aspergiloza płucna związana z COVID-19
Aspergiloza płucna związana z COVID-19 (CAPA – COVID-19 Associated Pulmonary Aspergillosis) to poważne powikłanie infekcyjne występujące u pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2. Jest to wtórna infekcja grzybicza wywoływana przez grzyby z rodzaju Aspergillus, najczęściej Aspergillus fumigatus, która rozwija się w drogach oddechowych uszkodzonych przez pierwotne zakażenie koronawirusem.
Mechanizm powstawania CAPA obejmuje kilka czynników: immunosupresję wywołaną COVID-19, uszkodzenie nabłonka dróg oddechowych przez wirusa, zaburzenia odpowiedzi immunologicznej oraz stosowanie glikokortykosteroidów i innych leków immunosupresyjnych w terapii COVID-19. Pacjenci z ciężkim przebiegiem COVID-19, szczególnie wymagający wentylacji mechanicznej na oddziałach intensywnej terapii, są w grupie najwyższego ryzyka rozwoju tej komplikacji.
Diagnostyka CAPA opiera się na badaniach mikologicznych (posiewy plwociny, BAL), testach wykrywających antygeny Aspergillus (galaktomannan), badaniach PCR oraz obrazowaniu radiologicznym klatki piersiowej (TK). Trudności diagnostyczne wynikają z nakładania się objawów aspergilozy na obraz kliniczny COVID-19 oraz ograniczonych możliwości wykonywania inwazyjnych procedur diagnostycznych u ciężko chorych pacjentów.
Leczenie aspergilozy płucnej związanej z COVID-19 wymaga szybkiego włączenia terapii przeciwgrzybiczej, najczęściej worykonazolu jako leku pierwszego wyboru. Alternatywnie stosuje się izawukonazol, pozakonazol lub preparaty amfoterycyny B w formie liposomalnej. Śmiertelność w przypadku CAPA pozostaje wysoka, sięgając 40-80% u pacjentów krytycznie chorych, co podkreśla znaczenie wczesnej diagnostyki i leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Aspergiloza – Etiologia i przyczyny
Aspergiloza to grupa chorób wywoływanych przez grzyby z rodzaju Aspergillus, z dominującym udziałem Aspergillus fumigatus (około 90% przypadków). Zarodniki o wielkości 2-5 μm wdychane są główną drogą zakażenia, docierając do pęcherzyków płucnych. U osób immunokompetentnych mechanizmy obronne, takie jak fagocytoza przez makrofagi pęcherzykowe i rekrutacja neutrofili, skutecznie eliminują patogen. Natomiast u pacjentów z immunosupresją (neutropenia >7 dni, terapia kortykosteroidami, przeszczepy, HIV/AIDS) lub z istniejącymi chorobami płuc (gruźlica, POChP, mukowiscydoza) dochodzi do rozwoju inwazyjnej aspergilozy, przewlekłej aspergilozy płucnej, alergicznej aspergilozy oskrzelowo-płucnej (ABPA) lub aspergillomy. Patogeneza obejmuje inwazję tkanek, hamowanie funkcji komórek odpornościowych, zakrzepicę oraz reakcje alergiczne, a także produkcję mikotoksyn, w tym gliotoksyny, która hamuje fagocytozę i indukuje apoptozę komórek układu odpornościowego.
alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, aspergilloma, Aspergillus flavus, Aspergillus fumigatus, Aspergillus niger, aspergiloza płucna związana z COVID-19, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, enzym proteolityczny, fagocytoza, gliotoksyna, gruźlica płuc, grzybiak kropidlakowy, inwazyjna aspergiloza płucna, makrofag pęcherzykowy, mikotoksyna, mukowiscydoza, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, oporność na azole, pęcherzyk płucny, przewlekła aspergiloza płucna, przewlekła choroba ziarniniakowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, receptor Toll-podobny, rozedma płuc, rozstrzeń oskrzeli, sarkoidoza, siderofor, strzępka grzybni, zakrzepica, zatoka przynosowa - Leksykon chorób i schorzeń
Aspergiloza – Zapobieganie i profilaktyka
Aspergiloza inwazyjna (IA) stanowi istotne zagrożenie dla pacjentów z obniżoną odpornością, zwłaszcza u chorych z ostrą białaczką szpikową (AML), zespołem mielodysplastycznym (MDS) poddawanych intensywnej chemioterapii indukcyjnej, po allogenicznym przeszczepie krwiotwórczych komórek macierzystych (HSCT) z chorobą przeszczep przeciw gospodarzowi (GVHD), po przeszczepach narządów miąższowych (zwłaszcza płuc), a także u osób z długotrwałą neutropenią (>2 tygodnie) i intensywną immunosupresją. Profilaktyka obejmuje zarówno środki środowiskowe (hospitalizacja w salach z filtracją HEPA, środowisko chronione, unikanie ekspozycji na miejsca budowy, stosowanie masek N95) jak i farmakologiczną profilaktykę przeciwgrzybiczą. Lekiem pierwszego wyboru u pacjentów z AML i MDS jest posakonazol w dawce 600 mg/dobę (kategoria 1, poziom A I), z alternatywami worykonazol, mykafungina, kaspofungina oraz itrakonazol. U biorców HSCT z GVHD rekomendowany jest posakonazol lub worykonazol, natomiast po przeszczepie płuc profilaktyka triazolami lub wziewną amfoterycyną B przez 3-4 miesiące. Monitorowanie stężenia leków (TDM) jest kluczowe, zwłaszcza dla posakonazolu i worykonazolu, z zalecanym minimalnym poziomem posakonazolu 0,5 μg/ml.
aspergiloza płucna związana z COVID-19, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, echinokandyna, filtracja HEPA, gorączka neutropeniczna, infekcja grzybicza, interakcja lekowa, inwazyjna aspergiloza, itrakonazol, kaspofungina, leczenie przeciwgrzybicze, liposomalna amfoterycyna B, maska N95, ostra białaczka szpikowa, posakonazol, profilaktyka przeciwgrzybicza, profilaktyka wtórna, przeszczep krwiotwórczych komórek macierzystych, przeszczep narządów miąższowych, przeszczep płuc, terapia wyprzedzająca, worykonazol, zakażenie grzybicze, zespół mielodysplastyczny