej. Manifestuje się najczęściej poprzez zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaburzenia mikroarchitektury tkanki kostnej, zwiększoną podatność na złamania oraz zaburzenia metabolizmu kostnego.
Główne przyczyny toksyczności kostnej obejmują długotrwałą terapię glikokortykosteroidami, leki przeciwpadaczkowe, niektóre leki przeciwnowotworowe, metale ciężkie oraz nadmiar witaminy A. Mechanizmy toksyczności obejmują m.in. zaburzenie równowagi między kościotworzeniem a resorpcją kości, hamowanie różnicowania osteoblastów, zwiększenie aktywności osteoklastów oraz zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej.
Diagnostyka toksyczności kostnej opiera się na badaniach densytometrycznych (DXA), badaniach biochemicznych markerów obrotu kostnego oraz ocenie klinicznej. Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji czynnika szkodliwego, suplementacji wapnia i witaminy D, stosowaniu bisfosfonianów lub innych leków o działaniu antyresorpcyjnym oraz monitorowaniu gęstości mineralnej kości.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tenofovir Synoptis 245 mg
Przedkliniczne badania farmakologiczne tenofowiru dizoproksylu nie wykazały bezpośrednich zagrożeń dla człowieka, jednak badania na zwierzętach (szczury, psy, małpy) ujawniły istotne efekty toksyczne przy narażeniu równym lub wyższym niż kliniczne. Najważniejsze obserwacje to nefrotoksyczność, toksyczność kostna manifestująca się rozmiękaniem kości i obniżeniem gęstości mineralnej kości (BMD), oraz hipofosfatemia. Toksyczność kostna była zależna od wieku i dawki, występując u młodych dorosłych szczurów i psów przy narażeniu ≥5-krotnym klinicznemu, a u młodocianych małp przy narażeniu ≥40-krotnym. Mechanizm toksyczności kostnej wiąże się z zaburzeniami gospodarki fosforanowej, w tym zmniejszonym wchłanianiem fosforanów w jelicie cienkim. Ocena genotoksyczności dała wyniki mieszane: dodatnie w teście in vitro na chłoniaku mysim, niejednoznaczne w teście Ames’a, słabo dodatnie w teście UDS na hepatocytach szczurzych oraz ujemne w analizie mikrojąder in vivo w szpiku myszy. Badania rakotwórczości wykazały sporadyczne guzy dwunastnicy u myszy przy bardzo wysokich dawkach, co uznano za mało istotne klinicznie.
badania toksyczności, badanie mikrojądrowe, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, gospodarka fosforanowa, guz dwunastnicy, hipofosfatemia, kancerogenność, nefrotoksyczność, osteomalacja, ryzyko środowiskowe, synteza DNA, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test na chłoniaku mysim, toksyczność kostna, toksyczność matczyna, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność wielokrotna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tenofovir disoproxil Accordpharma 245 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tenofowiru dizoproksylu nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka, jednak zaobserwowano potencjalne efekty toksyczne przy narażeniu równym lub większym niż kliniczne. W badaniach wielokrotnego podawania na szczurach, psach i małpach odnotowano nefrotoksyczność oraz szkodliwe oddziaływanie na kościec, objawiające się rozmiękaniem kości u małp oraz zmniejszoną gęstością mineralną kości (BMD) u szczurów i psów. Zmniejszenie stężenia fosforanów w surowicy, powiązane z efektami kostnymi, sugeruje mechanizm działania związany z upośledzonym wchłanianiem fosforanów w jelicie cienkim. Efekty kostne występowały przy narażeniu co najmniej 5-krotnie większym niż u pacjentów (szczury, psy) oraz przy narażeniu 40-krotnie większym u młodocianych małp podawanych podskórnie.
