badanie mikrojądrowe
Badanie mikrojądrowe to metoda cytogenetyczna służąca do oceny uszkodzeń chromosomów i zaburzeń podziału komórkowego. Polega na wykrywaniu tzw. mikrojąder, które są dodatkowymi, małymi jądrami komórkowymi powstającymi podczas podziału komórki w wyniku nieprawidłowej segregacji materiału genetycznego.
Mikrojądra zawierają fragmenty chromosomów lub całe chromosomy, które nie zostały włączone do głównego jądra podczas podziału komórkowego. Ich obecność świadczy o niestabilności genomu i jest wskaźnikiem uszkodzeń DNA spowodowanych przez czynniki mutagenne, w tym promieniowanie jonizujące, substancje chemiczne czy stres oksydacyjny.
W praktyce klinicznej badanie mikrojądrowe wykorzystuje się do monitorowania ekspozycji na czynniki genotoksyczne, oceny ryzyka nowotworowego oraz badania skuteczności terapii przeciwnowotworowych. Metoda znajduje zastosowanie również w badaniach toksykologicznych, biomonitoringu środowiskowym oraz w ocenie bezpieczeństwa nowych leków i substancji chemicznych.
Zaletą badania mikrojądrowego jest jego względna prostota, czułość oraz możliwość analizy dużej liczby komórek. Standardowo przeprowadza się je na limfocytach krwi obwodowej, komórkach nabłonka jamy ustnej lub fibroblastach hodowanych in vitro. W nowszych modyfikacjach tej techniki łączy się ją z metodami immunocytochemicznymi, co zwiększa jej czułość i specyficzność.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tenofovir Synoptis 245 mg
Przedkliniczne badania farmakologiczne tenofowiru dizoproksylu nie wykazały bezpośrednich zagrożeń dla człowieka, jednak badania na zwierzętach (szczury, psy, małpy) ujawniły istotne efekty toksyczne przy narażeniu równym lub wyższym niż kliniczne. Najważniejsze obserwacje to nefrotoksyczność, toksyczność kostna manifestująca się rozmiękaniem kości i obniżeniem gęstości mineralnej kości (BMD), oraz hipofosfatemia. Toksyczność kostna była zależna od wieku i dawki, występując u młodych dorosłych szczurów i psów przy narażeniu ≥5-krotnym klinicznemu, a u młodocianych małp przy narażeniu ≥40-krotnym. Mechanizm toksyczności kostnej wiąże się z zaburzeniami gospodarki fosforanowej, w tym zmniejszonym wchłanianiem fosforanów w jelicie cienkim. Ocena genotoksyczności dała wyniki mieszane: dodatnie w teście in vitro na chłoniaku mysim, niejednoznaczne w teście Ames’a, słabo dodatnie w teście UDS na hepatocytach szczurzych oraz ujemne w analizie mikrojąder in vivo w szpiku myszy. Badania rakotwórczości wykazały sporadyczne guzy dwunastnicy u myszy przy bardzo wysokich dawkach, co uznano za mało istotne klinicznie.
badania toksyczności, badanie mikrojądrowe, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, gospodarka fosforanowa, guz dwunastnicy, hipofosfatemia, kancerogenność, nefrotoksyczność, osteomalacja, ryzyko środowiskowe, synteza DNA, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test na chłoniaku mysim, toksyczność kostna, toksyczność matczyna, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność wielokrotna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Ranbaxy 1 mg
Badania toksykologiczne entekawiru wykazały przemijające zapalenia okołonaczyniowe w OUN u psów przy narażeniu 10-19-krotnie wyższym niż u ludzi, efekt ten nie występował u innych gatunków, w tym małp przy narażeniu >100-krotnym. Nie stwierdzono obniżenia płodności u szczurów, jednak degeneracja jąder pojawiła się u gryzoni i psów przy narażeniu ≥26-krotnym. W badaniach rozwojowych u szczurów i królików dawki >21-krotne narażenia na entekawir wywołały toksyczność u ciężarnych, embriotoksyczność oraz wady kostne i resorpcje. U młodych szczurów podawanie leku (AUC ≥92-krotnie wyższe niż u ludzi) spowodowało umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny, bez znaczenia klinicznego. Entakawir przenikał do mleka i płodu.
