opryszczka noworodków
Opryszczka noworodków (zakażenie wirusem HSV u noworodków) to poważna infekcja wirusowa wywoływana przez wirus opryszczki pospolitej typu 1 (HSV-1) lub typu 2 (HSV-2). Jest to stan zagrażający życiu noworodka, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
Zakażenie może nastąpić w okresie okołoporodowym (najczęściej), podczas porodu (w kontakcie z zakażonymi drogami rodnymi matki) lub po porodzie (przez kontakt z osobą zakażoną). Ryzyko transmisji jest szczególnie wysokie, gdy matka przechodzi pierwotne zakażenie HSV w trzecim trymestrze ciąży.
Klinicznie opryszczka noworodków może przebiegać w trzech postaciach: ograniczona do skóry, oczu i jamy ustnej (SEM), z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego (encephalitis) lub w postaci uogólnionej (disseminated). Objawy mogą obejmować pęcherzyki na skórze, gorączkę, ospałość, trudności w karmieniu, drgawki oraz niewydolność wielonarządową.
Diagnostyka opiera się na badaniach PCR z płynu mózgowo-rdzeniowego, krwi i wymazów ze zmian skórnych, a także na hodowli wirusa. Leczenie polega na dożylnym podawaniu acyklowiru, najczęściej w dawce 60 mg/kg/dobę podzielonej na 3 dawki przez 14-21 dni.
Śmiertelność w nieleczonych przypadkach jest wysoka, zwłaszcza w postaci uogólnionej. Rokowanie zależy od postaci klinicznej, czasu rozpoczęcia leczenia oraz obecności powikłań neurologicznych. Profilaktyka obejmuje cięcie cesarskie u kobiet z aktywnymi zmianami opryszczkowymi w okolicy narządów płciowych oraz stosowanie acyklowiru w ostatnich tygodniach ciąży u kobiet z nawracającą opryszczką narządów płciowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wrzody opryszczkowe – Etiologia i przyczyny
Wrzody opryszczkowe, wywoływane głównie przez wirus opryszczki pospolitej typu 1 (HSV-1), stanowią powszechny problem kliniczny, dotykający około 64% populacji poniżej 50. roku życia, z czego jedynie około jedna trzecia manifestuje objawy kliniczne. HSV-1 pozostaje w stanie latencji w zwoju nerwu trójdzielnego, a jego reaktywacja prowadzi do nawrotów wrzodów, najczęściej w okolicy ust. Czynniki wyzwalające reaktywację obejmują infekcje, stres, ekspozycję na promieniowanie UV, zmiany hormonalne oraz immunosupresję. Wirus przenosi się głównie przez bezpośredni kontakt ze zmianami aktywnymi lub płynem z pęcherzyków, a także przez wymianę śliny i dzielenie się przedmiotami osobistymi. Zakaźność jest największa w pierwszych 24 godzinach od pojawienia się wrzodu, ale może występować także w fazie prodromalnej bez widocznych objawów.
choroba Alzheimera, egzema, faza prodromalna, gen APOE-e4, Herpes Simplex Virus, HSV-1, HSV-2, immunokompetencja, latencja wirusa, lek immunosupresyjny, łuszczyca, opryszczka narządów płciowych, opryszczka noworodków, opryszczkowe zapalenie mózgu, pęcherzyk, promieniowanie słoneczne, promieniowanie UV, przewlekła choroba skóry, układ odpornościowy, wirus opryszczki pospolitej, wrzód opryszczkowy, zaburzenie immunologiczne, zakażenie HIV, zakaźność, zapalenie dziąseł i jamy ustnej, zwój nerwu trójdzielnego - Leksykon chorób i schorzeń
Opryszczka narządów płciowych – Patofizjologia i mechanizm
Zakażenie wirusem opryszczki narządów płciowych (HSV-2, rzadziej HSV-1) dotyka około 520 milionów osób w wieku 15-49 lat globalnie (13%, dane z 2020 r.) i znacząco zwiększa ryzyko zakażenia HIV. HSV przenosi się przez kontakt bezpośredni z błonami śluzowymi lub uszkodzoną skórą, głównie drogą płciową, a wirus replikuje się w nabłonku narządów płciowych, następnie zasiedlając zwoje nerwowe (S2-S5). Po pierwotnej infekcji wirus wnika do neuronów czuciowych, gdzie utrzymuje się w stanie latencji, regulowanym epigenetycznie przez transkrypty LAT. Reaktywacja wirusa, wywołana czynnikami takimi jak stres czy uraz, prowadzi do nawrotów klinicznych lub bezobjawowego siewstwa, które jest głównym źródłem transmisji. Bezobjawowe siewstwo HSV-2 utrzymuje się nawet do 10 lat po zakażeniu, z wykrywalnym wirusem w około 17% dni. Terapia przeciwwirusowa (acyklowir, walacyklowir, famcyklowir) zmniejsza objawy i siewstwo o 70-80%, ale nie eliminuje wirusa.
