apolipoproteina A
Apolipoproteina A (Apo A) to kluczowe białko uczestniczące w metabolizmie lipidów, występujące głównie w lipoproteinach o wysokiej gęstości (HDL), znanych jako „dobry cholesterol”. Wyróżnia się dwa główne podtypy: apolipoproteinę A-I (Apo A-I), stanowiącą około 70% białka HDL, oraz apolipoproteinę A-II (Apo A-II).
Apolipoproteina A-I odgrywa centralną rolę w transporcie zwrotnym cholesterolu – procesie, w którym nadmiar cholesterolu jest usuwany z tkanek obwodowych i transportowany do wątroby w celu wydalenia. Białko to aktywuje enzym LCAT (lecytyna-cholesterol acylotransferaza), który przekształca wolny cholesterol w estry cholesterolu, ułatwiając jego transport.
Niskie stężenie apolipoproteiny A-I w surowicy jest uznawane za czynnik ryzyka rozwoju miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych. Badania kliniczne wykazały, że poziom Apo A-I może być lepszym wskaźnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego niż tradycyjny pomiar cholesterolu HDL. Mutacje w genie APOA1 kodującym to białko mogą prowadzić do dyslipidemii i zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
W diagnostyce laboratoryjnej oznaczanie stężenia apolipoproteiny A ma wartość w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego, szczególnie u pacjentów z dyslipidemią, cukrzycą lub obciążonym wywiadem rodzinnym. Stosunek apolipoproteiny B do apolipoproteiny A-I (Apo B/Apo A-I) jest uważany za czuły wskaźnik ryzyka zawału mięśnia sercowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Prawastatyna – Właściwości farmakodynamiczne
Prawastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA (kod ATC: C10AA03), jest stosowana w dawkach 20 mg i 40 mg w leczeniu hipercholesterolemii. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy cholesterolu w wątrobie oraz zwiększeniu liczby receptorów LDL, co prowadzi do obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego, LDL, apolipoproteiny B, VLDL oraz trójglicerydów, przy jednoczesnym wzroście HDL i apolipoproteiny A. W badaniu WOSCOPS u pacjentów z LDL-cholesterolem 155-232 mg/dl (4,0-6,0 mmol/l) bez wcześniejszego zawału, stosowanie 40 mg prawastatyny przez średnio 4,8 roku zmniejszyło względne ryzyko zgonu z powodu choroby wieńcowej o 31% (p=0,0001), całkowitej umieralności o 24% (p=0,039) oraz konieczności rewaskularyzacji o 37% (p=0,009). Korzyści te pojawiły się już po 6 miesiącach terapii, jednak brak danych u pacjentów powyżej 65 lat oraz z trójglicerydami >6 mmol/l (5,3 g/l).
ACTH, angiografia wieńcowa, angioplastyka wieńcowa, apolipoproteina A, apolipoproteina B, azatiopryna, biopsja, biosynteza cholesterolu, choroba niedokrwienna serca, cyklosporyna, DHEAS, dławica piersiowa, estradiol, FSH, HDL cholesterol, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kortyzol, kwas acetylosalicylowy, LDL cholesterol, LH, muromonab-CD3, odrzucenie przeszczepu serca, pomost aortalno-wieńcowy, prednizon, przemijający napad niedokrwienny, przeszczep narządu, receptor LDL-cholesterolu, reduktaza HMG-CoA, rewaskularyzacja naczyń wieńcowych, skala Tannera, środek immunosupresyjny, testosteron, trójglicerydy, TSH, udar mózgu, VLDL-cholesterol, zawał serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pravator 20 mg
Prawastatyna sodowa, główny składnik leku Pravator, jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA (ATC: C10AA03), skutecznie obniżającym stężenia cholesterolu całkowitego, LDL, apolipoproteiny B, VLDL oraz trójglicerydów, jednocześnie podnosząc poziom HDL i apolipoproteiny A. Mechanizm działania polega na konkurencyjnym, odwracalnym hamowaniu enzymu reduktazy HMG-CoA, co zmniejsza syntezę wewnątrzkomórkowego cholesterolu i zwiększa ekspresję receptorów LDL, nasilając katabolizm LDL. W badaniu WOSCOPS (n=6595, wiek 45-64 lat, LDL 155-232 mg/dl) prawastatyna 40 mg/dobę przez 4,8 roku zmniejszyła względne ryzyko zgonu z powodu choroby wieńcowej o 31% (p=0,0001), całkowitą śmiertelność sercowo-naczyniową o 32% (p=0,03) oraz rewaskularyzacji naczyń wieńcowych o 37% (p=0,009). Podobne korzyści wykazano w badaniach LIPID (n=9014, LDL 155-271 mg/dl, 40 mg/dobę, 5,6 lat) i CARE (n=4159, cholesterol całkowity <240 mg/dl, 40 mg/dobę, 4,9 lat), gdzie odnotowano istotne zmniejszenie ryzyka zgonu sercowo-naczyniowego, zdarzeń wieńcowych, udarów mózgu oraz konieczności rewaskularyzacji.