badanie mikrojądrowe, badanie toksykologiczne, bodziec akustyczny, degeneracja jąder, degeneracja nasieniowodu, embriotoksyczność, entekawr, genotoksyczność, glejak mózgu, guz naczyniowy, kostnienie, naprawa DNA, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, rakotwórczość, resorpcja płodu, test Amesa, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sinecod 1,5 mg/ml
Przeprowadzone badania przedkliniczne cytrynianu butamiratu, substancji czynnej syropu Sinecod (1,5 mg/ml), wykazały brak istotnych niepożądanych efektów farmakodynamicznych na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy oraz ośrodkowy układ nerwowy przy dawkach terapeutycznych. Analizy toksykologiczne po wielokrotnym podaniu nie wykazały kumulacji toksyczności ani istotnych zmian biochemicznych, hematologicznych czy histopatologicznych w narządach wewnętrznych, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania substancji w przewidywanych dawkach.
aberracja chromosomowa, badanie mikrojądrowe, badanie toksykologiczne, cytrynian butamiratu, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, ośrodkowy układ nerwowy, parametr biochemiczny, parametr hematologiczny, potencjał mutagenny, rozwój zarodka i płodu, rozwój zarodkowo-płodowy, test Amesa, test genotoksyczności, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, zmiana histopatologiczna - Leksykon substancji czynnych
Entekawir – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania toksykologiczne entekawiru wykazały, że substancja charakteryzuje się szerokim marginesem bezpieczeństwa przy dawkach terapeutycznych stosowanych u ludzi. W badaniach na psach zaobserwowano przemijające zapalenia okołonaczyniowe w ośrodkowym układzie nerwowym przy ekspozycji 10-19-krotnie przewyższającej narażenie u ludzi, jednak efekt ten był gatunkowo specyficzny i nie występował u innych gatunków, w tym małp z ekspozycją >100-krotną. Toksyczność na jądra (degeneracja nasieniowodów) pojawiła się jedynie przy bardzo wysokim narażeniu ≥26-krotnym, a embriotoksyczność i toksyczne działanie na zarodek/płód obserwowano u szczurów i królików przy dawkach przekraczających 21-krotne narażenie u ludzi, manifestujące się m.in. wadami kostnymi i resorpcją. W badaniach około- i pourodzeniowych nie stwierdzono negatywnego wpływu na potomstwo, a entekawir przenikał do mleka szczurów przy dawce 10 mg/kg. U młodych szczurów przy bardzo wysokich ekspozycjach (AUC ≥92x) odnotowano umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny, co jednak prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego.
badanie mikrojądrowe, badanie rakotwórczości, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, działanie niepożądane, embriotoksyczność, entekawir, genotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak wątroby, guz naczyniowy, margines bezpieczeństwa, mutacja genetyczna, naprawa DNA, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja płodu, test Amesa, test transformacji, toksyczność zarodkowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ictady 245 mg
Przedkliniczne badania farmakologiczne tenofowiru dizoproksylu w formie bursztynianu nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka, jednak ujawniły toksyczne działania na nerki i układ kostny u zwierząt doświadczalnych (szczury, psy, małpy) przy narażeniu ≥5-krotnie (szczury, psy) oraz ≥40-krotnie (małpy) wyższym niż kliniczne. Wpływ na kościec manifestował się osteomalacją u małp oraz zmniejszoną gęstością mineralną kości (BMD) u szczurów i psów, co wiązało się z obniżonym wchłanianiem fosforanów w jelicie cienkim. W badaniach genotoksyczności uzyskano wyniki mieszane: dodatni test in vitro na chłoniaku mysim, niejednoznaczny wynik w teście Amesa, słabo dodatni test UDS w hepatocytach szczurzych oraz ujemny wynik analizy mikrojąder in vivo. Badania rakotwórczości wykazały sporadyczne guzy dwunastnicy u myszy przy skrajnie wysokich dawkach, z niskim prawdopodobieństwem istotności klinicznej dla ludzi.