badanie rakotwórczości, ekotoksykologia, fumaran tenofowiru dizoproksylu, gęstość mineralna kości, guz dwunastnicy, hipofosfatemia, mikrojądra szpiku kostnego, nefrotoksyczność, nieplanowana synteza DNA, osteomalacja, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test chłoniaka mysiego, toksyczność kostna, toksyczność okołoporodowa, toksyczność reprodukcyjna, wchłanianie fosforanów - Leksykon substancji czynnych
Tenofowir dizoproksyl – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania tenofowiru dizoproksylu wykazały istotne działania toksyczne, zwłaszcza przy podaniu wielokrotnym u szczurów, psów i małp, obejmujące nefrotoksyczność, osteomalację oraz zmniejszenie stężenia fosforanów w surowicy. Toksyczne efekty kostne, takie jak rozmiękanie kości u małp i obniżenie gęstości mineralnej kości (BMD) u szczurów i psów, pojawiały się przy narażeniu co najmniej 5-krotnie wyższym niż u pacjentów, a u młodocianych małp przy narażeniu ≥40-krotnym. Mechanizm działania na układ kostny wiązał się ze zmniejszonym wchłanianiem fosforanów w jelicie cienkim. Badania genotoksyczności wykazały pozytywne wyniki in vitro, jednak testy in vivo, w tym analiza mikrojąder w szpiku kostnym myszy, były negatywne, co wskazuje na niskie ryzyko genotoksyczności u ludzi. Badania rakotwórczości ujawniły sporadyczne guzy dwunastnicy u myszy przy ekstremalnie wysokich dawkach, co jest mało prawdopodobne do przeniesienia na klinikę.
badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, dysfunkcja nerek, emtrycytabina, funkcja nerek, gęstość mineralna kości, guz dwunastnicy, hepatocyt szczurzy, hipofosfatemia, lek przeciwretrowirusowy, osteomalacja, pacjent pediatryczny, spontaniczna synteza DNA, szpik kostny, tenofowir dizoproksyl, terapia skojarzona, test Amesa, test chłoniaka mysiego, test mikrojądrowy, toksyczność kostna, toksyczność nerkowa, toksyczność okołoporodowa, toksyczność reprodukcyjna, wchłanianie fosforanów, zakażenie HIV - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ictady 245 mg
Przedkliniczne badania farmakologiczne tenofowiru dizoproksylu w formie bursztynianu nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka, jednak ujawniły toksyczne działania na nerki i układ kostny u zwierząt doświadczalnych (szczury, psy, małpy) przy narażeniu ≥5-krotnie (szczury, psy) oraz ≥40-krotnie (małpy) wyższym niż kliniczne. Wpływ na kościec manifestował się osteomalacją u małp oraz zmniejszoną gęstością mineralną kości (BMD) u szczurów i psów, co wiązało się z obniżonym wchłanianiem fosforanów w jelicie cienkim. W badaniach genotoksyczności uzyskano wyniki mieszane: dodatni test in vitro na chłoniaku mysim, niejednoznaczny wynik w teście Amesa, słabo dodatni test UDS w hepatocytach szczurzych oraz ujemny wynik analizy mikrojąder in vivo. Badania rakotwórczości wykazały sporadyczne guzy dwunastnicy u myszy przy skrajnie wysokich dawkach, z niskim prawdopodobieństwem istotności klinicznej dla ludzi.
badanie mikrojądrowe, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, bursztynian, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, guz dwunastnicy, hepatocyt, hipofosfatemia, osteomalacja, synteza DNA, tenofowir dizoproksylu, test Amesa, test chłoniaka mysiego, toksyczność kostna, toksyczność nerkowa, toksyczność okołoporodowa, toksyczność reprodukcyjna, wchłanianie fosforanów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tenofovir disoproxil Aurovitas 245 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tenofowiru dizoproksylu wykazały brak istotnych zagrożeń farmakologicznych dla człowieka, jednak toksyczność po podaniu wielokrotnym ujawniła istotne działania niepożądane, zwłaszcza w obrębie nerek, kośćca oraz gospodarki fosforanowej. W modelach zwierzęcych (szczury, psy, małpy) obserwowano toksyczne uszkodzenia nerek, zmniejszenie gęstości mineralnej kości (BMD) oraz hipofosfatemię. Szczególnie wrażliwe były młodociane małpy, u których toksyczność kostna pojawiała się przy ekspozycji ≥40-krotnej w stosunku do klinicznej. Mechanizm toksyczności kostnej wiązał się z upośledzeniem jelitowego wchłaniania fosforanów, co prowadziło do obniżenia BMD. Potencjał genotoksyczny oceniono w testach in vitro i in vivo z wynikami niejednoznacznymi, natomiast badania rakotwórczości na szczurach i myszach wykazały sporadyczne guzy dwunastnicy przy bardzo wysokich dawkach, co ma niskie znaczenie kliniczne dla ludzi.
działanie toksyczne, ekspozycja kliniczna, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, gospodarka fosforanowa, guz dwunastnicy, narażenie kliniczne, ocena ryzyka środowiskowego, osteomalacja, potencjał rakotwórczy, spontaniczna synteza DNA, stężenie fosforanów, szpik kostny, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test chłoniaka mysiego, toksyczność kostna, toksyczność okołoporodowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wchłanianie fosforanów, wskaźnik żywotności