acyklowir, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, bezobjawowe siewstwo wirusa, chromatyna, famcyklowir, genom DNA, histon, HSV-1, HSV-2, inokulacja wirusa, kapsyd ikozaedryczny, komórka nabłonkowa, komórka NK, komórka T, latencja, lek przeciwwirusowy, nabłonek wielowarstwowy płaski, odpowiedź immunologiczna, opryszczka noworodków, ośrodkowy układ nerwowy, pencyklowir, polimeraza RNA II, regulacja epigenetyczna, system ubikwityna-proteasom, szczepionka mRNA, szczepionka podjednostkowa, szczepionka profilaktyczna, szczepionka terapeutyczna, terapia supresyjna, transkrypt związany z latencją, transport kapsydu, trzeci trymestr ciąży, walacyklowir, zakażenie latentne, zwój czuciowy, zwój korzenia grzbietowego - Leksykon substancji czynnych
Acyklowir – Dawkowanie i sposób podawania
Acyklowir jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym głównie w terapii zakażeń wywołanych przez wirusy z rodziny Herpesviridae, w tym HSV i VZV. Dawkowanie jest zróżnicowane i zależy od drogi podania, rodzaju zakażenia, wieku pacjenta oraz funkcji nerek. Doustnie stosuje się m.in. 200 mg pięć razy na dobę przez 5 dni w leczeniu opryszczki pospolitej, 800 mg pięć razy na dobę przez 7 dni w zakażeniach VZV, a u dzieci dawki są dostosowane do wieku i masy ciała (np. 20 mg/kg mc. cztery razy na dobę). W ciężkich zakażeniach i u pacjentów z obniżoną odpornością stosuje się podawanie dożylne, np. 5-10 mg/kg mc. co 8 godzin, z czasem leczenia do 21 dni w przypadku zakażeń rozsianych lub OUN. Dawkowanie wymaga modyfikacji u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, z zaleceniami opartymi na klirensie kreatyniny (np. 2,5-5 mg/kg mc. co 24 godziny przy klirensie <10 ml/min). U osób starszych konieczne jest uwzględnienie ryzyka niewydolności nerek i odpowiednie dostosowanie dawki.
acyklowir, czynność nerek, hemodializa, Herpesviridae, immunosupresja, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, maść oczna, opryszczka noworodków, opryszczkowe zapalenie mózgu, ospa wietrzna, ośrodkowy układ nerwowy, półpasiec, wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, worek spojówkowy, zaburzenia odporności, zaburzenie czynności nerek, zakażenie rozsiane, zakażenie wirusem opryszczki pospolitej, zakażenie wirusem ospy wietrznej i półpaśca, zmniejszona odporność - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Acix 500 500 mg
Dawkowanie dożylne acyklowiru wymaga indywidualnego dostosowania do wieku, masy ciała lub powierzchni ciała oraz funkcji nerek pacjenta. U dorosłych i dzieci powyżej 12 lat dawka jest obliczana na kilogram masy ciała i podawana trzy razy na dobę co 8 godzin, natomiast u dzieci od 3 miesięcy do 12 lat dawka jest przeliczana na powierzchnię ciała (mg/m²). Dawkowanie różni się w zależności od wskazania klinicznego i statusu immunologicznego, np. w pierwotnej opryszczce narządów płciowych i półpaścu stosuje się dawkę pojedynczą 5 mg/kg mc. (lub 250 mg/m² pc.) i dawkę dobową 15 mg/kg mc. (lub 750 mg/m² pc.) przez około 5 dni, natomiast w opryszczkowym zapaleniu mózgu dawka pojedyncza wynosi 10 mg/kg mc. (lub 500 mg/m² pc.) z dawką dobową 30 mg/kg mc. (lub 1500 mg/m² pc.) przez 10 dni. W pojedynczych przypadkach czas leczenia może być wydłużony.
acyklowir, anuria, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, dializa, funkcja nerek, hemodializa, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, niewydolność nerek, opryszczka narządów płciowych, opryszczka noworodków, opryszczkowe zapalenie mózgu, ospa wietrzna, pacjent w podeszłym wieku, półpasiec, pompa infuzyjna, zaburzenie czynności nerek, zmniejszona odporność - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aciclovir Accord 25 mg/ml
Aciclovir Accord w postaci koncentratu do infuzji (25 mg/ml) należy podawać wyłącznie w formie powolnej infuzji dożylnej trwającej 1 godzinę, bez podawania bolusowego. Czas terapii zależy od rodzaju zakażenia: opryszczkowe zapalenie mózgu – 10 dni, zakażenia noworodków wirusem opryszczki – 14-21 dni, inne zakażenia opryszczką pospolitą i półpaścem – standardowo 5 dni z możliwością modyfikacji. Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat jest uzależnione od rodzaju zakażenia i stanu immunologicznego: 5 mg/kg mc. co 8 godzin przy prawidłowej odporności i czynności nerek, 10 mg/kg mc. co 8 godzin u pacjentów z obniżoną odpornością lub przy opryszczkowym zapaleniu mózgu. U noworodków dawka wynosi 20 mg/kg mc. co 8 godzin, z czasem leczenia 14-21 dni w zależności od lokalizacji zakażenia.
hemodializa, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, koncentrat do sporządzania roztworu, niewydolność nerek, obniżona odporność, opryszczka noworodków, opryszczkowe zapalenie mózgu, ospa wietrzna, półpasiec, prawidłowa odporność, profilaktyka przeciwwirusowa, wirus opryszczki pospolitej, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek, zakażenie OUN, zakażenie rozsiane, zakażenie wirusem opryszczki