Dawkowanie i sposób podawania
Acyklowir

Dawkowanie i sposób podawania acyklowiru – wprowadzenie

Acyklowir jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w leczeniu zakażeń wywołanych przez wirusy z rodziny Herpesviridae, w szczególności wirusa opryszczki pospolitej (Herpes simplex virus – HSV) oraz wirusa ospy wietrznej i półpaśca (Varicella-zoster virus – VZV). Dawkowanie acyklowiru zależy od drogi podania, rodzaju zakażenia, wieku pacjenta oraz stanu czynności nerek. Lek dostępny jest w różnych postaciach farmaceutycznych: tabletki, zawiesina doustna, krem, żel, maść do oczu, koncentrat i proszek do sporządzania roztworu do infuzji.¹

Dawkowanie acyklowiru – podanie doustne

Dawkowanie u dorosłych

W przypadku podania doustnego, dawkowanie acyklowiru zależy od wskazania klinicznego:²

• Leczenie zakażeń wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej (HSV):
  • 200 mg pięć razy na dobę (co 4 godziny, z przerwą nocną), przez 5 dni
  • W przypadku ciężkich zakażeń pierwotnych czas leczenia może ulec wydłużeniu

³

• Zapobieganie nawrotom opryszczki pospolitej u pacjentów z prawidłową odpornością:
  • 200 mg cztery razy na dobę (co 6 godzin)
  • Alternatywnie: 400 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
  • Możliwe zmniejszenie dawki do 200 mg trzy razy na dobę (co 8 godzin) lub nawet 200 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
  • U niektórych pacjentów wystarczająca może być całkowita dawka dobowa 800 mg

⁴

• Zapobieganie zakażeniom HSV u pacjentów ze zmniejszoną odpornością:
  • 200 mg cztery razy na dobę (co 6 godzin)
  • Pacjentom ze znacznie zmniejszoną odpornością (np. po przeszczepieniu szpiku) dawkę można podwoić do 400 mg

⁵

• Leczenie zakażeń wywołanych przez wirus ospy wietrznej i półpaśca:
  • 800 mg pięć razy na dobę (co 4 godziny, z przerwą nocną), przez 7 dni

⁶

Dawkowanie u dzieci i młodzieży – podanie doustne

Dawkowanie acyklowiru u dzieci zależy od wieku, masy ciała oraz wskazania:⁷

• Leczenie zakażeń wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej oraz zapobieganie zakażeniom u pacjentów ze zmniejszoną odpornością:
  • Dzieci w wieku 2 lat i powyżej – dawka jak dla dorosłych
  • Dzieci w wieku poniżej 2 lat – połowa dawki dla dorosłych

⁸

• Leczenie zakażeń wirusem ospy wietrznej:
  • Dzieci w wieku od 6 lat – 800 mg cztery razy na dobę
  • Dzieci w wieku 2-5 lat – 400 mg cztery razy na dobę
  • Dzieci w wieku poniżej 2 lat – 200 mg cztery razy na dobę

⁹

Dawkę można też określić dokładniej jako 20 mg/kg masy ciała (maksymalnie 800 mg) cztery razy na dobę. Leczenie należy kontynuować przez 5 dni.¹⁰

Dawkowanie acyklowiru – podanie dożylne

Acyklowir podawany dożylnie jest przeznaczony do stosowania w ciężkich zakażeniach wirusowych oraz u pacjentów z zaburzeniami odporności. Lek należy podawać wyłącznie w powolnej infuzji dożylnej przez co najmniej 1 godzinę. Nie wolno podawać go we wstrzyknięciu dożylnym w bolusie.¹¹

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat – podanie dożylne

• Zakażenia wywołane przez wirusa opryszczki pospolitej (z prawidłową odpornością):
  • 5 mg/kg mc. co 8 godzin

¹²

• Zakażenia wywołane przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (z prawidłową odpornością):
  • 5 mg/kg mc. co 8 godzin

¹³

• Zakażenia wywołane przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca u pacjentów z obniżoną odpornością:
  • 10 mg/kg mc. co 8 godzin

¹⁴

• Opryszczkowe zapalenie mózgu:
  • 10 mg/kg mc. co 8 godzin, przez 10 dni

¹⁵

Dawkowanie u dzieci i niemowląt – podanie dożylne

• Dzieci w wieku od 3 miesięcy do 12 lat z zakażeniem HSV (z wyjątkiem opryszczkowego zapalenia mózgu) lub VZV (z prawidłową odpornością):
  • 250 mg/m² pc. co 8 godzin

¹⁶

• Dzieci w wieku od 3 miesięcy do 12 lat z zakażeniem HSV lub VZV (z obniżoną odpornością) lub z opryszczkowym zapaleniem mózgu:
  • 500 mg/m² pc. co 8 godzin