angioplastyka wieńcowa, apolipoproteina A, apolipoproteina B, azatiopryna, biosynteza cholesterolu, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, cyklosporyna, gruczoł dokrewny, HDL cholesterol, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, LDL cholesterol, leczenie immunosupresyjne, niestabilna dławica piersiowa, odrzucenie przeszczepu serca, pomost aortalno-wieńcowy, prawastatyna, prednizon, przemijający napad niedokrwienny, przeszczep nerki, przeszczep serca, receptor LDL-cholesterolu, rewaskularyzacja naczyń wieńcowych, udar mózgu, VLDL-cholesterol, zawał serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zaranta 40 mg
Rozuwastatyna, będąca selektywnym i kompetycyjnym inhibitorem reduktazy HMG-CoA, wykazuje wielokierunkowe działanie hipolipemizujące, głównie poprzez zwiększenie ekspresji receptorów LDL w hepatocytach oraz hamowanie syntezy VLDL. W badaniach klinicznych u pacjentów z pierwotną hipercholesterolemią typu IIa i IIb, stosowanie rozuwastatyny w dawkach od 5 do 40 mg skutkowało istotnym obniżeniem LDL-C (do -63% przy dawce 40 mg), cholesterolu całkowitego (do -46%), triglicerydów (do -35%) oraz nonHDL-C i ApoB, przy jednoczesnym wzroście HDL-C i ApoA-I. Efekt terapeutyczny pojawia się szybko, z 90% pełnej odpowiedzi w ciągu 2 tygodni, a utrzymuje się przez cały okres terapii. Rozuwastatyna jest skuteczna u różnych populacji, w tym u pacjentów z cukrzycą, rodzinną hipercholesterolemią oraz u dzieci i młodzieży (6-17 lat), gdzie dawki 5-20 mg obniżają LDL-C nawet o 50% bez wpływu na wzrost czy rozwój płciowy.
apolipoproteina A, apolipoproteina B, cholesterol całkowity, choroba wieńcowa, CIMT, frakcja HDL, frakcja LDL, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipolipemizacja, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor kompetycyjny, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kompleks intima-media, lipoproteina VLDL, menarche, miażdżyca tętnic, pierwotna hipercholesterolemia, receptor LDL, reduktaza HMG-CoA, skala Tannera, triglicerydy, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pravator 40 mg
Pravator, zawierający sól sodową prawastatyny, jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA (ATC: C10AA03), który hamuje biosyntezę cholesterolu, prowadząc do obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego, LDL-cholesterolu, apolipoproteiny B, VLDL-cholesterolu oraz trójglicerydów, a jednocześnie zwiększa HDL-cholesterol i apolipoproteinę A. W badaniu WOSCOPS u 6595 mężczyzn z LDL-cholesterolem 155-232 mg/dl (4,0-6,0 mmol/l) i bez wcześniejszego zawału, stosowanie 40 mg prawastatyny przez średnio 4,8 roku zmniejszyło względne ryzyko zgonu z powodu choroby wieńcowej o 31% (p=0,0001), całkowitej umieralności sercowo-naczyniowej o 32% (p=0,03) oraz całkowitej umieralności o 24% (p=0,039). W badaniach LIPID (n=9014) i CARE (n=4159) potwierdzono skuteczność w prewencji wtórnej, gdzie prawastatyna 40 mg/dobę obniżyła m.in. względne ryzyko zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca o 24% (p=0,0004) i ryzyko udaru mózgu o 19-32% (p=0,048 i p=0,032). W obu badaniach około 80% pacjentów stosowało kwas acetylosalicylowy. Korzyści nie są potwierdzone u pacjentów >65-75 lat oraz u osób z trójglicerydami >4-6 mmol/l po diecie.
angiografia wieńcowa, angioplastyka wieńcowa, apolipoproteina A, apolipoproteina B, biosynteza cholesterolu, cholesterol całkowity, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, dławica piersiowa, dojrzewanie płciowe, HDL cholesterol, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna, immunosupresja, inhibitor reduktazy HMG-CoA, LDL cholesterol, prewencja pierwotna, prewencja wtórna, profil lipidowy, przemijający napad niedokrwienny, przeszczep nerki, przeszczep serca, reduktaza HMG-CoA, rewaskularyzacja naczyń wieńcowych, trójglicerydy, udar mózgu, VLDL-cholesterol, względne ryzyko, zawał serca