inhibitor zwrotnego wychwytu noradrenaliny
Inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny (NRIs) to grupa leków przeciwdepresyjnych, które działają poprzez blokowanie transportera noradrenaliny (NET), co prowadzi do zwiększenia stężenia noradrenaliny w szczelinie synaptycznej. Mechanizm ten zwiększa przekaźnictwo noradrenergiczne w ośrodkowym układzie nerwowym.
W praktyce klinicznej inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny stosowane są głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych oraz zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Do tej grupy leków należą m.in. reboksetyna, atomoksetyna i wiloksazyna, przy czym reboksetyna jest najbardziej selektywnym przedstawicielem tej klasy.
Profil działań niepożądanych NRI obejmuje głównie objawy związane z układem współczulnym: tachykardię, wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia snu, suchość w ustach, zaparcia, trudności w oddawaniu moczu oraz nadmierną potliwość. W porównaniu do SSRI, leki z grupy NRI rzadziej powodują dysfunkcje seksualne, jednak mogą wykazywać mniejszą skuteczność w monoterapii ciężkich zaburzeń depresyjnych.
Warto zaznaczyć, że niektóre leki łączą działanie inhibitora zwrotnego wychwytu noradrenaliny z innymi mechanizmami, np. duloksetyna i wenlafaksyna są inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRIs), co poszerza ich spektrum terapeutyczne i może zwiększać skuteczność w leczeniu depresji opornej na leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Faxolet ER
Wenlafaksyna w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu (Faxolet ER) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego, który może wystąpić zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych (np. SSRI, SNRI, tryptany, lit, tramadol). Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów takich jak pobudzenie, omamy, tachykardia, hipertermia, hiperrefleksja oraz nudności. Ryzyko samobójstw i zachowań samobójczych jest podwyższone, szczególnie u osób poniżej 25 roku życia oraz u pacjentów z historią zaburzeń psychicznych, dlatego konieczna jest ścisła obserwacja zwłaszcza na początku terapii i przy zmianie dawki. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia, gdyż zwiększa on ryzyko przedawkowania i nasilenia działań niepożądanych. Lek nie jest wskazany dla osób poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności oraz zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji w tej grupie wiekowej.
akatyzja, choroba wieńcowa serca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, drgawki, dziurawiec zwyczajny, hipertermia, hipomania, hiponatremia, inhibitor płytek krwi, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, jaskra z wąskim kątem, jaskra z zamkniętym kątem, labilne ciśnienie krwi, lek przeciwdepresyjny, mania, nadciśnienie, parestezje, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, tachykardia, tachykardia komorowa, torsade de pointes, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zawał mięśnia sercowego, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Dabigatran etexilate Orion 75 mg
Dabigatran eteksylan jest substratem transportera P-gp, co stanowi podstawę licznych interakcji farmakokinetycznych wpływających na jego stężenie w osoczu oraz bezpieczeństwo terapii. Silne inhibitory P-gp, takie jak ketokonazol, dronedaron, itrakonazol, cyklosporyna, glekaprewir i pibrentaswir, powodują znaczące zwiększenie AUC (2,1-2,53 raza) i Cmax (1,9-2,49 raza) dabigatranu, co wiąże się z bardzo wysokim ryzykiem krwawienia i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Inhibitory o umiarkowanym lub wysokim wpływie, np. werapamil (zwiększenie Cmax do 2,8 raza i AUC do 2,5 raza przy podaniu natychmiastowym), amiodaron, chinidyna czy takrolimus, wymagają ostrożności i ewentualnej modyfikacji dawki. Induktory P-gp, takie jak ryfampicyna, zmniejszają ekspozycję na dabigatran nawet o około 65% (Cmax i AUC), co może obniżać skuteczność leczenia i jest wskazaniem do unikania jednoczesnego stosowania. Werapamil wykazuje zmienny wpływ na farmakokinetykę dabigatranu w zależności od postaci i czasu podania, z największym wzrostem ekspozycji po podaniu natychmiastowym na godzinę przed dabigatranem.
ablacja cewnikowa, amiodaron, biodostępność dabigatranu, chinidyna, cyklosporyna, cytochrom P450, dabigatran eteksylan, digoksyna, dronedaron, działanie przeciwkrzepliwe, enoksaparyna, glekaprewir, glikoproteina p, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor P-gp, inhibitor proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pantoprazol, płytki krwi, powikłanie krwotoczne, pozakonazol, ranitydyna, ryfampicyna, rytonawir, ryzyko krwawienia, takrolimus, terapia przeciwzakrzepowa, tikagrelor, werapamil, ziele dziurawca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alventa
Wenlafaksyna w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu (Alventa) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko interakcji z alkoholem, które może prowadzić do nasilenia zaburzeń psychicznych i depresyjnego działania na ośrodkowy układ nerwowy. Przedawkowanie, często w połączeniu z alkoholem lub innymi lekami, może mieć skutki śmiertelne, dlatego zaleca się stosowanie minimalnej skutecznej dawki. Istotne jest monitorowanie pacjentów pod kątem ryzyka samobójstw, zwłaszcza u osób poniżej 25. roku życia oraz u pacjentów z historią zachowań samobójczych lub zaburzeń psychicznych. Lek nie jest wskazany dla osób poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i ryzyko wystąpienia agresji oraz zachowań samobójczych. Podczas terapii należy zwracać uwagę na objawy zespołu serotoninowego, który może wystąpić zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, takich jak SSRI, SNRI, tryptany, opioidy czy ziele dziurawca. Objawy zespołu obejmują m.in. pobudzenie, tachykardię, hipertermię, hiperrefleksję oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a w najcięższej postaci mogą przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny.
akatyzja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, częstoskurcz komorowy, dziurawiec zwyczajny, hipertermia, hiponatremia, inhibitor płytek, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, jaskra z wąskim kątem przesączania, lek moczopędny, lek przeciwdepresyjny, mania, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, parestezja, przekaźnictwo serotoninergiczne, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, tachykardia, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachowanie samobójcze, zawrót głowy, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Oriven 75 mg
Wenlafaksyna (Oriven) jest inhibitorem zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, z dodatkowymi słabymi właściwościami hamowania wychwytu dopaminy, co przekłada się na jej działanie przeciwdepresyjne. Lek dostępny jest w kapsułkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 37,5 mg, 75 mg, 150 mg oraz 225 mg. Charakteryzuje się brakiem powinowactwa do receptorów muskarynowych, cholinergicznych, H1-histaminowych oraz α1-adrenergicznych, co ogranicza działania niepożądane typowe dla innych leków przeciwdepresyjnych. Wenlafaksyna nie hamuje monoaminooksydazy i nie wykazuje powinowactwa do receptorów opioidowych czy benzodiazepinowych. Skuteczność w leczeniu epizodów dużej depresji potwierdzono w badaniach klinicznych z dawkami do 375 mg/dobę (natychmiastowe uwalnianie) oraz 75-225 mg/dobę (przedłużone uwalnianie), zarówno w krótkoterminowych (4-12 tygodni), jak i długoterminowych (do 12 miesięcy) badaniach kontrolowanych placebo.
agorafobia, dawka supraterapeutyczna, działanie przeciwcholinergiczne, elektrofizjologia mięśnia sercowego, epizod dużej depresji, fobia społeczna, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy, inhibitor zwrotnego wychwytu noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, komorowe zaburzenia rytmu serca, lęk napadowy, lek przeciwdepresyjny, monoaminooksydaza, natychmiastowe uwalnianie, nawracający epizod dużej depresji, nawrót epizodu depresyjnego, O-demetylowenlafaksyna, odcinek QT, odpowiedź beta-adrenergiczna, odstęp QT, Oriven, przedłużone uwalnianie, psychoanaleptyk, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor cholinergiczny, receptor H1-histaminowy, receptor muskarynowy, receptor opioidowy, torsades de pointes, układ sercowo-naczyniowy, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie lękowe z napadami lęku