¹⁷

• Noworodki i niemowlęta do 3 miesiąca życia z zakażeniem HSV:
  • 20 mg/kg mc. co 8 godzin
  • Czas leczenia: 14 dni w zakażeniach skóry i błon śluzowych, 21 dni w zakażeniach rozsianych i ośrodkowego układu nerwowego

¹⁸¹⁹

Czas trwania leczenia

Długość kuracji acyklowirem zależy od rodzaju zakażenia oraz stanu pacjenta:²⁰

• Opryszczkowe zapalenie mózgu: 10 dni
• Opryszczka noworodków:
  • Zakażenie rozsiane lub ośrodkowego układu nerwowego: 21 dni
  • Zakażenie ograniczone do skóry i błon śluzowych: 14 dni
• Zakażenia wywołane przez HSV oraz półpasiec: zwykle 5 dni (może ulec zmianie w zależności od stanu pacjenta)
• Ospa wietrzna: 5-7 dni

²¹

Czas trwania profilaktycznego stosowania acyklowiru zależy od długości okresu zagrożenia zakażeniem.²²

Modyfikacja dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek wymagane jest dostosowanie dawki acyklowiru. Zaleca się zachowanie ostrożności i utrzymywanie odpowiedniego nawodnienia organizmu.²³

Tabela dawkowania dożylnego dla dorosłych i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek

²⁴

Tabela dawkowania dożylnego dla noworodków, niemowląt i dzieci z zaburzeniami czynności nerek

²⁵²⁶

Dawkowanie doustne u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

W leczeniu zakażeń HSV u pacjentów z umiarkowanym i ciężkim zaburzeniem czynności nerek, stosowanie zalecanych dawek doustnych acyklowiru nie doprowadzi do kumulacji leku w stężeniach niebezpiecznych. Jednak pacjentom z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) zaleca się zmniejszenie dawki do 200 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin).²⁷

W leczeniu zakażeń VZV u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zaleca się:²⁸

• Klirens kreatyniny 10-25 ml/min: 800 mg trzy razy na dobę (co 8 godzin)
• Klirens kreatyniny <10 ml/min: 800 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)

Dawkowanie u osób w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku należy wziąć pod uwagę możliwość występowania zaburzeń czynności nerek i odpowiednio dostosować dawkę (patrz powyżej). Należy zapewnić właściwe nawodnienie organizmu pacjenta.²⁹

Dawkowanie acyklowiru w postaciach miejscowych

Krem i żel

Acyklowir w postaci kremu lub żelu należy nakładać na zmienione chorobowo miejsca na skórze 5 razy na dobę w odstępach około 4-godzinnych, z przerwą nocną. Leczenie powinno trwać co najmniej 4 dni, a w przypadku braku poprawy można je przedłużyć do 10 dni.³⁰³¹

Aby zapobiec nasileniu się lub przeniesieniu zakażenia, należy umyć ręce przed nałożeniem i po nałożeniu leku, a także unikać niepotrzebnego pocierania zmian chorobowych lub dotykania ich ręcznikiem.³²

Maść do oczu

Około 10 mm wyciśniętej maści należy wprowadzić do dolnego worka spojówkowego pięć razy na dobę w odstępach około 4-godzinnych, z przerwą nocną. Leczenie należy kontynuować przez co najmniej 3 dni po wygojeniu zmian.³³

Sposób podawania

Podanie doustne

Tabletki acyklowiru należy połykać popijając wodą. Można je przyjmować niezależnie od posiłków.³⁴

W przypadku zawiesiny doustnej, przed użyciem butelkę należy energicznie wstrząsnąć. Do odmierzenia odpowiedniej dawki można użyć strzykawki doustnej dołączonej do opakowania.³⁵

Podanie dożylne

Acyklowir do podania dożylnego należy podawać wyłącznie w powolnej infuzji dożylnej trwającej co najmniej 1 godzinę. Nie wolno podawać leku w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolusie). W zależności od preparatu, może być konieczne wcześniejsze rozpuszczenie proszku i dalsze rozcieńczenie roztworu przed podaniem.³⁶³⁷

Podanie miejscowe

Kremy, żele oraz maści do oczu acyklowiru są przeznaczone wyłącznie do stosowania miejscowego:³⁸

• W przypadku kremu lub żelu produkt należy nakładać na zmienioną chorobowo skórę i okolice.
• W przypadku maści do oczu należy odchylić głowę do tyłu, odciągnąć dolną powiekę i umieścić maść w dolnym worku spojówkowym, a następnie zamknąć powoli powiekę.³⁹