chromatyna
Chromatyna to kompleksowa struktura w jądrze komórkowym, składająca się z DNA, białek histonowych i niehistonowych oraz RNA. Stanowi podstawową formę organizacji materiału genetycznego w komórkach eukariotycznych. W zależności od stopnia upakowania wyróżnia się euchromatynę (luźno upakowaną, aktywną transkrypcyjnie) oraz heterochromatynę (silnie skondensowaną, transkrypcyjnie nieaktywną).
Podstawową jednostką strukturalną chromatyny jest nukleosom, składający się z oktameru białek histonowych (H2A, H2B, H3 i H4), wokół którego owinięty jest fragment DNA o długości około 146 par zasad. Histony posiadają ogony, które mogą podlegać modyfikacjom potranslacyjnym, takim jak acetylacja, metylacja czy fosforylacja, co wpływa na strukturę chromatyny i regulację ekspresji genów.
Remodelowanie chromatyny jest kluczowym procesem w regulacji ekspresji genów, replikacji DNA i naprawie uszkodzeń. Zaburzenia w strukturze chromatyny i jej modyfikacjach mogą prowadzić do wielu chorób, w tym nowotworów czy zaburzeń rozwojowych. Badania nad chromatyną mają istotne znaczenie w rozwoju nowych terapii celowanych, szczególnie w onkologii, gdzie inhibitory enzymów modyfikujących chromatynę stanowią obiecującą grupę leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cyclophosphamide Accord 500 mg
Cyklofosfamid, należący do cytostatyków alkilujących (kod ATC: L01AA01), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego, prawdopodobnie poprzez wpływ na fazę G2 lub S cyklu komórkowego. Jego mechanizm obejmuje alkilację DNA, a także potencjalne hamowanie procesów chromatynowych i aktywności polimeraz DNA. Metabolit cyklofosfamidu, akroleina, nie wykazuje działania przeciwnowotworowego, lecz odpowiada za urotoksyczność leku. Działanie immunosupresyjne cyklofosfamidu polega na hamowaniu aktywności komórek B oraz limfocytów CD4+, z mniejszym wpływem na limfocyty CD8+ oraz hamowaniu limfocytów T supresorowych regulujących przeciwciała klasy IgG2, co uzasadnia jego zastosowanie w terapii chorób autoimmunologicznych i transplantologii.
akroleina, alkilacja DNA, choroba autoimmunologiczna, chromatyna, cykl komórkowy, cyklofosfamid, cytostatyk, działanie cytotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie urotoksyczne, ifosfamid, iperyt azotowy, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy i immunomodulujący, limfocyt CD4+, limfocyt CD8, limfocyt T supresorowy, oporność krzyżowa, polimeraza DNA, przeciwciało IgG2 - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół downa – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Downa (trisomia 21) jest spowodowany obecnością dodatkowego pełnego lub częściowego chromosomu 21, co prowadzi do zwiększonej ekspresji genów z tego chromosomu (około 1,5-krotna) i zaburzeń rozwojowych obejmujących układ nerwowy, sercowo-naczyniowy oraz immunologiczny. Najczęstszą formą jest trisomia prosta (95% przypadków), powstała w wyniku nierozdzielenia chromosomów podczas mejozy, głównie u matki (95%). Kluczowe geny w regionie DSCR (21q22.1-q22.3), takie jak DYRK1A i DSCR1/RCAN1, odgrywają istotną rolę w patogenezie niepełnosprawności intelektualnej i wrodzonych wad serca. Zaburzenia neurorozwojowe wynikają m.in. z reorganizacji 3D genomu w neuronalnych komórkach progenitorowych, nadmiernej inhibicji GABAergicznej oraz dysfunkcji mitochondrialnej, w tym nadprodukcji H₂S przez nadekspresję CBS, co hamuje kompleks IV mitochondrialny i obniża produkcję ATP. Wrodzone wady serca (około 50% noworodków) są związane z nadaktywnością odpowiedzi interferonowej, która hamuje sygnalizację Wnt, a gen DYRK1A wpływa na proliferację i funkcję mitochondriów w sercu. Osoby z zespołem Downa wykazują także zwiększoną podatność na infekcje i choroby autoimmunologiczne, co wiąże się z przewlekłą aktywacją komórek CD11c+ i nadmierną odpowiedzią interferonową.
aberracja chromosomowa, białko prekursorowe amyloidu, choroba Alzheimera, chromatyna, dysfunkcja mitochondrialna, dysmutaza ponadtlenkowa 1, fosforylacja, fosforylacja oksydacyjna, kanał przedsionkowo-komorowy, kariotyp, kinaza białkowa, macierz pozakomórkowa, mozaicyzm, neuroprzekaźnik, niedoczynność tarczycy, nierozdzielenie chromosomów, nierozdzielenie mejotyczne, odpowiedź interferonowa, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka megakarioblastyczna, region krytyczny zespołu Downa, senescencja komórkowa, stres oksydacyjny, syntaza β-cystationiny, szlak Wnt, translokacja, trisomia 21, wrodzona wada serca, zapalenie tarczycy Hashimoto, zespół Downa - Leksykon chorób i schorzeń
Opryszczka narządów płciowych – Patofizjologia i mechanizm
Zakażenie wirusem opryszczki narządów płciowych (HSV-2, rzadziej HSV-1) dotyka około 520 milionów osób w wieku 15-49 lat globalnie (13%, dane z 2020 r.) i znacząco zwiększa ryzyko zakażenia HIV. HSV przenosi się przez kontakt bezpośredni z błonami śluzowymi lub uszkodzoną skórą, głównie drogą płciową, a wirus replikuje się w nabłonku narządów płciowych, następnie zasiedlając zwoje nerwowe (S2-S5). Po pierwotnej infekcji wirus wnika do neuronów czuciowych, gdzie utrzymuje się w stanie latencji, regulowanym epigenetycznie przez transkrypty LAT. Reaktywacja wirusa, wywołana czynnikami takimi jak stres czy uraz, prowadzi do nawrotów klinicznych lub bezobjawowego siewstwa, które jest głównym źródłem transmisji. Bezobjawowe siewstwo HSV-2 utrzymuje się nawet do 10 lat po zakażeniu, z wykrywalnym wirusem w około 17% dni. Terapia przeciwwirusowa (acyklowir, walacyklowir, famcyklowir) zmniejsza objawy i siewstwo o 70-80%, ale nie eliminuje wirusa.
acyklowir, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, bezobjawowe siewstwo wirusa, chromatyna, famcyklowir, genom DNA, histon, HSV-1, HSV-2, inokulacja wirusa, kapsyd ikozaedryczny, komórka nabłonkowa, komórka NK, komórka T, latencja, lek przeciwwirusowy, nabłonek wielowarstwowy płaski, odpowiedź immunologiczna, opryszczka noworodków, ośrodkowy układ nerwowy, pencyklowir, polimeraza RNA II, regulacja epigenetyczna, system ubikwityna-proteasom, szczepionka mRNA, szczepionka podjednostkowa, szczepionka profilaktyczna, szczepionka terapeutyczna, terapia supresyjna, transkrypt związany z latencją, transport kapsydu, trzeci trymestr ciąży, walacyklowir, zakażenie latentne, zwój czuciowy, zwój korzenia grzbietowego