badanie mikrojądrowe, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, bursztynian, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, guz dwunastnicy, hepatocyt, hipofosfatemia, osteomalacja, synteza DNA, tenofowir dizoproksylu, test Amesa, test chłoniaka mysiego, toksyczność kostna, toksyczność nerkowa, toksyczność okołoporodowa, toksyczność reprodukcyjna, wchłanianie fosforanów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Synoptis 0,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa entekawiru wykazały, że wielokrotne podawanie leku w dawkach odpowiadających narażeniu 10- do 19-krotnie wyższemu niż u ludzi powodowało przemijające zapalenia okołonaczyniowe w ośrodkowym układzie nerwowym u psów, natomiast u małp, przy narażeniu ponad 100-krotnym, nie stwierdzono takich zmian. W badaniach rozrodczości entekawir nie obniżał płodności u szczurów, jednak przy narażeniu ≥ 26-krotnym obserwowano degenerację nasieniowodów u gryzoni i psów, co nie wystąpiło u małp. Toksyczność rozwojowa u szczurów i królików ujawniała się przy narażeniu przekraczającym 21-krotnie ekspozycję ludzką, manifestując się embriotoksycznością, wadami kostnymi i zmniejszeniem masy ciała. W badaniach około- i pourodzeniowych nie zaobserwowano działań niepożądanych u potomstwa, a entekawir przenikał do mleka szczurów. U młodych szczurów podawanie leku powodowało umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny przy AUC ≥ 92-krotnie wyższym niż u ludzi, co prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego.
badanie mikrojądrowe, badanie toksykologiczne, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, embriotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak, guz naczyniowy, mutacja genetyczna, naprawa DNA, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja, test mutagenności, test transformacji, toksyczność zarodkowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Polpharma 1 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne entekawiru wykazały przemijające zapalenia okołonaczyniowe w OUN u psów przy dawkach odpowiadających 10- i 19-krotnemu narażeniu klinicznemu, natomiast u małp, przy narażeniu >100-krotnym, nie stwierdzono takich zmian. W badaniach rozrodczości u szczurów nie zaobserwowano obniżenia płodności, jednak degeneracja nasieniowodów wystąpiła u gryzoni i psów przy narażeniu ≥26-krotnym. W badaniach embriotoksyczności u szczurów i królików dawki przekraczające 21-krotne narażenie kliniczne wywołały toksyczność u ciężarnych, resorpcje, zmiany kostne i wady rozwojowe. Entakawir przenika przez łożysko i do mleka szczurów. U młodych szczurów przy AUC ≥92-krotnym względem ludzi zaobserwowano przejściowe osłabienie reakcji na bodziec akustyczny, prawdopodobnie bez znaczenia klinicznego.
badanie mikrojądrowe, badanie rakotwórczości, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, embriotoksyczność, genotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak wątroby, łagodny guz naczyniowy, naprawa DNA, neurotoksyczność, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja, specyficzność gatunkowa, test Amesa, test transformacji, toksyczność zarodkowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Polpharma 0,5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne entekawiru wykazały różnorodne efekty zależne od gatunku i dawki. U psów zaobserwowano przemijające zapalenia okołonaczyniowe w OUN przy narażeniu 10-19-krotnie wyższym niż u ludzi, natomiast u małp nie stwierdzono zaburzeń OUN nawet przy narażeniu >100-krotnym. Degeneracja nasieniowodów występowała u gryzoni i psów przy narażeniu ≥26-krotnym, ale nie u małp. Badania rozrodczości na szczurach nie wykazały obniżenia płodności przy wysokim narażeniu. W badaniach na ciężarnych szczurach i królikach przy narażeniu do 21-krotnego nie obserwowano embriotoksyczności, natomiast wyższe dawki powodowały toksyczność u ciężarnych, resorpcje, wady kostne i zmiany rozwojowe. W badaniach około- i pourodzeniowych u szczurów nie stwierdzono działań niepożądanych u potomstwa, choć przy bardzo wysokim narażeniu (AUC ≥ 92-krotne) zaobserwowano umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny.
badanie mikrojądrowe, badanie okołoporodowe, badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, degeneracja nasieniowodu, embriotoksyczność, genotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak wątroby, guz naczyniowy, komórka ssaka, kręg lędźwiowy, limfocyt ludzki, mutacja genetyczna, naprawa DNA, narażenie płodu, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja, test mutagenności, test transformacji, toksyczność rozwojowa, toksyczność zarodkowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna