degeneracja Wallerowska

Degeneracja Wallerowska to proces patologiczny zachodzący w obwodowym układzie nerwowym w odpowiedzi na uszkodzenie nerwu. Proces ten został po raz pierwszy opisany przez Augusta Wallera w 1850 roku i stanowi formę zwyrodnienia aksonalnego.

Mechanizm degeneracji Wallerowskiej polega na odcięciu aksonu od ciała komórki nerwowej, co prowadzi do zaniku dystalnej części aksonu i otaczającej go osłonki mielinowej. W ciągu 24-48 godzin od urazu dochodzi do fragmentacji aksonu oraz dezintegracji osłonki mielinowej. Makrofagi i komórki Schwanna uczestniczą w fagocytozie powstałych fragmentów.

W procesie degeneracji Wallerowskiej można wyróżnić fazę ostrą, charakteryzującą się rozpadem dystalnej części aksonu i osłonki mielinowej, oraz fazę regeneracji, podczas której komórki Schwanna tworzą tzw. pasma Büngnera, stanowiące rusztowanie dla regenerujących się aksonów. Regeneracja przebiega z prędkością około 1-3 mm na dobę.

Diagnostyka degeneracji Wallerowskiej obejmuje badania elektrofizjologiczne (elektromiografia, elektroneurografia) oraz obrazowe (USG, MRI). W obrazie MRI widoczny jest zanik sygnału T2 w dystalnej części nerwu oraz zanik tłuszczowy unerwianych mięśni.

Leczenie skupia się na usunięciu przyczyny uszkodzenia nerwu, wspomaganiu procesu regeneracji oraz zapobieganiu powikłaniom. W przypadkach ciężkich uszkodzeń może być konieczna interwencja chirurgiczna (neuroliza, przeszczep nerwu).